Maagklachten komen veel voor. Bijna iedereen heeft wel eens last van de maag. De meeste klachten gaan vanzelf weer over. Maagklachten zijn klachten die verband houden met het onderste deel van de slokdarm, de maag en het eerste stukje van de twaalfvingerige darm. De meeste mensen hebben wel eens maagklachten, bijvoorbeeld na een uitgebreide maaltijd of in periodes waarbij sprake is van meer stress: een pijnlijk gevoel in de bovenbuik, soms tegelijkertijd met oprispingen, misselijkheid of maagzuur.

Wat is een drukkend gevoel in de maag?

Een drukkend gevoel in de maag kan verschillende oorzaken hebben. Het is een gevoel van volheid of druk in de maag, vaak na het eten. Naast functionele maagklachten, zijn er ook andere klachten die wel een duidelijke oorzaak hebben. We bespreken hieronder enkele mogelijke oorzaken:

1. Voeding

De oorzaak van deze pijn zit hem namelijk in, je raadt het al, het eten wat je binnenkrijgt. Dit is een van de meest voorkomende vormen van maagpijn en tegelijkertijd een van de minst gevaarlijke. Probeer in deze gevallen dus gevarieerd te eten en laat altijd nog wat ruimte over in je buik. Je zult merken dat je dan geen buikpijn meer hebt na het eten. Blijft de buikpijn aanhouden?

2. Voedselvergiftiging

Maar in sommige gevallen kan het wat ernstiger zijn. Het kan namelijk zo zijn dat je bedorven voedsel hebt gegeten en dus een voedselvergiftiging hebt opgelopen. Meestal gaat een voedselvergiftiging binnen 1 tot 5 dagen vanzelf over maar in uitzonderlijke gevallen is de vergiftiging zo heftig dat je naar het ziekenhuis moet.

3. Stress

Naast het feit dat stress mede verantwoordelijk is voor veel kwaaltjes (denk aan overgewicht, te hoog cholesterol etc.) is het ook één van de oorzaken van maagklachten. Je vraagt je waarschijnlijk af hoe dat kan. Stress zorgt ervoor dat je lichaam in de zogenaamde ''flight of fight'' status kan verkeren. Het voorkomen van maagklachten door stress is niet eenvoudig. Verschillende wetenschappelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat magnesium stress kan verminderen. Door te bewegen maakt je lichaam endorfine aan en daar word je gelukkiger van. Je komt pas echt tot rust als je niet meer gestoord kunt worden door triggers van buitenaf. De komst van smartphones en tablets hebben ervoor gezorgd dat bijna iedereen 24/7 bereikbaar is en dat vergroot de kans op (langdurige) stress.

4. Galstenen

Meestal geven galstenen weinig tot geen klachten. Pas als een galsteen klem komt te zitten tussen de galwegen kunnen er klachten optreden. Dat komt omdat de galstenen dan de doorstroming van galvloeistof verhinderen. De galblaas probeert vervolgens om de galstenen door de galwegen te laten stromen, door samen te trekken. Deze samentrekking van de galblaas heeft vaak veel pijn tot gevolg, met name in de rechterbovenbuik. Andere klachten zijn misselijkheid, overgeven en geelzucht.

5. Alvleesklierontsteking

Een (acute) alvleesklierontsteking kenmerkt zich vaak in een acute en hevige pijn in de bovenbuik. Deze pijn kan in sommige gevallen uitstralen naar de schouders, de zij en de rug. Andere klachten van een acute alvleesklierontsteking zijn een misselijk gevoel, overgeven, koorts en een versnelde ademhaling. Karakteristiek aan alvleesklierontsteking is dat de maagpijn toeneemt na een maaltijd en dat je geneigd bent om voorovergebogen te gaan zitten met je knieën opgetrokken.

6. Glutenallergie

Glutenallergie is één van de meest voorkomende allergieën in Nederland. Een van de symptomen van glutenintolerantie is maagpijn. Deze maagpijn doet zich, vanzelfsprekend, vooral voor wanneer diegene gluten heeft binnen gekregen. Typische soorten maagpijn bij glutenallergie zijn: krampen, een misselijk gevoel, overgeven en diarree. Niet aan de maag gerelateerde klachten zijn o.a. jeuk, irritatie rond de mond, huiduitslag en verstopping van de neus.

7. Aneurysma

Een aneurysma is een verdikking of verwijding van de aorta. De aorta is de belangrijkste ader in je lichaam en deze loopt ook door je buik. Op het moment dat de verdikking of verwijding van de aorta zich daar voordoet, dan kan dit maagklachten tot gevolg hebben. Maar hoe herken je een aneurysma dan? Je herkent een aneurysma aan een kloppend gevoel onderin en middenin je buik. Het wordt ook wel gekenmerkt als een drukkend gevoel in je maag/middenrif. Ook kun je een pijnlijk gevoel in de rug en onderrug ervaren. Het gebeurt vaak dat je een aneurysma zelf niet opmerkt en dat je arts dit pas opmerkt bij een controle. Als er iemand in de familie al eens een aneurysma heeft gehad, dan is een gezonde leefstijl dus te meer belangrijk. Verstopte aders, een hoge bloeddruk en een hoog cholesterol kunnen namelijk allemaal het gevolg zijn van ongezond eten en weinig beweging.

8. Maagzweer

Als je last hebt van een maagzweer dan is de slijmvlieslaag van de twaalfvingerige darm of van de maag dusdanig beschadigd dat er een gat in zit. Hierdoor liggen de zenuwen in het bindweefsel helemaal open. Als vervolgens het zure maagsap met deze zenuwen in contact komt, dan heeft dit hevige pijn tot gevolg. De oorzaak van een maagzweer is vaak de bacterie genaamd Helicobacter Pylori. Een maagzweer kan vanzelf genezen maar kan eenvoudig weer terugkeren. Als de pijn terugkeert, dan kun je het beste naar de huisarts gaan. Die schrijft een medicijnkuur voor waardoor de maagwand zich volledig herstelt. In uitzonderlijke gevallen levert een maagzweer complicaties op, bijvoorbeeld bij een bloeding of perforatie van de buikwand.

9. Irritatie van het maagslijmvlies

Wanneer het maagslijmvlies dunner wordt, bijvoorbeeld door stelselmatig roken, vet eten of alcohol, neemt ook de beschermende werking van het maagslijmvlies af. Hierdoor dringt maagzuur makkelijker door het slijmvlies heen, waardoor het de maagwand plaatselijk kan irriteren. De slokdarm is sowieso al niet beschermd tegen maagzuur waardoor je het welbekende branderige gevoel van maagzuur achter het borstbeen ervaart. Deze klachten vinden vooral plaats net na een maaltijd.

10. Functionele maagklachten

Als je regelmatig last hebt van een raar gevoel in de buik, een misselijk gevoel en/of een opgeblazen gevoel zonder direct aanwijsbare reden dan kun je bijvoorbeeld kiezen voor een gastroscopie of maagonderzoek. In dat geval heb je waarschijnlijk last van zogenaamde functionele maagklachten. Deze maagklachten hebben geen aanwijsbare oorzaak en zijn in veel gevallen, medisch gezien, niet ernstig. Dat neemt niet weg dat deze klachten pijnlijk en vervelend kunnen zijn. Het kan helpen om je eetgewoontes/drinkgewoontes dan eens te herzien.

Functionele Maagklachten

Onverklaarbare maagkwalen worden functionele maagklachten genoemd. Functionele maagklachten ontstaan vaak door twee veelvoorkomende oorzaken. De diagnose van functionele maagklachten wordt meestal gesteld door de huisarts op basis van de klachten die je hebt. In sommige gevallen is verder onderzoek in het ziekenhuis nodig om andere aandoeningen uit te sluiten. Wereldwijd zijn door medisch specialisten criteria vastgesteld voor de diagnose van functionele maagklachten. Als de klachten ook op een andere aandoening kunnen wijzen, moet die eerst uitgesloten worden.

Een overgevoelige maag betekent dat je maag snel van streek raakt door bepaalde voedingsmiddelen, dranken of stress. Mensen met een overgevoelige maag kunnen last krijgen van symptomen zoals buikpijn, misselijkheid, een opgeblazen gevoel en brandend maagzuur. Het is belangrijk om te herkennen welke voedingsmiddelen en situaties deze klachten veroorzaken, zodat je ze kunt vermijden en zo de klachten kunt verminderen.

Een luie maag, ook wel bekend als gastroparese, betekent dat de maag langzamer dan normaal voedsel verteert. Dit kan leiden tot symptomen zoals een vol gevoel na een kleine maaltijd, een misselijk gevoel, braken en buikpijn. Mensen met een luie maag moeten vaak kleine, frequente maaltijden eten en vezelrijke of vette voedingsmiddelen vermijden.

Bij de mensen die met maagklachten bij de huisarts komen, kunnen deze oorzaken en mogelijk andere aandoeningen door middel van een gesprek en eventueel aanvullend onderzoek uitgesloten worden. Vaak is een maagonderzoek niet nodig, omdat dit geen afwijkingen laat zien en het helpt niet de klachten te verminderen. Onderzoek naar de aanwezigheid van de ‘maagbacterie’ (Helicobacter) kan wel zinvol zijn, maar hier is geen maagonderzoek voor nodig. Als er geen afwijkingen worden gevonden, spreken we van functionele maagklachten.

Er zijn meer patiënten met maagklachten zonder duidelijke oorzaak, dan met een gevonden oorzaak. Functionele maagklachten zijn medisch niet ernstig, maar kunnen wel erg vervelend en pijnlijk zijn. Ze hebben vaak grote invloed op het dagelijkse leven.

De Maag en Spijsvertering

De maag is onderdeel van je spijsvertering. Hier wordt het voedsel gekneed en gemengd met maagsap. De binnenkant van de maag is bekleed met een dikke laag slijmvlies. Zo wordt de maag beschermd tegen het zure maagsap. Maagsap bevat enzymen die voedsel afbreken en zoutzuur dat bacteriën doodt. De maag heeft een spierlaag die het voedsel fijnmaalt. Tussen de slokdarm en maag zit een sluitspier die opent voor het voedsel en daarna weer sluit om terugstromen te voorkomen. Het voedsel blijft ongeveer drie uur in de maag. Bij vet eten heeft de maag meer tijd nodig.

De twee meest voorkomende oorzaken van functionele maagklachten zijn: een overgevoelige maag en een vertraagde maagontlediging. Bij een overgevoelige maag reageert de maag sterker op prikkels dan normaal. Dit betekent dat je pijn voelt waar anderen niets voelen. De binnenkant van je maag en slokdarm ziet er normaal uit, maar toch heb je klachten. Er is veel onderzoek gedaan naar de verbinding tussen je hersenen en de darmen, ook wel de hersen-darm-as genoemd. Je darmen hebben een eigen zenuwstelsel dat informatie uitwisselt met je hersenen.

Een vertraagde lediging van de maag komt door een storing in de beweging van de maag. Het voedsel blijft langer in de maag dan normaal. Soms wel vijf uur of langer in plaats van drie uur. De precieze oorzaak is vaak onbekend, maar stress en spanningen kunnen een rol spelen.

Diagnose

Als de klachten ook op een andere aandoening kunnen wijzen, moet die eerst uitgesloten worden. Dit kan met een gastroscopie. Dit is een kijkonderzoek van de maag, waarbij de arts met een flexibele slag (endoscoop) via de mond en slokdarm naar de maag kijkt. Op de endoscoop zit een kleine camera met een lamp, waardoor de arts de binnenkant van je maag kan bekijken. Hiermee kan de arts aandoeningen zoals maagslijmvliesontsteking, of een maagzweer uitsluiten. Ook kan de arts na het afnemen van een biopt (stukje weefsel) zien of er een besmetting is met de Helicobacter pylori bacterie. Ook kan bij dit onderzoek een beschadiging van de slokdarm worden gezien of uitgesloten worden.

Als je functionele maagklachten hebt, is een gastroscopie meestal niet nodig, omdat er in de maag zelf geen afwijkingen te zien zijn. Zonder alarmsignalen zoals bloed bij de ontlasting, pijn bij het slikken of fors afvallen, worden er bij minder dan 1 op 100 mensen een afwijking gevonden bij het maagonderzoek. Bovendien kan een gastroscopie als vervelend ervaren worden.

Behandeling en Tips

Omdat precieze oorzaak van functionele maagklachten niet bekend is, is er geen specifieke behandeling. Het is belangrijk naar het voedingspatroon te kijken. Aanpassingen in je voeding kunnen klachten verminderen. Meer informatie hierover vind je bij ‘tips en adviezen’ onderaan deze tekst. Je arts kan, als dit nodig is, medicijnen voorschrijven tegen de pijn. In sommige gevallen van een overgevoelige maag kunnen lage doseringen van bepaalde antidepressiva de prikkels vanuit het maagdarmkanaal verminderen. Deze medicijnen worden alleen voorgeschreven als klachten erg beperkend zijn of gepaard gaan met veel gewichtsverlies.

Bij een vertraagde maagontlediging kan de arts soms medicijnen voorschrijven die de werking van de spieren in de maag stimuleren. Deze medicijnen heten Prokinetica. Bij apotheek en drogist zijn allerlei middelen te koop die je maagklachten kunnen verlichten. Als de klachten niet zo ernstig zijn, kun je deze middelen een tijdje proberen. Vraag aan de apotheek of drogist welk medicijn in jouw geval het beste is. Wees bij maagklachten altijd voorzichtig met het (regelmatig) gebruik van aspirine® en ontstekingsremmende pijnstillers (zogenaamde NSAID’s), zoals ibuprofen® en diclofenac®.

Sommige voedingsmiddelen kunnen maagklachten veroorzaken of verergeren. Het is vaak heel persoonlijk waar mensen klachten van krijgen. Je kan uitzoeken welke voedingsmiddelen klachten geven. Je kan dit doen door bepaalde producten een tijdje niet meer te eten en kijken of klachten verminderen. Merk je dat je minder klachten hebt, dan kan dit komen door het weglaten van het product. Om zeker te weten of dit zo is, kun je het product weer een keer eten of drinken. Komen de klachten terug? Dan kan het liggen aan dat product. Het kan soms best een zoektocht zijn om te achterhalen welke producten klachten geven. Ook kan door zelf producten te schrappen tekorten ontstaan, wat juist weer meer klachten kunnen geven. Voor een goede begeleiding kan je contact opnemen met een diëtist.

Tips en adviezen:

  • Vermijd erg grote en/of vette maaltijden: Vet eten vertraagde de vertering in de maag.
  • Vermijd stress: probeer stress zoveel mogelijk te vermijden of een manier te vinden om hiermee om te gaan.
  • Blijf rechtop na het eten: ga niet meteen liggen na het eten.
  • Wees voorzichtig met vet- en vezelrijk eten: vet en vezels kunnen de maagontlediging vertragen.
  • Eet vloeibaar voedsel bij erge klachten: vloeibaar voedsel blijft minder lang in je maag. Bij ernstige klachten kan je vaste voeding beter vervangen door vloeibare voeding, zoals soep.

Wanneer naar de huisarts?

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als je last hebt van je maag en 1 of meer van deze dingen:

  • Je poep is plakkerig en zwart (dus niet donkerbruin).
  • Je geeft bloed over.
  • Je blijft overgeven. De pijn gaat niet meer weg.
  • De pijn is zo erg dat je het niet meer volhoudt.
  • Je voelt je suf en valt steeds bijna flauw.
  • Je hebt heftige buikpijn en koorts.
  • Je hebt heftige buikpijn die erger wordt als je beweegt.
  • De pijn wordt erger als je je buik aanraakt of loslaat.
  • De pijn wordt erger als je hoest of lacht.

Bel je huisarts op werkdagen of maak een afspraak als 1 of meer van deze dingen voor jou kloppen:

  • Je maagklachten veranderen of er komen nieuwe klachten bij.
  • Je slikt 4 weken een maagzuur-remmer (PPI) en het gaat niet beter.

labels:

Zie ook: