Wat we eten heeft meer impact dan je misschien denkt. Niet alleen op je gezondheid, maar ook op dieren, het klimaat en de natuur. De productie van voedsel zorgt wereldwijd voor een groot deel van de CO2-uitstoot. En dat is niet het enige probleem, want een groot deel van het eten belandt ook nog eens in de prullenbak. Om die redenen is er ook steeds meer aandacht voor duurzaam eten. En je hoeft gelukkig geen klimaatgoeroe of keukenprins(es) te zijn om verschil te maken. Met een paar slimme keuzes kom je al een heel eind.

Wat is Duurzaam Eten?

Duurzaam eten betekent dat voedsel zo wordt geproduceerd, vervoerd en geconsumeerd dat het zo min mogelijk schade aanricht aan het milieu, mens en dier. Denk bijvoorbeeld aan het eten van minder vlees, minder voedsel weggooien of kiezen voor producten van de boer om de hoek.

Tips om Zelf Duurzamer te Eten en Drinken

Wil je zelf ook bewuster omgaan met eten? Met deze tips helpen we je een handje:

  1. Eet Meer Plantaardig

    Eet vaker plantaardige producten en minder dierlijke. Dit is de meest belangrijke tip. Want als je vaker kiest voor plantaardige eiwitbronnen (zoals peulvruchten, noten, tofu en volkorenproducten) verminder je de ecologische voetafdruk van je voeding flink.

    Minder vlees eten maakt namelijk veel verschil. Want als je vaker kiest voor plantaardige eiwitbronnen (zoals peulvruchten, noten, tofu en volkorenproducten) verminder je de ecologische voetafdruk van je voeding flink.

    Als je veganistisch eet, dan eet je helemaal geen dierlijke producten. Je eet dus geen vlees, maar ook geen zuivel, kaas en eieren. De klimaatimpact van iemand die veganistisch eet is gemiddeld 50% lager dan iemand met een gemiddeld eetpatroon met vlees en zuivel.

  2. Bewuster Vlees Eten

    Elke soort vlees is anders en heeft een andere invloed op het milieu. Wil je niet volledig vegetarisch eten? Kies dan vaker kip. Kip heeft minder invloed op het milieu dan rund- en varkensvlees.

  3. Minder met Zuivel

    Melk, kaas en yoghurt hebben een relatief hoge milieu-impact. De impact van plantaardige alternatieven, zoals sojamelk, is meestal lager.

  4. Verspil Minder Voedsel

    Jaarlijks gaat er veel voedsel in de vuilnisbak en dat is een enorme belasting voor het milieu. Doe bewust boodschappen, ga creatief om met restjes en let op de houdbaarheidsdatum.

    Van al het eten dat verspild wordt (van boer tot bord), wordt 55% door mensen thuis verspild. Bij verspilling van eten is alle moeite voor de productie van het voedsel en alle milieu-impact op de omgeving die dit heeft gehad, voor niets is geweest. Zonde dus.

    Volgens de Universiteit van Wageningen gooien we in Nederland thuis jaarlijks gemiddeld zo'n 41 kilo voedsel in de vuilnisbak. Ook verspillen supermarkten, de horeca en andere instellingen veel voedsel. Samen telt dit op tot 152 kilo weggegooid voedsel per Nederlander. Zonde! Want de productie van dat voedsel heeft veel impact op milieu, mens en dier.

    Tips tegen voedselverspilling

    • Koop en kook precies wat je nodig hebt. We verspillen veel voedsel doordat we te veel kopen of klaarmaken.
    • Gebruik een maaltijdplanner. Maak een boodschappenlijstje. Zo voorkom je dat je te veel koopt.
    • Bewaar restjes slim, zodat ze niet bederven. Zoals goed verpakt en in de koelkast of vriezer.
    • Las een ‘kliekjesdag’ in: plan 1 dag per week waarin je alleen kookt met wat je nog in huis hebt.
    • Maak van oud brood tosti’s, croutons of wentelteefjes.
    • Maak van overrijpe groenten en fruit soepen, sauzen of smoothies.
    • Groenterestjes kun je gebruiken in soepen, roerbakgerechten of sauzen.
    • Eet je restje van het avondeten de volgende dag als lunch.

  5. Eet Geen Ingevlogen Groenten en Fruit

    Als je Nederlandse seizoensgroenten en seizoensfruit eet, is dat beter voor het milieu. Want voor het verbouwen en vervoeren is weinig energie nodig. Er komen dan minder broeikasgassen vrij. Groente of fruit die verbouwd zijn in een verwarmde kas of ingevlogen zijn uit het buitenland kosten meer energie. Lees meer over Nederlandse seizoensgroenten.

    Ingevlogen eten geeft heel veel broeikasgasuitstoot. Koop daarom geen kwetsbaar fruit dat snel bederft van ver weg; dit wordt meestal ingevlogen.

  6. Koop Eten en Drinken met een Erkend (Top)keurmerk

    Keurmerken garanderen dat er bij voedsel verbouwen en maken rekening is gehouden met mileu en dierenwelzijn. Denk aan het EKO-keurmerk of het Beter Leven-keurmerk.Lees meer over keurmerken.

    Wil je in de supermarkt keuzes maken om de biodiversiteit te helpen en de bodem gezond en vruchtbaar te houden? Het On the way to Planetproof-keurmerk heeft enkele duurzame landbouwtechnieken voor betere biodiversiteit en bodemkwaliteit als keuzemaatregel opgenomen.

  7. Drink Kraanwater

    Kraanwater is het meest duurzame drankje dat je kunt drinken. Water uit de kraan drinken, in plaats van dranken uit flessen en pakken, is een eenvoudige manier om afval te verminderen. Bovendien is kraanwater in Nederland van uitstekende kwaliteit.

  8. Minder met Bewerkte Producten

    Bewerkt en voedsel uit pakjes of zakjes maken kost meestal meer energie en grondstoffen, dan onbewerkte of minimaal bewerkte producten, zoals verse groente en fruit, noten en volkoren granen. Een gezond eetpatroon, met weinig (ultra)bewerkte voeding is eigenlijk al aardig duurzaam.

De Impact van Onze Voeding

Onze voeding heeft op verschillende manieren impact op het milieu:

  • Productie van voedsel: veroorzaakt broeikasgassen die de aarde opwarmen. Dit komt door de energie die nodig is voor gewassen telen, oogsten en fabrieksmatig verwerken.
  • De nadelen van vlees: vooral bij de productie van vlees komen veel broeikasgassen vrij. En de dieren staan op een stuk land, dat daardoor niet gebruikt wordt voor gewassen. Verder is vleesproductie relatief inefficiënt: voor de productie van 1 kilo vlees is gemiddeld 5 kilo plantaardig voer nodig voor het dier.
  • Transport: voedsel vervoeren kost energie. Daarbij maken de afstand en het vervoersmiddel wel verschil. Transport per vliegtuig is bijvoorbeeld meer belastend voor het milieu dan per boot. Over het algemeen kost het meer energie wanneer producten van verder moeten komen.

Duurzame Keuzes Maken in de Supermarkt

Elke dag maak je keuzes over wat je eet en drinkt. Als je boodschappen doet, maar ook als je je brood smeert. Je maakt hierin bewust of onbewust een keuze in gezondheid en duurzaamheid. Maar betekent een keuze voor het één, ook altijd een keuze voor het ander? Dat is niet altijd het geval.

Gezond en Duurzaam Eten

Gezond eten betekent dat je voedingsmiddelen neemt die je risico op chronische ziekten verminderen, en die ervoor zorgen dat je voldoende voedingsstoffen en niet te veel energie binnenkrijgt. Gezond en duurzaam eten kan op verschillende manieren. We lichten 2 belangrijke keuzes uit die je kunt maken, die veel winst opleveren voor jezelf én het milieu. Ze sluiten ook aan bij de adviezen van de Schijf van Vijf.

  1. Minder vlees en meer plantaardig: Dit houdt in dat je minder rood en bewerkt vlees eet en vaker kies voor plantaardige alternatieven, zoals peulvruchten, tofu, tempé en ongezouten noten. Dit zijn goede vleesvervangers die het milieu minder belasten. Zo verklein je dus de klimaatimpact van je eetpatroon.
  2. Minder eten en drinken van producten die je niet nodig hebt: Ook dat helpt het milieu en je gezondheid enorm. Wat betekent dat in de praktijk? Dat je vaker ongezonde producten buiten de Schijf van Vijf laat staan, zoals snacks, snoep, frisdrank en alcohol.

De Schijf van Vijf: Gezond en Duurzaam

De Schijf van Vijf helpt je om gezonder en duurzamer te eten. Hieronder leggen we per vak uit wat de winst is voor je eigen gezondheid én het milieu. Ook bieden we tips voor stappen die je kunt zetten.

  • Groente en fruit: Bijna alle soorten groente en fruit staan in de Schijf van Vijf. Als je veel groente en fruit eet, verlaag je je risico op hart- en vaatziekten, darmkanker en diabetes type 2. Qua klimaatimpact van groente en fruit valt het doorgaans wel mee. Maar je kunt wel slimme keuzes maken.
  • Volkoren graanproducten: Volkoren graanproducten verlagen je risico op ziekten, ook leveren ze energie en veel voedingsstoffen. Aardappelen zijn geen graanproduct, maar leveren wel nuttige voedingsstoffen.
  • Vet: Vet is een bouw- en brandstof voor ons lichaam, en het bevat vitamines A, D en E. Producten met veel onverzadigd vet helpen hart en bloedvaten gezond te houden.
  • Vlees en zuivel: Van al het voedsel zorgen vlees en zuivel voor de meeste broeikasgasuitstoot. In de Schijf van Vijf is het advies om niet meer dan 500 gram vlees per week te eten, waarvan maximaal 300 gram rood vlees. Dit is een maximum, minder of geen vlees eten kan ook.
  • Dranken: Kraanwater is een goede dorstlesser. Het is goedkoop, het tast je tanden niet aan en het bevat geen calorieën. En kraanwater is ook nog eens hartstikke duurzaam!

Duurzame Landbouw en Biodiversiteit

Door de intensieve vorm van landbouw die in Nederland gangbaar is, staat de biodiversiteit onder druk. Boeren die duurzamer werken gebruiken geen of minder bestrijdingsmiddelen en kunstmest, telen bijvoorbeeld tegelijkertijd verschillende gewassen (in stroken) op de akker om plagen te voorkomen, gebruiken vooral dierlijke mest, schoffelen handmatig en trekken nuttige insecten aan. Op deze manier zorgen deze boeren voor een betere biodiversiteit op en in de bodem.

Het On the way to Planetproof-keurmerk heeft enkele duurzame landbouwtechnieken voor betere biodiversiteit en bodemkwaliteit als keuzemaatregel opgenomen.

Dierenwelzijn

Bij duurzamer eten is ook dierenwelzijn belangrijk. Niet alle dieren die uiteindelijk op ons bord belanden zijn even goed behandeld. Zo kunnen ze te dicht op elkaar leven zonder de mogelijkheid om vrij te bewegen. Een beter dierenwelzijn betekent vaak een prettigere leefomgeving en minder pijn en leed voor dieren. Bij eten en drinken met een erkend keurmerk is het met het dierenwelzijn meestal beter geregeld, dan bij producten zonder een keurmerk.

Eerlijke Handel

Bij de productie van ons voedsel komen helaas nog veel mensonterende arbeidsomstandigheden voor. Denk aan slavernij, kinderarbeid, onderbetaling en extreem lange werkweken. Maar ook onveilige arbeidsomstandigheden, zoals blootstelling aan bestrijdingsmiddelen. Deze oneerlijke of ongezonde omstandigheden komen vooral voor bij voedingsmiddelen uit ontwikkelingslanden, zoals koffie, cacao en bananen. Er zijn keurmerken die garanderen dat het product ‘eerlijk’ gemaakt wordt.

Voedselverspilling Verminderen: Praktische Tips

Voedselverspilling is een groot probleem, maar gelukkig zijn er veel manieren om het te verminderen. Hier zijn enkele praktische tips:

  • Plan je maaltijden: Door je maaltijden te plannen, kun je gerichter boodschappen doen en voorkom je impulsaankopen.
  • Controleer de houdbaarheidsdatum: Gooi producten niet meteen weg zodra de houdbaarheidsdatum is verstreken. Vaak is iets nog prima te eten of te drinken.
  • Bewaar restjes slim: Bewaar restjes in de koelkast of vriezer om te voorkomen dat ze bederven.
  • Wees creatief met restjes: Gebruik restjes om nieuwe gerechten te maken, zoals soepen, sauzen of smoothies.

Seizoensgebonden Eten: Verser en Duurzamer

Seizoensgebonden groenten en fruit zijn niet alleen verser en smakelijker, maar ook duurzamer. Ze hoeven niet van ver te komen of in verwarmde kassen te worden geteeld, waardoor de milieu-impact aanzienlijk vermindert.

Enkele zaken waar je op kunt letten om duurzame seizoensgroenten en fruit te eten:

  • Vermijd producten die snel bederven en niet in het seizoen zijn. Grote kans dat deze per vliegtuig zijn ingevlogen. Denk hierbij aan aardbeien, blauwe bessen, papaja’s en mango’s.
  • Koop geen voorgesneden of kant-en-klare producten, hierbij is het niet te achterhalen waar de inhoud vandaan komt.
  • Mediterraanse groenten en fruit zoals tomaten, aubergines en paprika’s koop je ook liever enkel in het seizoen. Buiten het seizoen komen deze naar alle waarschijnlijkheid uit verwarmde kassen.

Verpakkingsvrij Winkelen: Minder Afval

Het afval dat ontstaat door voedselverpakkingen vormt een groot deel van ons totale afval, namelijk zo’n 20%. Hoewel plastic er voor kan zorgen dat jouw komkommer langer houdbaar blijft, zijn wij van mening dat zo min mogelijk verpakking het beste is.

Zo verminder jij jouw verpakkingen:

  • Doe boodschappen bij de (bio)boer of op de markt en neem je eigen katoenen tassen en netjes mee.
  • Koop in bulk (grootverpakkingen). Is vaak nog goedkoper ook!

Er zijn al veel initiatieven op dit gebied, zoals bijvoorbeeld Pieter Pot en ook supermarkten bieden al een deel van haar producten verpakkingsvrij aan.

De Rol van Veeteelt in een Duurzaam Voedselsysteem

Hoewel meer groente en minder (supermarkt)vlees zeker past binnen een milieubewust dieet, hoef je vlees of andere dierlijke producten niet per se te vermijden. Veeteelt speelt, mits op een humane en milieubewuste manier beoefend, een grote rol in ons voedselsysteem en het is een belangrijke bron van voedingsstoffen.

Diervriendelijke en duurzame veeteelt is daarbij een belangrijk onderdeel van regeneratieve landbouw. Zo worden varkens ingezet om een stuk land om te ploegen, terwijl kippen, koeien en schapen gecontroleerd de natuurgebieden begrazen. Hierdoor wordt de grond op natuurlijke wijze bemest, wat plantengroei bevordert.

Dierenorganisaties erkennen biodynamische en natuurlijke veehouderijen als de meest diervriendelijke. Deze vorm streeft naar sterke en gezonde dieren, welke worden gehouden op een manier die zoveel mogelijk aansluit bij hun natuur.

Conclusie

Duurzaam eten is goed voor het milieu én de gezondheid. Door bewuste keuzes te maken in de supermarkt, kun je een positieve impact hebben op de wereld om je heen. Kies voor plantaardige voeding, seizoensproducten, minder verspilling en let op keurmerken. Zo draag je bij aan een betere toekomst voor mens, dier en milieu.

labels:

Zie ook: