Biologisch vlees is vlees dat afkomstig is van dieren die leven op biologische veehouderijen. Deze biologische boerderijen hebben dierenwelzijn en duurzaamheid voorop staan. De dieren kunnen naar buiten, eten biologisch voer, hebben de beschikking tot stro en krijgen geen medicijnen toegediend. Ze hebben een ruime leefomgeving, waardoor de dieren minder stress ervaren. Dit komt de kwaliteit van hun leven en de kwaliteit van het vlees alleen maar ten goede. Biologisch vlees is 100% natuurlijk, van hoge kwaliteit en natuurlijk heel erg lekker!

Voorwaarden voor Biologisch Vlees

Er zijn een aantal voorwaarden verbonden aan biologisch vlees. Wanneer aan deze voorwaarden wordt voldaan, mag het vlees pas biologisch genoemd worden. Deze voorwaarden worden streng gecontroleerd door SKAL, het instituut dat toezicht houdt op de biologische productie in Nederland.

Dit zijn enkele SKAL-voorwaarden waar biologisch vlees aan moet voldoen:

  • Het gebruiken van biologisch voer (gevarieerd en natuurlijk voedsel);
  • Leefomstandigheden zijn erop gericht om de natuurlijke weerstand van het dier te bevorderen;
  • Gebruiken van rassen die minder gevoelig zijn voor ziekten;
  • Biologische gewasbescherming door het inzetten van natuurlijke vijanden, bestrijdingsmiddelen en mechanische bestrijding.

Keurmerken voor Biologisch Vlees

Bij biologisch vlees verwachten we dat de dieren een goed leven hebben gehad. Dierenwelzijn en duurzaamheid staat immers voorop bij biologische veehouderijen. Dat zie je aan het SKAL-keurmerk (bio-certificaat) en de 3 sterren van het Beter Leven keurmerk. Deze keurmerken zijn verplicht voor bedrijven die biologische (vlees)producten verkopen. We kunnen dus wel vaststellen dat biologisch vlees diervriendelijk geproduceerd is.

Het Beter Leven Keurmerk

Biologisch vlees heeft altijd 3 sterren van het Beter Leven keurmerk op de verpakking staan, anders wordt het niet gekenmerkt als biologisch vlees. Bij 3 sterren hebben de dieren veel ruimte, afleidingsmateriaal, daglicht en mogen ze vrij lopen in de weide of in een uitloop (kippen). Vlees met een Beter Leven keurmerk met 1 ster of 2 sterren komen van dieren af die onder minder diervriendelijke omstandigheden hebben geleefd.

Een ander belangrijk keurmerk is het biologisch vlees keurmerk. Bij dit keurmerk staat dierenwelzijn centraal. Alle eisen zien erop toe dat de leefomstandigheden van het dier sterk verbeterd worden en dichter bij natuurlijke omstandigheden gebracht worden. Dit gaat om zaken als biologisch voer en gebruik van medicatie. Daarnaast moeten koeien minimaal 210 dagen in het jaar buiten staan.

EU-biologisch keurmerk

Als het keurmerk EU-biologisch op je melkpak, courgette of een ander voedselproduct staat, dan volgt de boer de biologische landbouwmethode met Europees vastgelegde regels. Biologische boeren doen meer om de omgeving en natuur te beschermen dan de Nederlandse wet vraagt bij gangbare landbouw. Meer aandacht voor dieren; dieren hebben het beter dan de meeste andere vormen van veehouderij.

Een fabrikant van voeding mag niet zomaar 'biologisch' op zijn verpakking zetten, dat is namelijk een wettelijk beschermd begrip. Een product dat biologisch heet, moet minimaal voldoen aan de Europese normen voor biologische producten. Producten met het Nederlandse EKO-keurmerk zijn ook biologisch.

Met het oog op de huidige milieuproblemen als gevolg van intensieve landbouw is het goed om vaker voeding met het EU-biologisch keurmerk te kopen om de biodiversiteit te helpen en de bodem gezond en vruchtbaar te houden. EU-biologisch stelt een aantal landbouwtechnieken verplicht die de biodiversiteit boven en in de bodem ondersteunen en die bijvoorbeeld het waterregulerend vermogen van de bodem versterken. Het On the way to PlanetProof-keurmerk voor geïntegreerde landbouw heeft enkele van deze technieken met deze gunstige effecten als keuzemaatregel opgenomen.

Vergelijking met gangbare landbouw

Om biologisch uit te leggen kun je biologische landbouw vergelijken met gangbare landbouw. Landbouwmethode gericht op hoge productie en lage kosten. Heet ook wel intensieve landbouw. Een belangrijk verschil met gangbaar is dat biologische boeren geen kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen gebruiken. Omdat kunstmest maken veel energie kost, scheelt het bij biologische landbouw energie en broeikasgasuitstoot. Bestrijdingsmiddelen, doden niet alleen de plaag, maar ook soorten in de omgeving.

Biologische boeren doen er veel aan om de bodemkwaliteit goed te houden, bijvoorbeeld door wisselteelt (niet elk jaar hetzelfde gewas op dezelfde plek). En ze proberen plagen en ziekten te bestrijden door bijvoorbeeld onkruid te wieden en hun land aantrekkelijke te maken voor vijanden van plaaginsecten. Als de biodiversiteit op en rondom de akker op orde is, is het ecosysteem meer in balans en krijgen ziekten en plagen minder snel een kans.

De regelgeving over biologische teelt stelt geen eisen aan energieverbruik (bijvoorbeeld voor het verwarmen van kassen en vervoer), beperken van klimaatimpact, watergebruik en afvalbeheer. Voor biologische akkerbouw en veeteelt is meestal meer grond nodig. De opbrengst van teelten is soms wat lager, en dieren krijgen meer ruimte.

Eigenlijk geldt voor alle voedselproducten dat plantaardig altijd beter is dan dierlijk. Veehouderij kost (per kg product) veel meer ruimte dan teelt van plantaardig eten. Eet daarom vooral plantaardig zoals peulvruchten en minder dierlijke producten zoals vlees.

In biologische dierhouderij is meer aandacht voor dierenwelzijn; de producten hebben ook het Beter Leven Keurmerk met 3 sterren. Dat betekent dat dieren meer ruimte hebben, vaker naar buiten gaan en afleidingsmateriaal, zodat ze hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen. Biologische dieren krijgen biologisch voer, dus voer dat geteeld is zonder synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Bovendien moet in de biologische dierhouderij een deel van het voer van het eigen bedrijf of uit de regio komen. Vergeleken met gangbare veebedrijven wordt er daarom minder soja geïmporteerd uit Zuid-Amerika.

Biologische kippen leven langer dan gangbare (plof)kippen die zo snel mogelijk moeten groeien. Daardoor produceren ze per kilo kippenvlees meer mest dan een gangbare kip. Doordat een biologische kip langer leeft en meer beweegt, eet zij ook meer voer. Maar het voer zelf heeft een lagere milieu-impact, omdat het biologisch voer is.

Waar kun je biologische producten kopen?

Je kunt vrijwel overal biologische producten kopen. In 2020 was ongeveer 3 procent van de verkochte voeding in de Nederland biologisch. Ongeveer 75% van de biologische aankopen wordt in supermarkten gedaan, de rest in biologische speciaalzaken. Nederlanders die vaak biologische producten kopen doen dat vooral vanwege dierenwelzijn en het milieu.

Uit consumentenonderzoek blijkt dat mensen wel duurzamer geproduceerde producten willen kopen, maar vaak niet weten wat duurzaamheidskeurmerken zoals EU-biologisch betekenen. Ook weten veel mensen niet wat de impact van hun eetpatroon is op het milieu en het klimaat. De wens om te verduurzamen blijkt nog niet uit het aankoopgedrag.

Het aanbod van biologisch groeit, maar de vraag naar biologisch groeit niet snel genoeg. In Nederland werd in 2022 op 4,4% van het landbouwoppervlak biologisch geboerd. Dit percentage groeit de laatste jaren met kleine stapjes. De Europese Commissie heeft in de Green Deal de ambitie uitgesproken dat in 2030 ten minste 25% van de landbouwgrond biologisch is. Nederland draagt daar dus nog niet veel aan bij. Omschakelen naar biologische landbouw is duur, vandaar dat boeren aarzelen om deze stap te zetten als ze niet zeker weten dat ze hun - duurdere - producten kunnen verkopen.

Prijs en Kosten

Biologische producten zijn over het algemeen duurder dan gangbare producten. Deze meerprijs is te verklaren doordat de productie anders verloopt. Biologische boeren gebruiken geen kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen. Bovendien is de biologische landbouw arbeidsintensiever en maakt ze gebruik van gewassen en dieren die vaak minder snel groeien. Dieren leven langer en hebben dus langer onderdak en voer nodig.

Het verdienvermogen van biologische boeren is tegenwoordig vaak beter dan van gangbaar werkende boeren. De lagere winkelprijs van gangbare producten dekt niet de eigenlijke kosten die gemaakt zijn voor de teelt van het product. De kosten die bijvoorbeeld gemaakt worden door drinkwaterbedrijven om water te zuiveren van synthetische bestrijdingsmiddelen zijn niet verrekend in de aankoopprijs van gangbare producten, maar worden via de belastingen verhaald op de burger. Reken je deze kosten wel door in de prijs van het product, dan spreek je van true pricing.

In de winkel zul je merken dat biologische vleesproducten een stuk duurder zijn dan reguliere producten. Biologische dieren krijgen meer ruimte, biologisch voer en uitloop naar buiten. Dit maakt het een stukje duurder. Maar verhoogt wel het dierenwelzijn. Daarnaast speelt schaalgrootte een rol: de reguliere sector is veel groter, en daardoor is de logistiek efficiënter. Ruim 95 procent van de dieren leeft in de gangbare veehouderij. Slechts een klein deel wordt biologisch gehouden.

Minder vlees eten is goed voor het klimaat

Want vlees(externe link) is verantwoordelijk voor 40 procent van broeikasgassen die vrijkomen bij de productie van een gemiddeld Nederlands dieet. En voor de productie van 1 kilo vlees is ongeveer 4 tot 25 kilo plantaardig voer nodig.

Verschillen tussen reguliere en biologische veehouderij

De verschillen hieronder gaan over de reguliere veehouderij versus de biologische. Er zijn ook vleesproducten van dieren die onder betere leefomstandigheden worden gehouden.

Reguliere veehouderij:

  • Uitloop naar buiten is geen vereiste.
  • Dieren staan vaak op roosters en/of betonvloeren.

Dier-specifieke eisen:

  • Bij biologisch is het verboden bij varkens om staarten te couperen of tanden vijlen.
  • Dieren kunnen naar buiten.

Welke keurmerken werken voor jou?

Ieder keurmerk wil iets goed doen voor de wereld. Sommige keurmerken letten daarbij op het milieu. Andere richten zich op dierenwelzijn of werkomstandigheden. En veel keurmerken stellen een mix van eisen voor duurzaamheid.

Om goede keurmerken van ‘onzinkeurmerken’ te kunnen onderscheiden heeft MilieuCentraal een keurmerkenwijzer gemaakt. Zij beoordeelt hoe streng de eisen van de keurmerken en logo’s zijn, of de controle goed is en of ze transparant zijn in hun informatie. Uit deze beoordeling zijn 11 ’topkeurmerken’ naar voren gekomen.

Beter Leven Keurmerk: Meer dan alleen biologisch

Nee. Het voornaamste verschil tussen biologisch vlees en vlees met het Beter Leven keurmerk met 3 sterren, is dat er bij het biologisch produceren van vlees niet alleen rekening wordt gehouden met het dierenwelzijn, maar ook met bijvoorbeeld milieuaspecten. Bij vlees dat geproduceerd wordt onder het Beter Leven keurmerk wordt daarentegen primair gelet op het dierenwelzijn.

Inmiddels zijn er diverse niet-biologische eierproducenten (met als merknamen: Rondeel, Gijs-ei, Kipster en Vrolijke kip-ei) die het Beter Leven keurmerk met 3 sterren krijgen.

De biologische veehouderij streeft naar gezonde en weerbare dieren, die op een manier worden gehouden die zoveel mogelijk aansluit bij hun natuurlijke aard. Preventief gebruik van antibiotica en gebruik van hormonen is uit den boze. De dieren moeten ruimte en mogelijkheden krijgen om natuurlijk gedrag te vertonen. Runderen kunnen grazen, varkens mogen wroeten, kippen krijgen legnesten, kunnen een zandbad nemen en kunnen naar buiten. Ingrepen in het lichaam zijn zo min mogelijk toegestaan. Kippensnavels worden niet gekapt. Varkens mogen hun krulstaart houden. De dieren worden ook zoveel mogelijk ingezet als onderdeel van de kringloop, d.w.z.

Overigens wil dat niet zeggen dat de biologische veehouderij de hemel op aarde is, er zijn ook in de biologische veehouderij punten van zorg en aandacht. Biologisch heeft niet het alleenrecht op 3 sterren.

Controle en Transparantie

We verlangen van alle partijen (veehouders, slachterijen, vleesverwerkers, eierpakstations, supermarkten en slagers) die meedoen aan het Beter Leven keurmerk dat zij zich door een onafhankelijke, ter zake deskundige controle instantie laten controleren of aan de criteria van het Beter Leven keurmerk wordt voldaan. De resultaten worden gerapporteerd en als het niet in orde is volgt er een sanctie of zelfs uitsluiting.

Om erop toe te zien dat producten met het Beter Leven keurmerk ook echt afkomstig zijn van dieren die een beter leven hebben gehad, worden alle partijen in de keten (van boer tot aan de supermarkt en alle schakels daartussen) gecontroleerd door geaccrediteerde, certificerende instellingen. Deze instellingen worden door de Raad voor Accreditatie jaarlijks getoetst op deskundigheid, onafhankelijkheid en professionaliteit. De controles worden uitgevoerd aan de hand van een checklist met vragen die specifiek voor het Beter Leven keurmerk gelden. Eventuele tekortkomingen die bij een controle worden geconstateerd, dienen te worden opgelost.

Nee. Controles in het kader van het Beter Leven keurmerk worden uitgevoerd door geaccrediteerde certificerende instellingen. Zij worden door de Raad voor Accreditatie jaarlijks getoetst op deskundigheid, onafhankelijkheid en professionaliteit.

Niet altijd direct. Er kan sprake zijn van een overgangstermijn om ruimte te creëren de benodigde investeringen te doen. Bij heel ernstige overtredingen van de regels voor het Beter Leven keurmerk volgt uitsluiting. Het Beter Leven keurmerk wordt dan afgenomen. Bij iets minder ernstige overtredingen moet de fout binnen een bepaalde periode ongedaan worden gemaakt en volgt op kosten van de overtreder een hercontrole.

Overzicht van Keurmerken

In de wirwar van labels en keurmerken zijn de sterren op vlees en zuivel je vast niet ontgaan. Of je het nou wilt of niet, het vlees dat in de supermarkt ligt wordt bestempeld met één, twee of drie sterren.

Het Beter Leven-keurmerk, geïntroduceerd door de Dierenbescherming, is een bekend symbool op de verpakkingen van vlees, eieren en zuivel in Nederland. Het keurmerk, aangegeven met 1, 2 of 3 sterren, biedt consumenten inzicht in de leefomstandigheden van de dieren. Hoe meer sterren, hoe beter het dierenwelzijn.

  • Producten met 1 ster van het Beter Leven-keurmerk hebben een verbetering in dierenwelzijn ten opzichte van conventionele producten. De dieren hebben meer ruimte, betere leefomstandigheden en krijgen meer mogelijkheden om hun natuurlijk gedrag te vertonen.
  • Producten met 2 sterren gaan een stap verder. De dieren hebben nog meer ruimte en betere leefomstandigheden. Er is meer aandacht voor het natuurlijk gedrag van de dieren, en er zijn strengere eisen aan de huisvesting en verzorging.
  • Het 3 sterren keurmerk is het hoogste niveau en stelt de strengste eisen aan dierenwelzijn. De criteria omvatten ruimere leefomstandigheden, uitgebreide mogelijkheden voor de dieren om hun natuurlijk gedrag te vertonen, en strengere eisen voor transport en slacht.

Hoewel het Beter Leven-keurmerk en het biologische keurmerk beide indicatoren zijn van verhoogd dierenwelzijn, verschillen ze in hun criteria. Biologisch vlees, zuivel en eieren hebben automatisch drie Beter Leven-sterren. Maar niet alle producten met drie sterren zijn ook biologisch, omdat dat meer vereist dan alleen dierenwelzijn.

Waarom is biologisch vlees duurder?

Niet-biologische producten zijn eigenlijk duurder als je ook de kosten van de milieuschade meetelt. Zo kost het zuiveren van vervuild water (door bestrijdingsmiddelen) veel geld.

De lagere winkelprijs van gangbare producten dekt niet de eigenlijke kosten die gemaakt zijn voor de teelt van het product. De kosten die bijvoorbeeld gemaakt worden door drinkwaterbedrijven om water te zuiveren van synthetische bestrijdingsmiddelen zijn niet verrekend in de aankoopprijs van gangbare producten, maar worden via de belastingen verhaald op de burger. Reken je deze kosten wel door in de prijs van het product, dan spreek je van true pricing.

Koop bewust

Als je dierenleed wilt voorkomen, zoek dan naar bovenstaande logo’s op de verpakkingen. Wantrouw andere logo’s of afbeeldingen van ‘vrolijke dieren’. De keurmerken op deze pagina worden onafhankelijk gecontroleerd en zijn daarom het meest betrouwbaar.

labels: #Vlees

Zie ook: