Buikpijn na het eten is een veelvoorkomend probleem. Ruim de helft van de bevolking heeft er wel eens last van. Vaak gaat dit samen met een opgeblazen gevoel en/of winderigheid. Het kan verschillende oorzaken hebben, waaronder de consumptie van bepaalde soorten voedsel, zoals koolhydraten.

Koolhydraatintolerantie en Enzymtekort

Koolhydratenintolerantie wordt veroorzaakt door een gebrek aan een of meer intestinale enzymen. De symptomen zijn onder andere diarree, abdominale distentie en winderigheid. Disachariden worden enzymatisch gesplitst in monosachariden door disaccharidases (bijvoorbeeld lactase, maltase, isomaltase en sucrase [invertase]) gelegen aan het oppervlak van de dunne darm enterocyten.

Onverteerde disachariden veroorzaken een osmotische belasting, die water en elektrolyten aantrekt naar het darmlumen, waardoor waterige diarree ontstaat. Aangeboren afwijkingen met betrekking tot enzymen kunnen primair of secundair worden verkregen. Aangeboren afwijkingen zijn zeldzaam.

Verschillende Vormen van Lactose-intolerantie

Verworven lactase-deficiëntie (primaire volwassen hypolactasia) is de meest voorkomende vorm van koolhydraat-intolerantie. De lactase niveaus zijn hoog in pasgeborenen, waardoor het de spijsvertering van melk toelaat. In de meeste etnische groepen (80% van de Afro-Americans en de Iberiërs, bijna 100% van de Aziaten) dalen de lactase niveaus scherp onmiddellijk na de periode van lactatie. Oudere kinderen en volwassenen kunnen hierdoor niet de aanzienlijke hoeveelheden van lactose verteren. Echter, bij 80 tot 85% van de blanken van de Noordwest-Europese afkomst daalt de productie van lactase gedurende het hele leven en dus kunnen zij melk en zuivelproducten verteren.

Secundaire lactase-deficiëntie vindt plaats door omstandigheden, die schadelijk zijn voor het dunne darm slijmvlies (bijv. coeliac spruw, tropische spruw, acute intestinale infecties). Bij zuigelingen, kan tijdelijke secundaire disaccharidase-deficiëntie leiden tot enterogene infecties. De symptomen zijn vergelijkbaar met alle disaccharidase tekortkomingen.

Een kind dat geen lactose kan tolereren ontwikkelt diarree na inname van grote hoeveelheden melk hetgeen tot groeiachterstand kan leiden. Een getroffen volwasse kan waterige diarree ontwikkelen, buitensporige flatus, misselijkheid, borborygmi en buikkrampen na inname van lactose. De symptomen doen zich meestal voor na inname van melkprodukten.

De diarree kan zo ernstig worden dat andere intraluminale voedingsstoffen worden uitgescheiden met de faeces voordat ze worden geabsorbeerd. Lactose-intolerantie kan meestal worden gediagnosticeerd met een zorgvuldige anamnese ondersteund door middel van het uitsluiten van bepaalde diëten. Patiënten hebben dikwijls een geschiedenis van intolerantie voor melk en zuivelproduten.

Diagnose en Behandeling

In de H2 ademtest wordt 50 g lactose oraal gegeven en de geproduceerde H2 door het bacteriële metabolisme van onverteerde lactose wordt gemeten met een ademmeter 2, 3 en 4 uur na inname. De meeste getroffen patiënten hebben een verhoging van de H2 van meer dan 20 ppm over de basislijn. De lactose-tolerantie test is minder specifiek.

Lactose wordt oraal ingenomen (1,0 tot 1,5 g / kg lichaamsgewicht). Het bloedglucose wordt gemeten vóór en 60 en 120 minuten na de inname. Lactose-intolerante patiënten ontwikkelen binnen 20 tot 30 minuten diarree, abdominale bloating en merken het ongemak. Hun bloedglucosewaarden stijgen niet meer dan 20 mg / dl (<1,1 mmol / L) boven de basislijn. Koolhydratenmalabsorptie is gemakkelijk onder controle te houden door het vermijden van suikers, die via de voeding niet kunnen worden geabsorbeerd (dat wil zeggen na een lactose-vrij dieet in gevallen van lactase-deficiëntie).

Maar omdat de mate van lactose malabsorptie sterk verschilt, kunnen veel patiënten ongeveer tot 18 g lactose melk per dag innemen zonder symptomen. Voor symptomatische patiënten die graag melk drinken, kan de lactose in melk worden vervangen door de toevoeging van een commercieel bereid lactase. Deze voorbehandelde melk is nu commercieel beschikbaar. Enzymsupplementen dienen een aanvulling zijn en geen surrogaat vormen voor dieetbeperking.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Experts zoeken hard naar dé oplossing voor Prikkelbare Darm Syndroom (PDS). De eerste stappen zijn gezet, maar er is nog altijd veel onduidelijk. Veel patiënten leggen een persoonlijke zoektocht af om te ontdekken hoe ze het beste met PDS om kunnen gaan.

Bij PDS is er een duidelijk verband tussen voeding en klachten. Sommige producten kunnen triggers zijn voor PDS-patiënten en zorgen voor vervelende buikpijn. Knoflook, ui, koolsoorten en zuivelproducten bijvoorbeeld. Deze voeding kan gasvorming in de darmen veroorzaken.

Omdat de klachten zo uiteen lopen bestaat er geen algemeen voedingsadvies. Een persoonlijk voedingsadvies opgesteld door een diëtist wordt aangeraden. De diëtist zal samen met je naar je voedingspatroon kijken en proberen klachten en voedingsmiddelen aan elkaar te koppelen. Hiervoor kun je bijvoorbeeld een voedingsdagboek bijhouden.

Vaak is er alleen sprake van PDS. Wel kan PDS samen voorkomen met andere gevoeligheden voor bepaalde voedingsmiddelen, zoals een gevoeligheid voor gluten, lactose of andere suikers. Uit een test kan bijvoorbeeld blijken dat je geen lactose intolerantie hebt, maar dat er wel sprake is van een gevoeligheid. Een gevoeligheid betekent dat je een bepaalde hoeveelheid op een dag tolereert. Eet je daar meer van, dan kun je klachten krijgen.

Het FODMAP-Beperkte Dieet

Het FODMAP-beperkte dieet kan een vervolg stap zijn. Dit tijdelijke dieet draait om zes soorten koolhydraten, elke letter in FODMAP staat voor één. Het zijn koolhydraten die slecht of niet opgenomen worden in de dunne darm en in de dikke darm terecht komen. In de dikke darm gaan bacteriën deze koolhydraten fermenteren (opeten) en dit kan gasvorming en klachten veroorzaken. Deze koolhydraten zitten onder andere in bepaalde fruitsoorten, groente of melkproducten.

Je ontdekt of het dieet voor je werkt door deze koolhydraten zes weken lang niet te eten. Ben je op dat moment buikpijnvrij, dan voeg je stap voor stap elke koolhydraat weer toe. Zo ontdek je van welke soort je pijn krijgt en welke niet. En daarnaast leer je van hoeveel je van deze koolhydraten tolereert op een dag.

Het is nog onduidelijk of dit dieet op langere termijn beter is dan andere behandelingen voor PDS.

Gluten en Buikpijn

Het krijgen van klachten na het eten van tarwebrood kan verschillende redenen hebben. Allereerst kan het zijn dat je coeliakie hebt; een auto-immuunziekte tegen gluten. Het is belangrijk om dat eerst te laten uitzoeken door bloedonderzoek aan te vragen bij de huisarts.

Als blijkt dat je geen coeliakie hebt, kan er sprake zijn van glutensensitiviteit: dan krijg je wel klachten van tarwe, zoals een opgeblazen gevoel en buikkrampen, maar is er geen sprake van coeliakie. Ook kan het zijn dat je prikkelbare darmen hebt en dat je reageert op de fructanen in tarwe. Dit zijn geen gluten, maar oligosachariden. Dit betekent dat het koolhydraten zijn. Er kunnen dus meerdere redenen zijn waarom je reageert op brood.”

Voedingsmiddelen die Buikpijn kunnen Veroorzaken

Er zijn verschillende etenswaren die kunnen zorgen voor een opgeblazen gevoel en buikpijn na het eten. Hieronder een overzicht van enkele veelvoorkomende triggers:

  • Tarwe, gerst en rogge: Deze bevatten gluten en kunnen bij coeliakie of glutenallergie ernstige spijsverteringsproblemen veroorzaken.
  • Zuivelproducten: Melk, kaas, kwark, yoghurt en boter bevatten lactose, wat bij lactose-intolerantie klachten kan geven.
  • Bonen en linzen: Deze peulvruchten bevatten galactanen, wat kan leiden tot een opgeblazen gevoel en buikpijn.
  • Broccoli en andere kruisbloemige groenten: Deze kunnen een opgeblazen gevoel en buikpijn veroorzaken.
  • Uien en knoflook: Deze bevatten fructanen, die oplosbare vezels zijn en klachten kunnen veroorzaken.
  • Koolzuurhoudende dranken: Frisdranken en bier bevatten veel kooldioxide, wat kan leiden tot buikpijn.
  • Zoetstoffen: Xylitol, sorbitol of mannitol kunnen een geblazen gevoel of buikpijn geven.

Alternatieven

Als je last hebt van buikpijn na het eten, kun je overwegen om bepaalde voedingsmiddelen te vervangen:

  • Voor gluten: glutenvrije producten, quinoa, boekweit, amandelmeel of kokosmeel.
  • Voor zuivel: kokos-, rijst-, soja- of amandelmelk, zuivelvrije kaas.
  • Voor peulvruchten: granen, vlees of quinoa.
  • Voor kruisbloemige groenten: spinazie, sla, komkommer en zoete aardappelen.
  • Voor uien en knoflook: koken of bakken kan helpen.
  • Voor zoetstoffen: erythritol of stevia.

Dumpingsyndroom

Met het dumpingsyndroom worden de klachten bedoeld die ontstaan na een te snelle maagontlediging. Er zijn twee soorten dumpingklachten die kunnen voorkomen:

  • Vroege dumpingklachten: dit zijn de klachten die vrij snel na de maaltijd optreden.
  • Late dumpingklachten: deze ontstaan zo’n één tot drie uur na de maaltijd.

Oorzaken van het Dumpingsyndroom

Het dumpingsyndroom ontstaat bijna altijd na een operatie waarbij (een deel van) de maag is aangepast of verwijderd. Soms komen de klachten door beschadiging van de zenuw die de maag aanstuurt, de nervus vagus. We zien het dumpingsyndroom vooral bij patiënten die maagverkleining (bariatrische chirurgie) hebben gehad om af te vallen. Dit komt vooral voor na een gastric bypass, waarbij de maag kleiner wordt gemaakt en er een verbinding wordt gelegd met de dunne darm.

Adviezen bij Dumpingsyndroom

Veel klachten kunnen worden voorkomen of verminderd door het volgen van specifieke adviezen en het aanpassen van je eetgewoontes. Het is goed om zelf te ontdekken wat je wel of niet kan helpen. Dit kan je ook doen met hulp van een diëtist.

  • Eet rustig en kauw goed.
  • Eet zes tot acht kleine maaltijden verdeeld over de dag.
  • Drink niet veel tijdens de maaltijd.
  • Vermijd snelle suikers.
  • Let op melkproducten.
  • Verdeel koolhydraten over de dag.
  • Kies voor vezelrijke producten.
  • Ga na het eten even liggen.

Suiker en Darmproblemen

Veel suiker kan namelijk darmproblemen zoals diarree, buikpijn en een opgeblazen gevoel veroorzaken. Darmklachten door fructose Suiker bestaat voor de ene helft uit glucose en voor de andere helft uit fructose (vruchtensuiker). Sommige mensen krijgen last van hun darmen wanneer zij veel fructose eten of drinken. Denk bijvoorbeeld aan kramp, dunne ontlasting en een opgeblazen gevoel.

Fructose komt veel voor in koek, snoep, frisdranken en vruchtensappen. Kinderen die veel appelsap drinken, hebben bijvoorbeeld vaak last van hun darmen en gedragen zich daardoor onrustig.

Klachten door Lactose-intolerantie

Sommige mensen hebben lactose-intolerantie. Lactose is een suiker die in melkproducten voorkomt en wordt daarom ook wel ‘melksuiker’ genoemd. Hoewel een lactose-intolerantie niet per se tot darmproblemen hoeft te leiden, zijn er mensen die last hebben van misselijkheid, winderigheid, diarree, kramp en buikpijn.

Of de klachten aan de darmen daadwerkelijk optreden is afhankelijk van de hoeveelheid lactase (dit is een natuurlijk enzym dat lactose afbreekt tot galactose en glucose) die wordt gemaakt in de darm, de samenstelling van de voeding en de darmflora.

Er kunnen namelijk klachten ontstaan als de darmbacteriën de niet-verteerde melksuiker in de darm afbreken. Daarbij kunnen gassen en darmprikkelende stoffen vrijkomen die de darmklachten veroorzaken.

Buikpijn door een Koolhydraatarm Dieet

Buikpijn door een koolhydraatarm dieet komt vaak voor. Want starten met een koolhydraatarm eetpatroon kan vele veranderingen met zich meebrengen. Je kan mogelijke bijwerkingen krijgen, waaronder obstipatie of diarree.

Veranderingen in de voeding, hebben nou eenmaal invloed op de samenstelling van je darmbacteriën. En daarmee ook op je vertering.

Mogelijke Oorzaken van Buikpijn bij Koolhydraatarm Dieet

  • Je drinkt te weinig water: Eet je veel koolhydraten dan hou je vocht vast. Er is 4 gram water nodig om een gram glycogeen op te slaan. Als deze voorraad leeg is, verlies je veel water. Dit moet worden aangevuld.
  • Je hebt moeite met het verteren van de hoeveelheid vetten: Kamp je met diarree, dan kan het komen doordat je ineens veel meer vetten eet dan voorheen.
  • Je hebt een voedselintolerantie die voorheen niet is opgemerkt: Veelvoorkomende intoleranties zijn die voor eieren, avocado, noten, rauwe groente, gluten en zuivel.
  • Je hebt een lactose intolerantie die nu wordt opgemerkt: Binnen een koolhydraatarm eetpatroon, eet je vaak ineens meer zuivel.
  • Je hebt een glutenintolerantie die nu wordt opgemerkt: Ga je koolhydraatarm eten, maar blijf je glutenrijke producten gebruiken, dan gaat je lichaam hier in de meeste gevallen nog sterker op reageren (is mijn ervaring).
  • Je gebruik teveel magnesium of verkeerd magnesium: Hoewel magnesium onmisbaar is, zijn er vele soorten magnesium te verkrijgen. Teveel of de verkeerde vorm van magnesium kan zorgen voor diarree.
  • Je eet te weinig of juist teveel vezels: Obstipatie wordt vaak in verband gebracht met het eten van te weinig vezels.
  • Je gebruikt teveel (foute) zoetstoffen: Binnen de koolhydraatarme keuken wordt veel gebruik gemaakt van zoetstoffen. Van deze zoetstoffen is bekend dat ze maag- en darmklachten kunnen veroorzaken.

Algemene Maagklachten

Volgens mlds heeft bijna een kwart van de Nederlanders weleens last van pijn in de maag. Dit is vaak onverklaarbaar. Onverklaarbare maagkwalen worden functionele maagklachten genoemd.

Oorzaken van Algemene Maagklachten

  • Overgevoelige maag: Een overgevoelige maag betekent dat je maag snel van streek raakt door bepaalde voedingsmiddelen, dranken of stress.
  • Luie maag: Een luie maag, ook wel bekend als gastroparese, betekent dat de maag langzamer dan normaal voedsel verteert.
  • Verkeerd eten: Verkeerd eten kan leiden tot maagpijn.
  • Voedselvergiftiging: In sommige gevallen kan de maagpijn wat ernstiger zijn en duiden op een voedselvergiftiging.
  • Stress: Stress kan ervoor zorgen dat je lichaam in de zogenaamde ''flight of fight'' status kan verkeren, wat kan leiden tot maagklachten.
  • Galstenen: Als een galsteen klem komt te zitten tussen de galwegen kunnen er klachten optreden.
  • Alvleesklierontsteking: Een (acute) alvleesklierontsteking kenmerkt zich vaak in een acute en hevige pijn in de bovenbuik.
  • Glutenallergie: Een van de symptomen van glutenintolerantie is maagpijn.
  • Aneurysma: Een aneurysma is een verdikking of verwijding van de aorta en kan maagklachten tot gevolg hebben.
  • Maagzweer: Als je last hebt van een maagzweer dan is de slijmvlieslaag van de twaalfvingerige darm of van de maag dusdanig beschadigd dat er een gat in zit.
  • Maagslijmvlies: Wanneer het maagslijmvlies dunner wordt, bijvoorbeeld door stelselmatig roken, vet eten of alcohol, neemt ook de beschermende werking van het maagslijmvlies af.
  • Functionele maagklachten: Als je regelmatig last hebt van een raar gevoel in de buik, een misselijk gevoel en/of een opgeblazen gevoel zonder direct aanwijsbare reden dan kun je bijvoorbeeld kiezen voor een gastroscopie of maagonderzoek.

labels:

Zie ook: