Eczeem is een ontstekingsreactie van de huid die gekenmerkt wordt door jeuk en rode schilfering. Het is een veelvoorkomende aandoening, vooral bij kinderen, en kan een grote impact hebben op de kwaliteit van leven.

Wat is Eczeem?

Eczeem is een huidziekte waarbij jeuk en rode schilfering van de huid de belangrijkste kenmerken zijn. 10-15% van de kinderen onder 4 jaar in Nederland heeft eczeem. Van deze kinderen met eczeem heeft op 6-jarige leeftijd nog 20% eczeem. Op de volwassen leeftijd is dit nog 10%.

Eczeem is een bouwfout van de huid: de huid is verhoogd doorlaatbaar. Dit komt omdat de huid de vetten onvoldoende vast kan houden. Vetten zijn onderdeel van het “cement” tussen de huidcellen. Eczeem is als een bakstenen muur met verkruimeld cement: de huid sluit niet meer 100% af. Hierdoor kunnen er huid bacteriën en irriterende stoffen naar binnen dringen. Ook verdampt er veel vocht uit de huid. Hierdoor wordt de huid rood en droog. Bij een rode huid met jeuk is er sprake van een ontstekingsreactie in de huid.

Het “verkruimelde cement” komt door erfelijke factoren: de ingrediëntenlijst van het cement komt voor de helft van vader en voor de helft van moeder. Hier kan niets meer aan veranderd worden. Daarom kun je de aanleg voor eczeem niet “wegsmeren”. Naast de verstoorde huid barrière hebben mensen met eczeem ook de gevoeligheid om makkelijk allergische reacties te maken. Dit geeft grotere kans op voedselallergie, hooikoorts en astma.

Oorzaken van Eczeem

Eczeem is een ontstekingsreactie van de huid die ontstaat door een kapotte huid barrière en een gevoelig afweersysteem. De oorzaak voor de verstoorde huid barrière is erfelijk.

Verschillende factoren spelen een rol bij het ontstaan van eczeem. De kans op het ontwikkelen van eczeem is groot wanneer één of beide ouders atopisch zijn (allergisch of gevoelig reageren op een niet levensbedreigende stof). Bepaalde prikkels en stoffen uit de omgeving zorgen voor een overgevoelige reactie van de huid. Deze reactie kan een erfelijke component hebben, maar dat hoeft niet. De huid reageert bijvoorbeeld op warmte, transpiratie, droge lucht, wol of acryl, bepaalde voedingsmiddelen, huisstofmijt, zeep of chemicaliën in schoonmaakmiddelen.

Een verstoorde huidbarrière zorgt ervoor dat de huid meer vocht verliest en uitdroogt. Daardoor is de huid minder goed beschermd en vatbaarder voor irriterende stoffen en allergenen. Deze kunnen de huid binnendringen waarna ontsteking en een overactieve immuunrespons volgt. Het immuunsysteem ziet de onschuldige stof als indringer en reageert hier overdreven op.

Een evenwichtig darmmicrobioom is ook van belang voor een gezonde huid. Goede darmbacteriën zoals Bifidobacterium en Lactobacillus hebben een beschermende werking bij ontstekingsziekten van de huid waaronder eczeem.

Wat Zorgt Er Voor Opvlamming van Eczeem?

Eczeem is een ontstekingsreactie van de huid. Als het afweersysteem aangezet wordt, gaan de eczeemcellen meedoen in deze reactie. Hierdoor wordt het eczeem erger. Dit betekent dat eczeem opvlamt bij elke virus/bacterie infectie of koortsperiode. Ook kunnen huid bacteriën bestaand eczeem erger maken, omdat ze door de kapotte huid een ontstekingsreactie geven. Dit ziet eruit als “nat” eczeem, vaak met gele korsten. Bij oudere kinderen en volwassenen kunnen stress of een inhalatieallergie (pollen, huisstofmijt) ook een rol spelen. Soms kunnen we geen duidelijke reden vinden.

Voedselallergie en Eczeem

Eczeem wordt niet veroorzaakt door een voedselallergie. De kapotte huid barrière en de activering van het afweersysteem in de huid zorgen voor het eczeem. Wel is het zo dat kinderen met eczeem makkelijker een voedselallergie kunnen krijgen. Dit komt omdat voedingsresten vanuit de omgeving (bijvoorbeeld pinda of ei) in de ontstoken eczeem huid terecht komt. Als dat voedingsmiddel nog niet gegeten wordt, weet het lichaam nog niet dat het voeding is. Dit heeft tot gevolg dat voeding in de eczeemhuid als lichaamsvreemd herkend kan worden. Dit veroorzaakt een afweer-reactie tegen voeding waarbij er afweerstoffen gemaakt worden. Dit geeft acute reacties: galbulten, zwelling van het gezicht, benauwdheid, acuut en hevig braken en soms ook bewustzijnsdaling. De huidreactie ziet er anders uit dan eczeem.

Ook bij een allergische reactie wordt het afweersysteem aangezet, dus bestaand eczeem kan na een allergische reactie opvlammen.

Vooral voedingsmiddelen als tarwe (gluten), zuivel (koemelk), eieren, pinda’s, soja, vis of schaal- en schelpdieren zijn bekende triggers van ontstekingen van de huid. Maar ook bepaalde soorten fruit en noten kunnen een reactie uitlokken. Eczeem en voeding kunnen dus nauw met elkaar verbonden zijn.

Hoe Kan Ik Een Voedselallergie Bij Een Kind Met Eczeem Voorkomen?

Behandeling van eczeem met een ontstekingsremmende crème is belangrijk. Als voeding via de kapotte huid in een fors ontstoken huid terechtkomt, is de kans op een voedselallergie hoger dan als de huid niet ontstoken is. Daarnaast is het belangrijk om kinderen met eczeem zo min mogelijk op dieet te zetten: ze moeten juist zo vroeg mogelijk pinda, kippenei en notenpasta’s gaan eten om een allergie te voorkomen. Dit wordt bereikt door het voedingsmiddel via de darm binnen te laten komen. Zo weet het lichaam dat het voeding is. Als je eenmaal pinda of kippenei eet en blijft eten, is het heel lastig om nog een nieuwe allergie te maken. Het advies is om voor 8 maanden te starten met eten van pindakaas en kippenei.

Zet kinderen met eczeem niet op een dieet. Het is juist goed dat ze vroeg pinda, kippenei en notenpasta’s gaan eten. Blijf dit wekelijks eten zodat het lichaam weet dat het voeding is. Het beste is om te beginnen met het eten van pinda’s en ei voor uw kind 8 maanden is.

Voeding en Eczeem: Wat Wel en Niet te Eten

Het beste is om bewerkte en geraffineerde voeding zoveel mogelijk te vermijden. Hoewel groenten veel goede voedingsstoffen bevatten, kan het eten van bepaalde soorten ongunstig zijn bij eczeem. Een survey-onderzoek suggereert dat nachtschade groenten - zoals tomaten, paprika, aubergine, pepers en witte aardappelen - eczeemklachten kunnen verergeren. Dit zou te wijten zijn aan solanine, een stofje dat in deze groenten zit.

Histamine maken we niet alleen zelf aan maar krijgen we ook via onze voeding binnen. Een teveel kan zorgen voor een overactieve afweerreactie met huiduitslag als gevolg. Een histamine-vrij dieet is praktisch onmogelijk omdat het in veel voedingsmiddelen voorkomt. Daarom is een histamine-arm dieet beter toe te passen.

Naast het vermijden van bepaalde voeding kan de juiste voeding ook helpen om eczeemklachten te verlichten. Een gezond en gevarieerd voedingspatroon is hierbij belangrijk. Door te kiezen voor voeding die vers, onbewerkt en biologisch is verklein je de kans op het binnenkrijgen van te veel ongezonde vetten, suiker, gifstoffen als pesticiden en voedseladditieven. Om het darmmicrobioom te ondersteunen is het belangrijk om voeding te consumeren die rijk is aan goede bacteriën, oftewel probiotica.

Omega 3 vind je voornamelijk in vette vis, schaal- en schelpdieren. Naast omega 3 speelt het omega 6-vetzuur gamma-linoleenzuur (GLA) ook een belangrijke rol in het remmen van ontstekingen en het herstellen van een verstoorde huidbarrière. GLA komt voor in oliën als teunisbloemolie en borage olie. Hoewel het lichaam zelf linolzuur kan omzetten in GLA, belemmeren bepaalde factoren deze omzetting. Denk hierbij aan ongezonde voeding zoals suiker, verzadigde vetten en transvetten.

Om de ontstekingsactiviteit in de huid te verminderen kun je ook de inname verhogen van voeding dat rijk is aan anthocyaninen. Goede bronnen van anthocyaninen zijn fruit als blauwe bessen, bramen, kersen, zwarte bessen, maar ook rode kool, moerbeien en zwarte sojabonen.

Behandeling van Eczeem

De behandeling van eczeem is met vette crème en met ontstekingsremmende crème (corticosteroïd crème/hormoonzalf). De vette crème (zoals onder andere vaseline-cetomacrogol, vaseline-lanette, vaseline-paraffine, koelzalf) zorgt ervoor dat de voegen met het “verkruimelde cement” weer opgevuld worden en voorkomt uitdrogen van de huid. Het behandelt echter niet de ontstekingsreactie in de huid. Hier is een ontstekingsremmende crème of zalf voor nodig (zoals onder andere hydrocortison, triamcinolon, mometason (elocon), emovate).

Veel ouders zijn bang om de ontstekingsremmende crème te smeren omdat er verhalen de ronde doen dat de huid er dun van wordt. Bij gebruik van een “finger-tip unit” (FTU) smeerschema wordt er niet teveel gesmeerd. Vraag uw arts dus om een FTU schema voor goed gebruik van de ontstekingsremmende crème.

Wanneer naar de Huisarts?

Neem contact op met de huisarts in de volgende situaties:

  • Je denkt dat je niet tegen een bepaald soort eten of drinken kunt.
  • Er komt uit het voedingsdagboek dat je misschien niet tegen bepaald voedsel kunt? Bespreek dit met je huisarts.

Bel direct de huisarts, de huisartsen-spoedpost of 112 als je opeens 1 of meer van deze klachten hebt:

  • Je hebt klachten die je herkent van een erge allergische reactie die je eerder hebt gehad.
  • Je ademt moeilijk of hoort een piepend geluid bij het ademen.
  • Je stem klinkt plotseling hees.
  • Je tong of keel wordt dik.
  • Je wordt duizelig of valt flauw.

Heb je een allergie-pen, gebruik die dan. Bel daarna meteen de huisarts, de huisartsenpost of 112.

labels:

Zie ook: