Cafeïnevrije koffie lijkt haar opmars te maken en is een uitkomst voor mensen die graag koffie drinken, maar de negatieve effecten van de cafeïne niet willen ervaren. Maar is cafeïnevrije koffie gezond?

Wat is Cafeïne?

Om te begrijpen wat een gewoon kopje koffie met je doet, moet je eerst weten wat cafeïne is. In pure vorm is cafeïne een wit, nogal bitter stofje dat in zo’n 60 planten voorkomt. Eén van die planten is de koffiestruik. Cafeïne heeft een stimulerende werking en wordt razend snel opgenomen in je bloed.

Het effect van een kop koffie is het grootst na zo’n 1,5 uur. Omdat je lichaam cafeïne ziet als een toxische stof wil het er zo snel mogelijk vanaf. Je lever is verantwoordelijk voor de verdediging van je lichaam; dit orgaan zorgt ervoor dat de cafeïne wordt afgebroken.

Hoe Werkt Cafeïne in het Lichaam?

Cafeïne is een stimulerende stof die invloed uitoefent op hoe we ons gedragen, denken en voelen. In ons maag-darmkanaal wordt cafeïne snel opgenomen waarna het door de lever wordt omgezet in paraxanthine, theophylline en theobromine, stoffen die een vergelijkbare werking hebben als cafeïne. Vervolgens worden deze stoffen verder omgezet en uiteindelijk uitgescheiden via de urine.

Het lichaam doet er zo'n 30 tot 45 minuten over om cafeïne bijna geheel op te nemen. De voornaamste werking van cafeïne is het blokkeren van de adenosine receptoren. Adenosine veroorzaakt normaal gesproken slaperigheid en ontspanning. Door deze blokkade verhoogt cafeïne de activiteit in het centrale zenuwstelsel, wat leidt tot alertheid, verminderde vermoeidheid en verbeterde concentratie. Hierbij komen allerlei neurotransmitters vrij zoals dopamine, acetylcholine en norepinefrine.

Het stimuleert ook de afgifte van adrenaline en cortisol via activering van de bijnieren. Een verhoogde concentratie van dopamine kan verantwoordelijk zijn voor het beïnvloeden van ons gedrag, stemming, denken en motivatie. Inname van cafeïne heeft ook directe fysiologische effecten zoals een verhoogde hartslag, een verhoogde bloeddruk en stimulering van de nieren. Daarnaast kan het in bepaalde delen van het lichaam, zoals spieren tijdens fysieke inspanning, je doorbloeding verbeteren door vaatverwijding.

Nadelige Effecten van Cafeïne

Een teveel aan cafeïne of een gevoeligheid hiervoor kan juist nadelige effecten hebben. Sommige mensen ervaren al bij kleine hoeveelheden hartkloppingen en een onrustig of angstig gevoel. Hoe je precies reageert op cafeïne is per persoon verschillend. Dit heeft te maken met meerdere factoren zoals:

  • Genetische variaties in adenosine receptoren en het leverenzym CYP1A2, dat verantwoordelijk is voor de afbraak van cafeïne
  • Leeftijd: ouderen reageren vaak langzamer op de stof
  • Lichaamssamenstelling: zoals gewicht en vetpercentage
  • De regelmaat waarmee je cafeïne consumeert: gewenning kan sommige effecten verminderen

Cafeïnevrije Koffie: Een Gezond Alternatief?

Stefanie: ‘Laten we beginnen met het feit dat ‘cafeïnevrije’ koffie eigenlijk niet echt cafeïnevrij is. Koffie kan namelijk nooit volledig cafeïnevrij gemaakt worden. Decaf is een betere omschrijving. In een kopje decaf blijft namelijk zo’n 3 mg cafeïne achter. Dit is een heel stuk minder dan de normale 85 mg per kopje, maar cafeïne vrij is het niet.

Voor mensen die van koffie houden maar klachten ervaren bij het binnenkrijgen van de cafeïne (zoals eerder omschreven), is decaf een passend alternatief. Bijkomend voordeel is dat ook decaf koffie rijk is aan de eerder genoemde antioxidanten die ‘gewone’ koffie bevat. Deze gaan namelijk niet verloren in het proces.

De overstap van koffie met cafeïne naar decaf kan klachten zoals hoofdpijn met zich meebrengen. Stefanie: ‘Decaf is aan te raden bij mensen die gevoelig zijn voor cafeïne. Een belangrijk punt is dat cafeïne de cortisolproductie stimuleert. Voor mensen die zich al gejaagd en onrustig voelen (een gevoel dat wordt veroorzaakt door een verhoogde cortisol productie onder invloed van stress) raad ik cafeïne sterk af.

Cafeïne en Overgangsklachten

Koffie kan overgangsklachten als opvliegers en 's nachts transpireren verergeren. De onderzoekers vroegen tussen 2005 en 2011 meer dan 1800 vrouwen in de overgang naar hun klachten en koffiegebruik. Vervolgens vergeleken ze de overgangsklachten van de koffiedrinkers met de klachten van de vrouwen die geen koffie dronken.

Vrouwen die koffie dronken, bleken meer last te hebben van opvliegers en nachtelijk zweten. De onderzoekers raadden vrouwen die veel hinder ondervinden van deze symptomen dan ook aan om minder koffie te drinken. Ook andere warme dranken, pittig voedsel, alcohol en tabak zouden ze beter kunnen laten staan.

Verschillen in Reactie Mannen en Vrouwen op Cafeïne

Uit onderzoek blijkt dat er verschillen bestaan in de reactie van mannen en vrouwen op cafeïne. In een studie gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nutrients gaven mannen aan vaker positieve effecten van cafeïne te ervaren een uur na inname en vrouwen juist vaker negatieve effecten. Mannen ervoeren meer energie en alertheid dan vrouwen. Angst en nervositeit kwamen juist vaker voor bij vrouwen.

Dat mannen en vrouwen verschillend reageren op cafeïne is niet gek. Meerdere systemen en processen in het lichaam werken op een andere manier. Denk hierbij aan de stofwisseling en het hormoonstelsel. Bovendien lijkt lichaamssamenstelling invloed te hebben op hoe we reageren op cafeïne. Uit onderzoek blijkt dat een hoger vetpercentage geassocieerd is met een hogere cafeïneconcentratie in het bloed gedurende een periode van 4 uur na inname.

Dat kan worden verklaard doordat cafeïne zich vooral verspreidt via lichaamswater, en mensen met meer vet hebben meestal minder lichaamswater. Dit zou ook deels verklaren waarom mannen en vrouwen anders reageren op cafeïne, gezien vrouwen gemiddeld een hoger vetpercentage en minder lichaamswater hebben.

Metabole Verschillen

De halfwaardetijd van cafeïne verschilt per persoon en varieert zo tussen de 3 en 7 uur. Dit is de tijd die het lichaam nodig heeft om de helft van de geconsumeerde cafeïne dosering af te breken en uit te scheiden. De overgebleven cafeïne blijft waarschijnlijk langer in het lichaam.

Mannen breken cafeïne sneller af dan vrouwen waardoor de stof sneller uit hun lichaam verdwijnt. Vrouwen worden dus langer blootgesteld aan cafeïne waardoor de effecten die zij ervaren langer kunnen aanhouden. Aan het einde van de zwangerschap doen vrouwen er zelfs 3 tot 4 uur langer over om cafeïne af te breken.

Cafeïne wordt afgebroken in de lever. De snelheid waarmee afbraak plaats vindt hangt af van meerdere factoren zoals leeftijd, lichaamsgewicht, leverfunctie, medicijngebruik en genen. Ook bestaan er genetische verschillen tussen mannen en vrouwen die invloed hebben op het metabolisme van cafeïne. Het CYP1A2-enzym, gecodeerd door het CYP1A2-gen, is voornamelijk verantwoordelijk voor het afbreken van cafeïne en lijkt een hogere activiteit te hebben in mannen dan in vrouwen wat een sneller metabolisme oplevert.

Hormonale Verschillen

Onze hormonen lijken ook een rol te spelen in hoe het lichaam reageert op cafeïne. Een kleinschalige studie onder jonge mannen en vrouwen suggereert dat de verschillen in cardiovasculaire en subjectieve reacties op cafeïne mogelijk worden beïnvloed door de concentratie van estradiol (een oestrogeen) in het lichaam.

In deze studie voelden mannen de effecten van cafeïne sterker en vonden zij deze effecten prettiger dan vrouwen. Het hormoon estradiol had bij mannen geen impact op deze reacties maar bij vrouwen wel. Een hoog estradiol gehalte zorgde ervoor dat vrouwen de effecten van cafeïne sterker voelden dan wanneer het estradiol gehalte laag was. Dit kan van invloed zijn op bepaalde momenten tijdens de menstruatiecyclus.

Estradiol had bij mannen wel effect op de bloeddruk na inname van cafeïne. Een hoge estradiol concentratie zorgde voor een afname van de bloeddruk terwijl een lage estradiol concentratie zorgde voor een toename van de bloeddruk. Bij vrouwen was het verhogende effect van cafeïne op de bloeddruk juist groter wanneer het estradiol hoog was.

Verschillen in Cortisol Reactie

Bij zowel mannen als vrouwen zorgt cafeïne voor een stijging van het cortisolniveau en kan het de cortisolreactie versterken bij stress. Wel is er een mogelijk verschil tussen mannen en vrouwen in hoe de cortisolstijging tot stand komt. Er zijn aanwijzingen dat de verhoging in cortisol bij mannen ontstaat via stimulering van het centraal zenuwstelsel, terwijl bij vrouwen dit effect teweeg kan worden gebracht via bepaalde stofwisselingsmechanismen. Zo deed cafeïne het cortisolgehalte bij vrouwen meer stijgen na een maaltijd dan bij mannen, vooral na fysieke inspanning.

Daarnaast kennen mannen een grotere stijging van het cortisolgehalte als reactie op stress dan vrouwen. Toch blijkt uit onderzoek dat cafeïne vrouwen juist kan helpen om beter te presteren onder druk, vooral bij taken waarbij samenwerking belangrijk is. Dat maakt het extra interessant om verder te onderzoeken hoe cafeïne precies invloed heeft op stressreacties bij mannen en vrouwen, en waarom die effecten soms verschillen.

Verschillen in Invloed Cafeïne op Slaap

Cafeïne staat bekend om zijn stimulerende effecten en het verhogen van alertheid of waakzaamheid. Ook kan het de slaap verstoren via het blokkeren van adenosine en het mogelijk verminderen van de afgifte van melatonine. Doordat vrouwen cafeïne minder snel afbreken, kun je speculeren dat vrouwen ook meer last zullen hebben van problemen met slapen door cafeïne inname.

Koffie gezond of niet volgens holistisch gynaecologe Northrup

Er zijn aanwijzingen dat koffie gezond is, maar ook aanwijzingen dat het niet gezond is. Ook Christiane Northrup (gynaecologe) schrijft in haar stukken over beiden.

Koffie niet gezond volgens Northrup

Ze zegt dat cafeïne niet gezond is voor je menstruele cyclus. Zeker in de 2e helft van de cyclus is koffie extra moeilijk afbreekbaar. Het zorgt ook voor meer afscheiding van magnesium en calcium en voor afwatering, waardoor er meer kans is op osteoporose en uitdroging van je lichaam. Ook zorgt cafeïne voor vermindering van je ijzeropname, waardoor er minder zuurstofrijk bloed alle organen kan voeden op dat moment. Deze effecten zijn voor je vrouwenlijf veel sterker dan voor een man.

Koffie wel gezond volgens Northrup

Koffie schijnt wel weer goed te zijn voor de gezondheid van je hersenen, vermindert risico op diabetes, verminderde kans op bepaalde kankersoorten en hartziekten, veel anti-oxidanten en makkelijker gewicht verliezen. Dat schrijft Northrup weer elders op haar site.

Koffie gezond of niet: geldt dus niet voor iedereen.

Koffie en je bijnieren volgens Chinese geneeskunde

Koffie en chocolade zijn oorspronkelijk bedoeld voor gebruikt voor spirituele rituelen en rituelen in plaats van dagelijkse consumptie, en werd “drank van de goden” genoemd. De bittere smaak kan in je lichaam geïnterpreteerd worden als een gevaar en leiden tot de snelle afgifte van veel energie uit de reservoirs van je lichaam. Daarom hebben koffie en chocolade zowel een fysiek als een mentaal stimulerend effect. Ze putten je immuunsysteem uit dat elke keer denkt dat er een nieuw gevaar is. Cafeïne veroorzaakt vermoeidheid, prikkelbaarheid, slapeloosheid, urinaire en spijsverteringsstoornissen. En het zit ook in cola en energiedrankjes.

Koffie zet je bijnieren onder druk. Dit komt overeen met het inzicht uit de Chinese geneeskunde dat koffie de Nierenergie (Jing: voorouderlijke energie) uitput. Deze energie is je basisenergie die je meekrijgt van je ouders en zorgt voor de basis constitutie, je kracht en vitaliteit.

Caffeine vermindert je vruchtbaarheid

Chinees gezien hoort cafeïne bij het element vuur en heeft het een verwarmend en uitdrogend effect. Normaliter is het de bedoeling dat je voor je eisprong 36,5 temperatuurt (anaal) en na je eisprong 37 graden. Hoge basistemperatuur: koffie laten staan. Bij een te hoge temperatuur is koffie dan juist niet handig. Het beïnvloedt alle voedende en bevochtigende processen in ons lichaam. Waaronder ook het baarmoederslijmvlies en de cellen in ons vaginaal kanaal.

De stressrespons van je lichaam op cafeïne zorgt voor extra cortisol aanmaak en dit gaat ten koste van je progesteron-voorraad. Progesteron is namelijk de grondstof van cortisol. En progesteron is ook verantwoordelijk voor de opbouw van je baarmoederslijmvlies. Koffie zorgt dus voor een minder dik baarmoederslijmvlies, wat bedoelt is om een embryo optimaal te voeden. Meerdere koppen koffie per dag zorgen voor een grotere kans op miskraam.

Hoeveel cafeïne zit in wat?

In 100 gram melkchocolade zit iets meer cafeïne, dan in een kop filterkoffie. In pure chocolade de dubbele hoeveelheid. Een glas cola of zelf een energiedrankje zit veel minder cafeine in dan in een kop filterkoffie (maar bulkt dan weer van de suiker). Op het voedingscentrum vind je een overzichtje.

Cafeïnevrije koffie gezond of niet dus?

Cafeïnevrije koffie is niet geheel cafeïnevrij en er zitten ook nog allerlei sterke oliën in de koffieboon die voor problemen zorgen. Ook deze koffie is dus niet zo gezond voor veel vrouwen.

Wat is de halfwaardetijd van cafeïne?

De gemiddelde halfwaardetijd van cafeïne is 5 uur. Maar de exacte halfwaardetijd verschilt sterk per individu. Bij sommige mensen kan de halfwaardetijd slechts 1,5 uur zijn, bij anderen kan het oplopen tot wel 10,5 uur. Jouw halfwaardetijd is deels genetisch bepaald, dat is dus aangeboren. Daarnaast speelt ook de situatie waarin jouw lichaam verkeerd een grote rol. Ben je bijvoorbeeld zwanger, rook je of ben je intolerant voor cafeïne, dan heeft dat invloed op de halfwaardetijd.

In de volgende tabel worden de FSH en LH waarden weergegeven:

Hormoon Waarde (normaal)
LH 2,0 - 12,5 U/L ná de menstruatie
LH 8,5 - 76,0 U/L tijdens de eisprong
LH 0,5 - 17,0 U/L vóór de menstruatie
LH 5,0 - 52,0 U/L laatste fase menopauze
FSH 2,5 - 10,0 U/L ná de menstruatie
FSH 3,5 - 33,5 U/L tijdens de eisprong
FSH 1,5 - 9,0 U/L vóór de menstruatie
FSH 23,0 - 116 U/L laatste fase menopauze

labels: #Ei

Zie ook: