Het is een onprettig gevoel: misselijk of onbehaaglijk zijn na een maaltijd. Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor dit gevoel, variërend van onschuldige spijsverteringsproblemen tot complexere medische aandoeningen. In dit artikel bespreken we een aantal mogelijke oorzaken en wat je eraan kunt doen.

Spijsverteringsproblemen

Het Dumpingsyndroom

Met het dumpingsyndroom worden de klachten bedoeld die ontstaan na een te snelle maagontlediging. Het dumpingsyndroom ontstaat bijna altijd na een operatie waarbij (een deel van) de maag is aangepast of verwijderd. Soms komen de klachten door beschadiging van de zenuw die de maag aanstuurt, de nervus vagus. We zien het dumpingsyndroom vooral bij patiënten die maagverkleining (bariatrische chirurgie) hebben gehad om af te vallen. Dit komt vooral voor na een gastric bypass, waarbij de maag kleiner wordt gemaakt en er een verbinding wordt gelegd met de dunne darm. Het komt minder vaak voor na een sleeve gastrectomie. Hierbij wordt een groot deel van de maag verwijderd.

Ongeveer 1% van de mensen met het dumpingsyndroom heeft geen maagoperatie ondergaan. Dumpingklachten zonder een maagoperatie zijn dus heel zeldzaam, en de oorzaak bij deze groep is vaak niet duidelijk. Er zijn twee soorten dumpingklachten die kunnen voorkomen. Sommige mensen hebben last van beide, maar ze kunnen ook los van elkaar voorkomen:

  • Vroege dumpingklachten: dit zijn de klachten die vrij snel na de maaltijd optreden. Vroege dumpingklachten ontstaan meestal 15 tot 30 minuten nadat je iets hebt gegeten. Dit gebeurt omdat het voedsel te snel en in grote stukken in de dunne darm terechtkomt. De dunne darm merkt dat het voedsel te groot is. Je lichaam reageert hierop door vocht uit je bloedvaten naar de darmen te verplaatsen. Hierdoor voel je je opgeblazen en krijg je soms diarree, meestal na 30 tot 60 minuten. Ook kunnen je darmen stoffen vrijgeven die je hartslag en soms ook je bloeddruk kunnen beïnvloeden.
  • Late dumpingklachten: deze ontstaan zo’n één tot drie uur na de maaltijd. Late dumpingklachten ontstaan 1 tot 3 uur na het eten van een maaltijd met veel suiker of zetmeel, zoals vruchtsuiker (fructose) of tafelsuiker (sucrose). Door deze versnelling raakt de balans tussen de bloedsuikerspiegel en de aanmaak van insuline verstoord. Suikers worden snel opgenomen, maar de insuline die nodig is om de bloedsuiker te verlagen, komt te laat op gang. Hierdoor wordt er nog steeds insuline aangemaakt wanneer de bloedsuiker al is gedaald. Dit leidt tot een lage bloedsuikerspiegel (reactieve hypoglykemie). Dit lijkt op een suikertekort bij mensen met suikerziekte (diabetes). Door pure suiker te blijven eten wordt de hypo in stand gehouden.

Veel klachten kunnen worden voorkomen of verminderd door het volgen van specifieke adviezen en het aanpassen van je eetgewoontes. Dit is vooral belangrijk als (een deel van) je maag is verwijderd. Het is goed om zelf te ontdekken wat je wel of niet kan helpen. Dit kan je ook doen met hulp van een diëtist. Wanneer de tips en adviezen onvoldoende helpen, kan medicatie worden overwogen.

Hier zijn enkele tips om dumpingklachten te verminderen:

  • Eet rustig en kauw goed.
  • Eet zes tot acht kleine maaltijden verdeeld over de dag. Zo voorkom je dat je te vol zit.
  • Verdeel wat je drinkt goed over de dag. Drink niet veel tijdens de maaltijd. Dat kan ervoor zorgen dat het eten te snel in je darmen komt. Een klein glas drinken bij de maaltijd is meestal geen probleem.
  • Vermijd snelle suikers. Suikers zoals suikerklontjes en vruchtensuiker worden snel opgenomen, vooral als ze vloeibaar zijn.
  • Eet vers fruit in kleine hoeveelheden. Twee stuks fruit per dag is goed voor de vezels, vitamines en mineralen. Maar eet niet te veel tegelijk.
  • Let op melkproducten. In melk zit melksuiker (lactose). Lactose is een snel opneembare suiker, waardoor het klachten kan verergeren. Drink niet meer dan 2-3 glazen melk per dag. Als je last blijft houden, probeer dan karnemelk of yoghurt. Deze worden meestal beter verdragen.
  • Pas op met suikers in gebak en koekjes. Suiker zit ook in cake, ontbijtkoek, koekjes en zoet beleg. Eet producten met suiker waar ook eiwitten en vet in zit.
  • Verdeel koolhydraten over de dag. Kies voor vezelrijke producten. Ook kan het helpen om de witte pasta of witte rijst te vervangen door de volkorenvariant, zoals volkorenbrood, zilvervliesrijst of volkorenpasta. Of kies eens voor peulvruchten.
  • Heb je last van dumpingklachten? Eet dan iets kleins met fruitsuiker, zoals een halve banaan. Ga na het eten even liggen.

Als je veel last hebt van dumpingsyndroom en moeite hebt om op gewicht te blijven, is het belangrijk om contact op te nemen met een diëtist.

Overgevoelige Maag

Mensen met een overgevoelige maag zijn overgevoelig voor prikkels uit het spijsverteringskanaal. Hoe dat komt, is niet duidelijk. Aan het slijmvlies van de maag is niets bijzonders te zien. Wanneer bij onderzoek geen zichtbare afwijkingen worden gevonden, maar de maagklachten toch aanhouden, wordt vaak de diagnose overgevoelige maag gesteld.

Een overgevoelige maag behoort tot de zogenoemde functionele maagdarmklachten. Dit wil zeggen dat de klachten veroorzaakt worden door een verstoorde functie van de maag, maar dat er geen zichtbare afwijking te vinden is. Functionele maagklachten komen veel voor.

De oorzaak van een overgevoelige maag is niet helemaal duidelijk. Meestal wordt de diagnose gesteld op basis van het klachtenpatroon. Afhankelijk van de ernst van de klachten kan de huisarts je doorverwijzen voor verder onderzoek om andere aandoeningen uit te sluiten. De arts in het ziekenhuis zal dan waarschijnlijk een gastroscopie uitvoeren.

Een overgevoelige maag is lastig te behandelen. Eventueel kan de huisarts iets voorschrijven tegen de pijn. Een lage dosering van een antidepressivum kan ervoor zorgen dat er minder (pijn)prikkels vanuit de maag aan de hersenen worden doorgegeven. Koffie, pepermunt, chocolade, koolzuurhoudende dranken, sterk gekruid eten en vet voedsel kunnen klachten veroorzaken.

Stop met roken. Probeer stress zoveel mogelijk te vermijden en zorg voor voldoende ontspanning, bijvoorbeeld door sporten en andere lichaamsbeweging. Bij spanning en stress maakt je lichaam meer maagzuur aan.

Luie Maag

Een luie maag, ook wel bekend als gastroparese, betekent dat de maag langzamer dan normaal voedsel verteert. Dit kan leiden tot symptomen zoals een vol gevoel na een kleine maaltijd, een misselijk gevoel, braken en buikpijn. Mensen met een luie maag moeten vaak kleine, frequente maaltijden eten en vezelrijke of vette voedingsmiddelen vermijden.

Maagzweer

We spreken van een maagzweer als er een wondje is ontstaan in de beschermende slijmvlieslaag van de wand van de maag of het eerste stukje van de dunne darm, de twaalfvingerige darm. Het agressieve maagzuur komt dan direct in contact met de zenuwen van de maagwand, wat de pijn veroorzaakt.

Andere klachten kunnen zijn: misselijkheid, braken, weinig eetlust, zuurbranden of opgeblazen gevoel. Soms kan een maagzweer een bloeding veroorzaken.

Maagzweren kunnen worden veroorzaakt door bepaalde medicatie, zoals antistollingsmiddelen, prednison en ontstekingsremmende pijnstillers, de zogenaamde NSAID’s. De bacterie Helicobacter pylori is ook een belangrijke veroorzaker van een maagzweer.

Afhankelijk van de ernst van de maagzweer en de klachten die u daarbij ervaart, is het verstandig enkele voedings- en leefstijladviezen in acht te nemen.

  • Gebruik een gezonde, gevarieerde en vezelrijke voeding.
  • Eet op regelmatige tijden, begin de dag met een ontbijt, neem drie hoofdmaaltijden en eventueel een tussendoortje.
  • Gebruik niet te grote maaltijden, sla geen maaltijd over.
  • Gebruik zo min mogelijk alcohol.
  • Als u rookt, kunt u daarmee beter stoppen.
  • Zorg voor voldoende rust en ontspanning.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging.

Andere Oorzaken van Maagklachten

Maagklachten kunnen op den duur leiden tot een maagzweer. Hierbij is het weefsel van de maagwand ontstoken. Het maagslijmvlies heeft haar beschermende werking verloren, waardoor maagzuur het weefsel van de maagwand heeft kunnen aantasten. Meestal is een bacteriële infectie de oorzaak.

De oorzaak van maagklachten is vaak onbekend. Sommige geneesmiddelen (onder andere bepaalde pijnstillers) kunnen ook maagklachten veroorzaken of verergeren.

Maagklachten kun je maar deels voorkomen, bijvoorbeeld door aanpassingen in de leef- en eetgewoonten. Bij een opgeblazen gevoel kun je 'winden' beter niet inhouden. Plaats het hoofdeinde van je bed 15 tot 25 centimeter omhoog.

Andere Mogelijke Oorzaken

Voedselvergiftiging

Binnen een paar uur na het eten misselijk? Dat kan duiden op een voedselvergiftiging, helemaal als je ook moet overgeven en last hebt van buikkrampen en diarree. Meestal gaat een voedselvergiftiging binnen een paar dagen vanzelf over. Wat te doen bij voedselvergiftiging: veel drinken en kleine porties eten, wanneer je je eten nauwelijks kunt binnenhouden.

Voedselallergie

Misselijk na het eten van koemelkproducten of gluten? Het kan zijn dat je een voedselallergie hebt. Dit is een abnormaal sterke reactie van het afweersysteem op eiwitten in ons voedsel. Naast misselijkheid kun je ook last hebben van huid-, luchtweg- en darmklachten. Krijg je lichamelijke klachten na het eten van bepaald voedsel? Volgens Stichting Voedselallergie gaat het niet altijd om een voedselallergie.

Stress

Soms denk je misselijk te zijn door het eten, maar het kan ook een andere oorzaak hebben. Bijvoorbeeld stress. Wanneer je stress hebt, doet dit vreemde dingen met je lichaam. Het kan lichaamsfuncties beïnvloeden en er bijvoorbeeld voor zorgen dat je spijsvertering minder goed werkt. Probeer je stressfactoren te achterhalen en er iets aan te doen.

Vet Eten, Koffie en Alcohol

Jezelf verwend met frietjes of een oliebol? Dat kan flinke misselijkheid en zelfs een sprint naar het toilet opleveren. Vet eten en met name verzadigde vetten kunnen voor misselijkheid en darmklachten zorgen. Hetzelfde geldt wanneer je te veel koffie, alcohol en pittig eten consumeert.

Galstenen

Een van de symptomen van galstenen is misselijkheid na het eten. Andere kenmerken: scherpe pijn rechtsboven in de buik, boeren, winderigheid en drang om over te geven. Vet eten staat erom bekend de pijn te verergeren (gal helpt bij de vertering van vet). Vermoed je dat je galstenen hebt? Het Voedingscentrum adviseert gezond te eten, geen maaltijden over te slaan en voedingsmiddelen te vermijden waarvan je last krijgt.

Medicatie en Maagklachten

Slik je bij pijn wel eens een pijnstiller tegen ontstekingen, zoals ibuprofen of diclofenac (NSAID's)? Slik geen pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen (NSAID's). Daarvan krijg je geen last van je maag. Moet je door een ziekte pijnstillers tegen ontstekingen slikken? Bespreek met je huisarts wat je dan kunt doen.

Krijg je last van je maag door medicijnen die je bloedvaten open zetten (nitraten) of bloedverdunners (DOAC's)? Ook van deze medicijnen kun je last krijgen van je maag. Kijk op de verpakking wanneer je het moet slikken. Misschien slik je het medicijn niet op de goede tijd. Helpt dit niet? Vraag je huisarts wat je kunt doen.

Wanneer Naar De Arts?

Raadpleeg je huisarts in de volgende gevallen:

  • Je hebt de adviezen 3 weken geprobeerd, maar ze helpen niet.
  • Je klachten veranderen. Of je krijgt meer of steeds weer last van je maag.
  • Je hebt in je kindertijd gewoond in een gebied waar veel mensen de maagbacterie hebben. Zoals Azië, Afrika, Midden-Amerika, Zuid-Amerika en het zuiden en oosten van Europa.

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als je 1 of meer van deze dingen hebt:

  • Je poep is plakkerig en zwart (dus niet donkerbruin).
  • Je geeft bloed over.
  • Je blijft overgeven. De pijn gaat niet meer weg.
  • De pijn is zo erg dat je het niet meer volhoudt.
  • Je voelt je suf en valt steeds bijna flauw.
  • Je hebt heftige buikpijn en koorts.
  • Je hebt heftige buikpijn die erger wordt als je beweegt.
  • De pijn wordt erger als je je buik aanraakt of loslaat.
  • De pijn wordt erger als je hoest of lacht.

labels:

Zie ook: