Heb je vaak last van buikpijn, een opgeblazen gevoel of andere darmklachten na het eten van bepaalde voedingsmiddelen? Dan ben je niet alleen. Ruim 1 op de 10 Nederlanders ervaart chronische darmklachten. Hoewel de oorzaak vaak onbekend is, zijn er wel manieren om de klachten te verminderen.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS), ook wel Irritable Bowel Syndrome (IBS) genoemd, is een overkoepelende term voor darmklachten met een onbekende oorzaak. Het betreft een verstoorde darmwerking met chronische klachten tot gevolg. Symptomen van PDS zijn onder meer rommelende darmen, een slechte stoelgang, een opgeblazen buik, buikpijn en buikkrampen. Bij zo’n zestig procent van de mensen zijn ook de zenuwen in de darm extra gevoelig. Ze reageren op het uitzetten van de darmwand.

Wageningse wetenschappers onderzoeken of specifieke voeding de symptomen van PDS kunnen verminderen en zo de kwaliteit van leven van patiënten verbeteren. Belangrijk onderdeel van de studie is een online vragenlijst voor mensen met PDS.

De onderzoekers zijn inmiddels ook begonnen met een studie met darmmodellen in het lab, waarmee ze verschillende PDS-symptomen kunnen nabootsen. Zo zoeken ze naar producten die een positief effect hebben op een of meer symptomen van PDS. Met onze darmmodellen testen we de stoffen op vier aspecten: invloed op darmpijn, microbiota, activiteit van immuuncellen en interactie met de darmwand.

FODMAPs en Darmklachten

FODMAP staat voor Fermenteerbare Oligosachariden, Disachariden (lactose), Monosachariden (fructose) Polyolen (suikeralcoholen). FODMAP´s zijn koolhydraten, of suikerketens, die van nature in voeding zitten en niet of slecht verteerd worden door de dunne darm. Vervolgens komen ze in de dikke darm terecht waar bacteriën door middel van fermentatie de koolhydraten afbreken.

Niet iedereen is even gevoelig voor FODMAP’s of voor dezelfde FODMAP’s. Het FODMAP-dieet vermindert voor veel mensen klachten als pijn en een opgeblazen buik. Het is daarom de eerste aanbevolen therapie na je diagnose.

Je stemt het dieet daarom af met een eliminatiedieet. Hierbij vermijd je 6 weken alle FODMAP’s en herintroduceer je ze vervolgens één voor één.

Groenten en PDS

Hoewel groenten gezond zijn, eindigt het voor mensen met een prikkelbare darm soms op het toilet. Het zijn met name fructanen (een oligosacharide) en mannitol (een polyool) in groenten die prikkelbaar darmsyndroom klachten veroorzaken. Fructanen, ook wel fructo-oligosachariden, behoren tot de langere suikerketens. Waar ons lichaam normaal met enzymen de suikerketens eenvoudig opbreekt, lukt dat niet voor fructanen.

Gelukkig zijn er ook veel licht verteerbare groenten die je wel kunt eten, of die in kleine porties geen klachten geven. Daarom is het tijdens de herintroductiefase van je eliminatiedieet belangrijk om eerst te beginnen met een kleine portie. Let dan wel op dat je niet diezelfde dag nóg een voedingsmiddel met dezelfde FODMAP eet.

Je wilt graag je lichaam voeden met waardevolle nutriënten, om vervolgens ziek te worden van datgene dat ons gezond maakt. Gelukkig zijn er veel groenten die je wél kunt eten bij prikkelbare darm syndroom.

Peulvruchten en PDS

Peulvruchten zijn in algemene zin heel gezond. Ze zitten namelijk vol vezels, wat normaal gesproken goed is voor je darmen. Echter bevatten de meeste peulvruchten ook FODMAPS, waardoor het meestal niet past in een low FODMAP-dieet. Er zijn echter een paar soorten peulvruchten die je wél in kleine hoeveelheden kunt proberen, namelijk zwarte bonen en limabonen. Neem alleen niet meer dan 30 tot 40 gram.

Fructose Malabsorptie

In mijn praktijk heb ik veel mensen/kinderen gezien met een intolerantie of beter gezegd malabsorptie* voor fructose**. Dit gaat vaak gepaard met allerlei onverklaarbare klachten, vaak lijkend op de klachten van een prikkelbare darm. Maar ook jicht, depressie, slapeloosheid etc. kan zijn oorsprong hebben in een teveel aan fructose of een fructose malabsorptie. Zeker bij een prikkelbare darm worden er allerlei voedingsmiddelen als tarwegluten, koemelk, kristalsuiker etc. weggelaten.

Vaak blijven er bij mensen met een fructose malabsorptie toch klachten bestaan. Een beetje fructose eten lukt vaak wel, de klachten worden erger als op een dag de ‘drempelwaarde’ (de hoeveelheid die je spijsvertering aankan) overschrijdt.

* Malabsorptie is de toestand die ontstaat, wanneer door een tekortschietende spijsvertering of absorptie voedingsstoffen onvoldoende in het bloed worden opgenomen vanuit het maag-darmkanaal. Oftewel een verstoring van de vertering, absorptie en het vervoer van voedingsstoffen.

Fructose-intolerantie gaat meestal gepaard met veel buikpijn, gasvorming, krampen, winderigheid, diarree of brijige ontlasting na het eten van een fructoserijk voedingsmiddel. Maar ook hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid, depressies, sterke hypoglykemie, slaapproblemen etc. kunnen het gevolg zijn van het niet kunnen verteren/opnemen van (teveel) fructose.

De gemiddelde Nederlander (de jeugd kent vaak flinke uitschieters naar boven) krijgt rond de 50 gram fructose per dag. Van nature bevatten groente, fruit, honing, andere natuurlijke suikers en kokos ook fructose. De ene fruit-groente soort wel veel meer dan het andere.

Niet alleen de overmaat aan fructose maar ook een zinktekort kan ervoor zorgen dat fructose niet snel genoeg wordt omgezet en wordt opgeslagen in het lichaam. Zinktekorten komen zeer veelvuldig voor. Er zijn veel ‘grootverbruikers’ van zink: zijn onze bijnieren, onze lever, ons immuunsysteem, de aanmaak van neurotransmitters, de omzetting van vetzuren, ons voortplantingssysteem, de prostaat en de alvleesklier.

Eet eens een paar weken geen industriële fructose (en liever ban je het de rest van je leven ook zoveel mogelijk uit, zie verder bij AGEs) en gebruik eventueel tijdelijk even groente en fruit met minder fructose.

Fructose geeft, in tegenstelling tot glucose, geen verzadigingsgevoel. Fructose bindt het aminozuur tryptofaan. Dit heeft consequenties voor onze stemming en slaap. Fructose zorgt veel eerder voor de vorming van AGEs (William Davis, de schrijver van Broodbuik: ‘de industriële fructose’ verhoogt de vorming van AGEs honderden keren meer dan glucose. Bij een overmatige inname kan het voor een stijging van cholesterol en triglyceriden zorgen.

Daarom heeft onze lever geen andere mogelijkheid dan het te veel in vet omzetten. Het gevolg van veel fructose is dat onze triglyceride- en cholesterolgehaltes stijgen (en we vaak een cholesterol remmer in plaats van een fructose beperking krijgen) en dat er (zelfs al op jonge leeftijd) ‘leververvetting’ kan plaatsvinden. Fructose verhoogt het risico op diabetes 2.

Alle industriële fructose weglaten. Dus weer zelf gaan koken en baas worden in eigen buik en pan. Het zink gehalte checken (mogelijk kan door het zinktekort fructose niet goed verwerkt worden.

Andere Oorzaken van Buikpijn

Krijg jij snel buikpijn ?

  1. Heb je veel vruchtensap gedronken of tomaten gegeten en heb je nu last van buikpijn? Dan komt dat hoogstwaarschijnlijk door de vele zuren die je in deze producten vindt. Deze tasten je maagwand aan en dat veroorzaakt pijnklachten. Wat kan helpen? Het eten van gefermenteerde producten, zoals kimchi, kefir, kombucha en zuurkool.
  2. Als je heel snel eet - en daarbij dus veel lucht mee naar binnen hapt - kun je last krijgen van pijnlijke gasvorming. Probeer daarom wat langzamer te eten en neem ook wat kleinere hapjes om buikpijn te voorkomen.
  3. Hou je van pittig eten? Dan kan dat ook een oorzaak zijn. Pittig eten bevat namelijk capsaïcine, wat een gevoelige maag kan irriteren.
  4. Alcohol, koffie en koolzuurhoudende dranken kunnen je maag irriteren en kunnen leiden tot (extra) gasvorming.
  5. Je hoofd en je darmen staan sterk met elkaar in verbinding. Oftewel, stress kan ervoor zorgen dat je darmen ook onrustig en geïrriteerd worden, wat weer kan leiden tot verschillende (pijn)klachten. Tijd om te ontspannen dus… kies voor yoga, meditatie of ga wandelen.
  6. Natuurlijk kan je buikpijn ook medische redenen hebben, zoals opkomend maagzuur, maagzweren, gastritis, een voedselallergie, een overactieve schildklier of prikkelbaar darmsyndroom (PBS).

Histamine-intolerantie

Histamine is een stof die in het lichaam een regulerende functie heeft. Mastcellen en immuuncellen bevatten histamine. Histamine speelt een rol in de productie van maagzuur en werkt als een neurotransmitter. Een stijging van histamine in het lichaam uit zich in allergische klachten.

Bij PDS en histamine intolerantie zien we dat het afbreken van het teveel aan histamine vaak niet goed gaat. De histamine hoopt zich op, kan niet goed afgevoerd worden en er ontstaan klachten. In voeding zit histamine, bepaald voedsel bevat meer histamine en noemen we dan ook histamine-rijke voeding. Naast voeding die histamine-rijk is is er ook voeding die histamine kan vrijzetten.

Een te hoog histaminegehalte van de darm wordt door histamine intolerantie veroorzaakt of door een tekort aan het enzym dat histamine af kan breken (DAO).

Mensen die overgevoelig zijn voor histamine, zullen de volgende symptomen ervaren: een brijachtige ontlasting, hartkloppingen, jeuk, een verstopte neus, diarree, hoofdpijn en slapeloosheid. Hoge histamine spiegels veroorzaken vaak slapeloosheid.

Er zijn diverse oorzaken waardoor het histamine-gehalte in het lichaam stijgt. Er zijn veel cellen in het lichaam die al histamine bevatten, als deze cellen geprikkeld worden, dan kan die histamine vrijkomen. Bij een allergische reactie komt er histamine vrij, in zowel de slijmvliezen, de huid en het bloed. Bij ontstekingsreacties neemt het histamine gehalte toe. Bepaald voedsel, bijvoorbeeld zuurkool, kan veel histamine bevatten. Het histamine-gehalte kan in de darm stijgen door voedsel dat histamine vrijmaakt: rode wijn, chocolade, oude kaas en noten.

DAO-tekort

Onder normale omstandigheden blijft het histamine-gehalte van de darm vrij laag. Dit komt omdat het enzym diamine-oxidase (DAO) ervoor zorgt dat histamine wordt afgebroken. Bij sommige mensen ontbreekt dit enzym. Wanneer u voedsel consumeert dat veel histamine bevat, of wanneer u rode wijn en chocolade consumeert, neemt het histamine gehalte in de darm sterk toe. Bij mensen met een tekort van het DAO-enzym ontstaan er dan klachten. Men spreekt dan van histamine-intolerantie.

Een tekort aan het enzym diamine-oxidase (DAO) zorgt voor hoge histamine-spiegels zowel in de darmen, als in het bloed. Een kenmerkend symptoom van een gebrek aan DAO is dat u bij het drinken van rode wijn, een vlekkerige huid of rode wangen krijgt en vervolgens niet in slaap kan vallen.

Een stijging van histamine kan een versnelde hartslag en hartkloppingen veroorzaken. De diarree treedt vaak ‘s nachts of een dag na het eten van bovengenoemde voedingsmiddelen op. Een toename van histamine lijkt op een allergie, men spreekt daarom van een schijnallergie, ook wel pseudo-allergie genoemd.

Behandeling van histamine intolerantie

De behandeling van histamine intolerantie komt vooral tot uiting in het aanpassen van de voeding die men consumeert. Concreet betekent dit: eet geen chocolade, kaas, wijn en noten, vermijd producten waar u allergisch of intolerant voor bent en vermijd producten die een hoog histamine gehalte hebben, bijvoorbeeld zuurkool. Volg een rotatiedieet, dat wil zeggen: probeer een weekschema te ontwikkelen en eet niet dagelijks hetzelfde. Op die manier blijven de histamine spiegels laag.

Koolallergie

Een kool allergie wordt behandeld door kool en producten die kool bevatten te verwijderen uit het eetpatroon. Een allergie is een abnormale reactie van het lichamelijke afweersysteem op bepaalde stoffen uit de omgeving. Het afweersysteem is het systeem dat het lichaam tegen ziektes beschermt. Een allergie kan ontstaan door een stof uit de lucht (pollen) of stoffen uit de voeding. Het lichaam reageert hierop met het vormen van antistoffen.

Een kool allergie is een groente-allergie. Een groente allergie is een vorm van voedselovergevoeligheid. Een allergische voedselovergevoeligheid kan worden ingedeeld in twee vormen: IgE-afhankelijke voedselallergie en niet-IgE-afhankelijke voedselallergie. De meeste voedselallergieën zijn IgE-afhankelijk. Dit betekent dat zich alleen symptomen voordoen, indien IgE in het lichaam aanwezig is. IgE is een afkorting voor immunoglobuline E. Immunoglobuline E is een antilichaam. Een antilichaam is een stof in het lichaam dat lichaamsvreemde stoffen aanvalt. Een antilichaam hecht zich aan een allergeen.

Een allergeen is altijd een eiwit. Eiwitten zijn bouwstenen voor het menselijk lichaam. Een eiwit is echter niet altijd een allergeen. Een eiwit is alleen een allergeen voor een persoon die allergisch is voor datgene waar het eiwit een onderdeel van is. Voor mensen met een koolallergie kan eiwit van kool een allergische reactie veroorzaken. Het eiwit van kool is het allergeen.

Een allergeen komt het lichaam binnen via de huid, de luchtwegen of het maagdarmkanaal. Over het algemeen is een allergeen niet schadelijk voor het lichaam. Een lichaam dat allergisch is voor kool herkend het echter niet en beoordeelt het als een lichaamsvreemde stof. Dan volgt een reactie van het afweersysteem. Het immuunsysteem beschermt het lichaam tegen bacteriën en virussen en het reageert soms op onschadelijke allergenen. Het immuunsysteem reageert door een antistof (IgE) te maken die een allergeen opruimt. Tijdens de opruiming komt histamine vrij. Histamine is verantwoordelijk voor de symptomen van een allergie.

Een allergie wordt regelmatig verward met een intolerantie. Een allergie wordt veroorzaakt door een reactie van het immuunsysteem. Een intolerantie wordt niet veroorzaakt door een reactie van het immuunsysteem. Een allergische reactie geschiedt al na contact met een kleine hoeveelheid allergeen. Een allergie kan levensbedreigend zijn in geval van een anafylactische shock. Een intolerantie kan niet levensbedreigend zijn. Een anafylactische shock komt tot stand door plotseling vrijkomen van grote hoeveelheden histamine. Hierdoor gaan de bloedvaten zo ver openstaan dat de bloeddruk daalt.

Symptomen van een koolallergie

  • huidklachten: Roodheid, jeuk, galbulten, eczeem.
  • oraal allergiesyndroom

Allergische symptomen kunnen binnen een paar minuten tot enkele uren na het eten optreden. Eczeem kan na een aantal dagen optreden. In extreme situaties kan anafylaxie optreden. Symptomen zijn ademhalingsmoeilijkheden, een lage bloeddruk en een vertraagde hartslag. De ernstigste vorm kan in enkele minuten tot de dood leiden, wanneer deze niet meteen wordt behandeld.

Diagnose en behandeling van koolallergie

Indien een koolallergie wordt vermoed, wordt nader onderzoek gedaan. Een allergie kan worden aangetoond met een bloedonderzoek (RAST), een huidpriktest of een voedseltest (eliminatie-provocatie).

Een kool allergie kan niet worden genezen. Men kan er wel overheen groeien. Een antihistaminicum is een medicijn dat een allergische reactie onderdrukt. Het blokkeert de werking van histamine. Adrenaline wordt toegediend in geval van een anafylactische shock.

Een kool allergie wordt behandeld door voedingsmiddelen met kool te verwijderen uit het eetpatroon. Voorbeelden van producten waar kool in voorkomt zijn: salades en stoofschotels, roerbakgerechten, soepen, stampotten, wok, nasi- of bami gerechten en zuurkool.

Tips voor het verminderen van darmklachten

Veel mensen met PDS ervaren klachten die door bepaalde voedingsmiddelen veroorzaakt worden. De (mate) van klachten kunnen per persoon erg uiteen lopen en verschillen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je klachten krijgt als je te weinig vezels eet en te weinig (water) drinkt. Of je reageert misschien op te veel oplosbare vezels (uit ui en kool). Terwijl een regelmatig eetpatroon en rustig eten je klachten misschien verminderen.

  • Eet vezelrijk: 30-40 gram per dag.
  • Drink ruim voldoende: minimaal 1,5 tot 2 liter per dag. En zeker 2 liter als je meer vezels eet (anders krijg je last van verstopping).
  • Beweeg: als jij in beweging komt, komen je darmen dat ook.
  • Als je moet, moet je! Geef gehoor aan aandrang om naar het toilet te gaan.

Een probiotica-supplement met goede darmbacteriën kan helpen bij klachten. Onderstaande voedingsmiddelen kunnen je darmen prikkelen.

Je diëtist krijgt persoonlijk voedings- en leefstijl advies. Een of twee weken na het eerste consult wordt geëvalueerd of de klachten zijn verminderd na het opvolgen van de adviezen.

En onthoud, het is geen onderwerp waar je makkelijk met anderen over praat of dat direct voor anderen zichtbaar is: buikklachten.

Overleg met een deskundige

Als ook al deze voedingsmiddelen moeten worden verbannen dan is het raadzaam om u bij een (natuur)diëtist te melden.

Mocht u specifieke vragen of problemen hebben dan adviseren we u contact op te nemen met uw (huis)arts, diëtist of andere deskundigen.

Tabel: Histaminegehalte in Voedingsmiddelen (Richtwaarden)

Voedingsmiddel Histaminegehalte (mg/kg)
Zuurkool Hoog
Vis uit blik (tonijn) 200-400
Schimmelkazen en oude kaas 400-600
Tomaten 26 (per kg)
Avocado 26 (per kg)

Let op: Dit zijn richtwaarden. Het histaminegehalte kan variëren afhankelijk van de bereiding en versheid.

labels:

Zie ook: