De vleesproductie is gekoppeld aan het slachten van dieren. Dit moet zo zorgvuldig en zo stressvrij mogelijk gebeuren en met respect voor het dier. Correct en zorgvuldig werken is nodig voor het dier, maar ook voor de kwaliteit van het vlees.

Wettelijke Eisen en Verdoving

De wet schrijft voor dat dieren moeten worden verdoofd voor ze worden geslacht. De wet zegt ook dat de verdoving direct bewusteloosheid en/of zo min mogelijk angst, pijn en stress bij de dieren moet veroorzaken. Bij het slachten wordt een dier buiten bewustzijn gebracht (verdoofd). Direct aansluitend wordt een snee aangebracht in de halsslagader.

Methoden van Verdoving

In Nederland worden dieren in principe eerst verdoofd en dan geslacht. De Nederlandse vleesindustrie laat al tientallen jaren onderzoeken wat de beste methode is van verdoven vóór een dier wordt geslacht. Er zijn verschillende methoden om dieren te bedwelmen en te doden.

  • Varkens: Nederlandse varkensslachterijen gebruiken elektrische verdoving (een sterke stroomstoot) en verdoving met CO2-gas.
  • Kippen: Kippen worden verdoofd met elektrische verdoving, met CO2-gas en met de waterbadmethode.
  • Koeien: Om koeien te bedwelmen, gebruikt men een schietmasker.
  • Schapen en geiten: Bij de reguliere slacht worden schapen en geiten bedwelmd met een schietmasker of met een elektrische schok.

Voor alle warmbloedige dieren geldt: de slacht moet snel en pijnloos zijn.

Controle en Opleiding

Het verdovingsproces bij slachterijen staat onder continue controle om te zorgen dat ongewenste situaties worden voorkomen. Slachterijmedewerkers die deze werkzaamheden uitvoeren hebben een speciale opleiding gevolgd. In Europa worden dezelfde methodes voor verdoven en doden van (slacht)dieren toegepast als in Nederland.

Rituele Slacht: Halal en Kosjer

Moslims en joden eten doorgaans alleen respectievelijk halal en koosjer vlees. In beide religies geldt dat dieren op rituele wijze geslacht moeten worden. Bij koosjer vlees mogen de dieren niet verdoofd worden voor de slacht. Bij halal vlees mogen dieren alleen reversibel (omkeerbaar) verdoofd worden. Het dier moet dan in theorie nog uit zijn verdoving kunnen ontwaken. Bij sommige slachterijen wordt er daarom gekozen voor helemaal geen verdoving, dus onverdoofde slacht. Hoewel verdoofd slachten verplicht is volgens de wet, kan hier om religieuze redenen een uitzondering gemaakt worden.

De term Kosjer wordt gebruikt om aan te geven dat voedsel geschikt is voor consumenten met een Joods geloof. Vlees is alleen Kosjer als het ritueel is geslacht. Varkensvlees en bloed zijn per definitie niet Kosjer. Ook moeten bepaalde producten van elkaar gescheiden blijven. De term Halal (letterlijk: rein) wordt gebruikt om aan te geven dat voedsel geschikt is voor (gelovige) moslims. Vlees dient aan eisen te voldoen om Halal te kunnen zijn, bijvoorbeeld rond de wijze van slachten. Tegenover Halal staat Haram (onrein). Dit is voedsel dat voor moslims niet rein is.

Volgens de voorschriften dienen de halsslagader en luchtpijp van het dier in één beweging met een scherp mes te worden opengesneden waarna het moet doodbloeden. In enkele Europese landen is deze slachtwijze wettelijk verboden, de Nederlandse politiek wilde geen verbod omdat zij het ziet als vrijheid van godsdienst, maar nog steeds duren de politieke discussies voort.

Joodse overtuigingen schrijven voor, dat de runderen en schapen - vanuit respect voor het dier - zo pijnloos mogelijk, maar zonder verdoving dienen te worden geslacht. Dit dient te gebeuren door de toediening van halssnedes. Bij Kosjer én bij Halal dient het dier levend (bij bewustzijn) geslacht te zijn. Volgens diverse organisaties mag verdoven echter wel als het omkeerbaar is.

Convenant Onbedwelmd Slachten

In het convenant ‘onbedwelmd slachten volgens religieuze riten’ hebben overheid, slachterijen en religieuze organisaties in juni 2012 afspraken gemaakt om het dierenwelzijn bij de onbedwelmde slacht te verbeteren op een manier die verenigbaar is met de islamitische of Israëlitische ritus. De afgelopen jaren voerde Wageningen University & Research een aantal onderzoeken uit naar de mogelijke gevolgen van de maatregelen in het convenant.

Dierenwelzijn en Onderzoek

In Nederland is er discussie over het welzijn van die dieren, die de slacht onverdoofd ondergaan. Het is niet bekend hoeveel dieren het betreft, maar dat is vermoedelijk minder dan 1%. De Wageningen Universiteit (2008) heeft voor het (voormalige) ministerie van Landbouw (met buitenlandse gegevens) de welzijnsaspecten in kaart gebracht. De WUR stelt, dat slachten zonder verdoving op punten nadeliger is voor het welzijn. Zo is het lastig om grotere dieren, zoals runderen goed te kunnen fixeren (vastzetten) om de halssnede vakkundig te kunnen toepassen, dat wil zeggen direct door beide halsslagader.

De halssnede kan pijnprikkels geven en een gevoel van verstikking. Ook kan het zijn dat dieren iets langer bij bewustzijn blijven, dan bij verdoofd slachten, waarvoor overigens ook geldt dat processen van fixatie en verdoving met zorg dienen te gebeuren. De WUR beveelt aan verbeteringen aan te brengen in slachtlocaties en fixatieapparatuur, en te werken aan de deskundigheid van slachtpersoneel. Ook doet de WUR aanbevelingen aan religieuze organisaties om vormen van bedwelming toe te staan, bijvoorbeeld direct na de halssnede.

Wageningen Livestock Research: Onderzoek naar slachten zonder verdoven

In het convenant zijn gebieden aangewezen die meer onderzoek vergden om het welzijn van dieren te waarborgen of verbeteren. Wageningen Livestock Research deed hier onderzoek naar in opdracht van het ministerie.

Rapporten die zijn gebruikt als basis om te komen tot conclusies voor het eindrapport:

  1. Nul-situatie slachten zonder bedwelming: De huidige situatie van het slachten zonder bedwelming van herkauwers in Nederland is in kaart gebracht door waarnemingen uit te voeren in 27 verschillende Nederlandse slachterijen.
  2. Indicatoren om bewusteloosheid te beoordelen: De indicatoren om bewusteloosheid te beoordelen bij het slachten zonder bedwelming zoals die zijn afgesproken in het convenant zijn gevalideerd in twee verschillende studies, één bij schapen en één bij vleeskalveren.
  3. Reactie van koeien op fixatie: De reactie van koeien op de fixatie in een rechtopstaande positie en gekantelde positie is onderzocht onder gestandaardiseerde omstandigheden in een commerciële kantelkooi.
  4. Duur tot bewusteloosheid na de halssnede: Naast de informatie uit de vier bovenstaande rapporten, is informatie uit een observationele studie verzameld in verschillende Nederlandse slachterijen, als onderdeel van het EU-project 'Borest', om zo inzicht te krijgen in de mogelijkheden de duur tot bewusteloosheid na de halssnede zonder verdoving terug te brengen.

Het Slachtproces

Het slachtproces gebeurt in twee stappen. Eerst wordt een dier buiten bewustzijn gebracht (verdoofd). Direct aansluitend wordt een snee aangebracht in de halsslagader. Het bloed verlaat het lichaam, wat direct leidt tot een pijnloze dood.

Voordat een kalf te doden wordt het dier volgens de Europese regels met een schietmasker verdoofd. Degenen die dat op een slachterij doen, hebben hiervoor een speciale opleiding genoten. Na het verdoven wordt een halssnede toegebracht waardoor het dier leegbloedt, het hart pompt immers nog. Zowel voor het slachten als daarna vinden diverse kwaliteitscontroles plaats door overheidsinspecteurs. De meeste slachterijen hebben ook eigen controleurs in dienst die de hygiëne en vleeskwaliteit bewaken.

Zodra het dier gedood is, wordt het ontdaan van kop en huid (bij een kalf noemen we de huid een "vel") en wordt het ingewandenpakket uitgehaald. Wat dan overblijft noemen we het "karkas", dat diep gekoeld wordt. Het karkas kan in zijn geheel worden verkocht of in kwartieren. Maar ook kan het vlees verder worden getransformeerd tot aan consumentenverpakking. De afnemer bepaalt op welke manier.

Regels en Toezicht Tijdens het Offerfeest

Particulieren die dieren willen laten slachten tijdens het Offerfeest moeten zich aan de regels houden. Onze dierenartsen houden ook tijdens het Offerfeest scherp toezicht op het doden van dieren. Dat betekent dat in ieder slachthuis dierenartsen aanwezig zijn die toezicht houden op de naleving van de regels voor het slachten. Onbedwelmd ritueel slachten mag alleen in officieel erkende slachthuizen. U mag nooit thuis dieren onbedwelmd slachten, of dit op een boerderij (laten) doen.

Belangrijke Regels:

  • Wij adviseren om de slachtdieren te laten vervoeren door een erkende vee-vervoerder.
  • Er is een vervoersbewijs en een VKI-formulier (Voedsel Keten Informatie) met informatie over de gezondheid van het dier, wie de dierenarts is en het medicijngebruik.
  • U moet een schaap en dieren met een lange of dikke vacht met kortgeschoren hals aanleveren bij het slachthuis.
  • Het slachthuis moet de oormerken controleren en maatregelen nemen als de oormerken niet in orde zijn.
  • Het slachthuis verwijdert en vernietigt de oormerken na de slacht.
  • U mag geen derde oormerk aanbrengen bij een schaap of geit om het extra te identificeren.

Het doden van het dier gebeurt door een snede door de bloedvaten in de hals met een vlijmscherp mes. Alleen een persoon met vakkennis en vaardigheid mag dit doen. Dat is de voorsnijder. Hij heeft daar een verplicht vakbekwaamheidscertificaat voor. Dit is wat de wet voorschrijft en dit is niet hetzelfde als een religieuze toestemming. Alleen het slachthuispersoneel mag het dier na de dood verder uitslachten.

In Nederland is het verplicht om dieren die nog tekenen van bewustzijn vertonen binnen maximaal 40 seconden na het snijden te bedwelmen volgens de door de wet toegelaten methodes. Het slachthuis moet testen uitvoeren om de bewusteloosheid vast te stellen.

Aanbevelingen van Dierenbescherming

De Dierenbescherming vindt dat de elektrische waterbadbedwelming van pluimvee zo snel mogelijk moet worden verboden. De Dierenbescherming is tegen de uitzondering dat dieren in het kader van de islamitische of joodse rites onbedwelmd mogen worden geslacht. Dit is voor de dieren zeer stressvol en pijnlijk en het kan tot tientallen seconden duren voor het dier buiten bewustzijn is. Als Dierenbescherming lobbyen wij voortdurend op nationaal en Europees niveau voor een verbod op onbedwelmd slachten.

De Dierenbescherming dringt bij de Joodse- en Moslimgemeenschappen aan op herziening van hun slachtpraktijken. Een groot deel van de Islamitische gemeenschap is wel bereid akkoord te gaan met bedwelmen voor de slacht, mits dit op een reversibele (omkeerbare) wijze gebeurt.

Als je vlees eet, let dan op het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming. Dit vlees is afkomstig van dieren die voorafgaand aan de slacht bedwelmd moeten worden. Aan de behandeling van de dieren zijn in het slachthuis extra eisen gesteld ter bevordering van het dierenwelzijn. We doen er alles aan om deze eisen aan te scherpen. Daarnaast zal in de komende jaren cameratoezicht in slachthuizen verplicht worden voor betere controle.

labels: #Vlees

Zie ook: