In Nederland worden op elk moment zo’n 48 miljoen vleeskuikens gehouden. Na 6 weken gaan deze kuikens al naar de slacht, waardoor er in ons land elke dag 1,5 miljoen vleeskuikens geslacht worden. De Nederlandse slachterijen behoren tot de modernste ter wereld.

De Groei van Vleeskuikens

De jonge vleeskuikens komen aan in schone en verwarmde stallen, met vers strooisel op de vloer. De vleeskuikenhouder streeft ernaar om de optimale omstandigheden te creëren. De kuikens krijgen voer wat is afgestemd op de leeftijd en ze hebben toegang tot schoon drinkwater. Ook het klimaat is optimaal (temperatuur, luchtcirculatie, etc.). Hoelang kuikens in de vleeskuikenbedrijven zijn verschilt per soort kip. Gangbare kuikens groeien sneller en worden na ongeveer 6 weken geslacht. Biologische kuikens worden na 10 weken geslacht.

Slachtgewicht van Vleeskuikens

De gemiddelde slachtgewichten van reguliere vleeskuikens stijgen ieder jaar omdat de genetische potentie van het kuiken dit toestaat en de vraag uit de markt hier mogelijkheden voor biedt. In 2000 lagen de gemiddelde slachtgewichten van reguliere vleeskuikens inclusief uitladers op circa 1,9 kilo; in 2017 op ruim 2,4 kilo.

Volgens Kees van Oers, inkoopdirecteur van vleeskuikenslachterij Plukon, zet deze trend zich de komende jaren door. Door nieuwe productietechnieken en de toenemende vraag naar gesneden kipproducten, is het verwerken van zwaardere kuikens steeds beter mogelijk. Het opdelen van te lichte kuikens is daarom niet echt interessant. Voor slachterijen is het voordeliger om vleeskuikens van 2,5 kilo te slachten dan van 1,6 kilo, omdat de kosten per kilogram lager zijn en het slachtrendement bij hogere gewichten toeneemt.

Plukon slacht in Nederland nauwelijks lichte vleeskuikens van 1,6 kilo. In Nederland is daar geen grote markt voor. Nederlandse consumenten kopen in de supermarkt nauwelijks hele kip met een griller-gewicht van circa 1,2 kilo. Duitse consumenten doen dat duidelijk meer. In de Duitse slachterij in Brenz worden wekelijks nog grote hoeveelheden lichtere kuikens met een aanvoergewicht van 1,6 tot 1,7 kg geslacht, die grotendeels aan het 5XD-concept moeten voldoen.

Verschillende Kippenconcepten en Keurmerken

In de afgelopen jaren zijn er voor kippenvlees vele plusconcepten ontwikkeld. Vooral de tussensegmenten, tussen reguliere en biologische kip, zijn flink uitgebreid. Er zijn keurmerken die door officiële instanties worden gecontroleerd (zoals “biologisch” of “scharrel”). Ook is er in Nederland een keurmerk voor vlees en eieren, Beter Leven kenmerk. Dit keurmerk is opgezet door o.a. de dierenbescherming. De bedoeling hiervan was om met een sterrensysteem voor de consument duidelijk te maken welk product welk niveau van dierenwelzijn heeft. Verschillende aanbieders van kip hebben hun eigen kipconcepten ontwikkeld en ook slagers en vleesverwerkers hebben plusconcepten.

Reguliere vleeskuikens worden na 35 tot 45 dagen geslacht en groeien tot 65 gram per dag. Er worden 20 tot 24 dieren per m2 gehouden. De dieren kunnen niet naar buiten maar kunnen in de stal vrij rondscharrelen. De voorzieningen in de stal om het welzijn van de kippen te garanderen voldoet aan de Europese wetgeving (waarin bijvoorbeeld staat hoeveel kippen per m2 gehouden mogen worden). De dieren hebben de hele dag door voedsel en water. In Nederland schenken ze ook aandacht aan de voetzooltjes van kippen, deze worden gecontroleerd als maatstaf voor de welzijn van de dieren. De Europese Commissie heeft de minimumeisen voor scharrelvlees officieel vastgelegd.

Er zijn verschillende soorten scharrelvlees; binnengehouden scharrel, scharrel met uitloop, boerenscharrel met uitloop en boerenscharrel met vrije uitloop. Voor ieder van deze vormen gelden andere eisen. De meeste scharrelvleeskuikenbedrijven werken volgens de eisen van het 1 ster Beter Leven kenmerk met overdekte uitloop. Er is een Europese Verordening waarin staat waaraan het houden van biologische vleeskuikens moet voldoen. Deze Verordening is overgenomen in de Nederlandse wetgeving. De certificerende organisatie Skal controleert of de verschillende keurmerken voor biologisch aan die richtlijnen voldoen. In Nederland zijn EKO en Demeter de bekendste keurmerken. Demeter is een keurmerk voor biologisch-dynamische landbouw en gaat een stapje verder dan het EKO-keurmerk.

Beter Leven Keurmerk

Dieren onder het Beter Leven keurmerk hebben meer ruimte, afleidingsmateriaal en mogelijkheden om hun natuurlijke gedrag uit te oefenen dan dieren uit de gangbare veehouderij. Met 1 ster Beter Leven zijn de ernstigste problemen uit de vee-industrie aangepakt. In de gangbare vleeskuikenhouderij leven de kippen gemiddeld met 18 dieren per m2. Onder Beter Leven 1 ster zijn dat maximaal 12 dieren per m2. Daarnaast hebben de dieren uiterlijk per 1-1-2027 een overdekte uitloop tot hun beschikking.

In de gangbare vleeskuikenhouderij zijn de dieren zo gefokt, dat ze zo snel mogelijk, zoveel mogelijk groeien en in gewicht toenemen. Die snelle groei zorgt voor veel fysieke en gezondheidsproblemen. Van nature brengen kippen een belangrijk gedeelte van de dag door met het zoeken van voedsel, scharrelen en stofbaden. Onder het Beter Leven keurmerk wordt ten opzichte van gangbare bedrijven hieraan extra aandacht geschonken, om de kippen in dit gedrag te kunnen voorzien. Zo wordt dagelijks het voer rondgestrooid in de stal. Daarnaast krijgen de kippen strobalen aangeboden. Hier gaan ze bovenop zitten om er strootjes uit te pikken. Deze halen ze helemaal uit elkaar.

Natuurlijk licht en een normaal dag- en nachtritme heeft een grote positieve invloed op het welzijn van kippen. Voor kippen is goed licht zelfs belangrijker dan reuk en gehoor. Kippen kunnen de flikkeringen van kunstlicht waarnemen. Hoog frequent licht is onder het Beter Leven keurmerk daarom verplicht. Dankzij daglichtplaten in het dak komt het daglicht naar binnen. Gangbare bedrijven verlichten hun stallen uitsluitend met kunstlicht. Naast licht is een donkere periode ook belangrijk.

Onder het Beter Leven keurmerk is het transport korter én beter. Eén van de meest stressvolle gebeurtenissen in een kippenleven is het vangen en transporteren. Het is dan ook belangrijk dat dit zoveel mogelijk wordt beperkt en uitgevoerd door geschoold personeel dat diervriendelijk met de kippen omgaat en goed materiaal gebruikt. Grote openingen in de kratten zijn daarbij verplicht onder het Beter Leven keurmerk. Daarnaast mogen vleeskippen niet langer dan 4 uur getransporteerd worden en maximaal 280 km afleggen.

Vleeskuikens met het Beter Leven keurmerk 2 sterren zitten met gemiddeld 13 kippen per m2, tegen 18 in de gangbare pluimveehouderij. Kippen onder het Beter Leven keurmerk hebben een uitloop. Bij het Beter Leven keurmerk met 2 en 3 sterren hebben kuikens een vrije uitloop naar buiten. Hier mogen ze vanaf uiterlijk de 28e levensdag minimaal 8 uur per dag in rondscharrelen. Kippen zijn van oorsprong bosdieren. Een groot en open weiland zullen ze daarom niet gebruiken. In de vrije uitloop staat daarom extra beschutting, in de vorm van bomen, struiken en schuiltafels. Voor Beter Leven keurmerk met 1 ster geldt een overgangsregeling voor een overdekte uitloop.

Het realiseren van een overdekte uitloop kost veel tijd vanwege het aanvragen van vergunningen, financiën en de bouw zelf. Om boeren de kans te geven deze zaken te regelen, krijgen ze hier maximaal 2 jaar de tijd voor. In stallen die nog geen overdekte uitloop hebben, is het totaal aantal dieren kleiner dan in stallen met een overdekte uitloop. Beter Leven kippen zijn van een trager groeiend ras (geen plofkip) en gaan op latere leeftijd naar de slacht. Voor 2 sterren kip bedraagt die leeftijd 56 dagen. De kippen in de gangbare houderij gaan tussen de 35-42 dagen naar de slacht. Het transport naar het slachthuis mag maximaal 3 uur duren.

Biologische vleeskuikens krijgen automatisch 3 sterren van het Beter Leven keurmerk, mits ze verdoofd zijn geslacht. De dieren zitten met gemiddeld 10 kippen per m2 tegen 18 in de gangbare pluimveehouderij. Biologische kippen hebben ook 4m2 vrije uitloop naar buiten ter beschikking.

Halal Kippen

Voor velen maakt het veel uit: hoe een kip de nek om is gedraaid. Maar waarom hebben alle kippen tenminste één ster van het Beter Leven-keurmerk in de supermarkt, en moet de halal kip het alleen met halal doen? Het mes voor halal slachten snijdt volgens moslims aan meerdere kanten. Het voldoet aan de religieuze eisen én zou diervriendelijk zijn. Volgens de Koran is dierenwelzijn zelfs een prioriteit.

Veel moslims zijn het erover eens dat een kip na een waardig leven op een eerbiedige en pijnloze wijze geslacht mag worden. Alleen de slachttechniek maakt een plofkip dus halal. Kippenslachter Andre Eegdeman geeft aan niet te willen tonen hoe halal kippen geslacht worden. Volgens hem is dit omdat het 'niet mooi in beeld te brengen is voor de consument'. Bij de gebruikelijke methode worden kippen met gas verdoofd en komen niet meer bij bewustzijn. In tegenstelling tot de halal slacht met een waterbad: daar is de verdoving omkeerbaar. Het dier kan in theorie weer uit zijn verdoving ontwaken.

Tijdens de halalslacht wordt met een vlijmscherp mes de keel van de kip doorgesneden, waarbij het bloed moet wegstromen terwijl het hart nog klopt. Driekwart van de slachtprocessen gebeurt handmatig en het overige kwart machinaal, waarbij de machines door praktiserende moslims bediend worden onder het uitspreken van gebeden. Het gehele proces staat onder toezicht van een extern halal bureau. Alleen de slachter kan zijn eigen certificeerder kiezen. De supermarkt heeft er zelfs een apart schap voor: halal staat erop.

Kippenrassen voor Vleesproductie

Vleesrassen zijn snelgroeiende kippen die speciaal gefokt wordt voor de vleesproductie. Vanaf jongs af aan worden de kuikens al veel gevoed. Dit worden ook wel vleeskuikens genoemd. Er zijn verschillende rassen die het meest gebruikt worden voor de vleesproductie.

  • Mechelse Koekoek: Deze kip is bijzonder groot, lang, zwaar en breed, met een gewicht van ongeveer 5000 gram (haan) en 4000 gram (hen). De Mechelse Koekoek legt tussen de 140 en 160 eieren per jaar en staat bekend om zijn goede vleesopbrengst.
  • Faverolles: De Faverolles is een rustige kip die snel mensen vertrouwd maakt. De haan weegt ongeveer 4000 gram en de hen 3250 gram. Deze kip legt ongeveer 180 eieren per jaar, met een gewicht van ongeveer 55 gram.
  • Houdan: De Houdan is van oorsprong Frans en behoort tot een van de fijnere vleesrassen. Het gewicht van de kip is 3500 gram en van de hen ongeveer 3000 gram. Houdans leggen ongeveer 150 eieren per jaar, die gemiddeld 53 gram wegen en een witte kleur hebben.

Het broeden van vleesrassen gaat op dezelfde manier als bij de gewone kippen. Het is echter belangrijk om je goed te informeren voordat je begint met broeden.

Prijsontwikkeling van Pluimveevlees

In mei 2025 was de consumentenprijsindex van pluimveevlees 124 punten (2020=100), wat vrij stabiel is gebleven gedurende het jaar. De af-boerderijprijsindex is verder toegenomen van 161 punten in maart naar 172 punten in mei 2025 (+7%). Deze stijging past binnen het gebruikelijke seizoenspatroon, waarin de af-boerderijprijzen van vleeskuikens in het voorjaar doorgaans oplopen.

Tussen mei 2024 en mei 2025 is de producentenprijs voor pluimveevlees licht gestegen van 143 naar 145. In de Nederlandse supermarkten is vrijwel alleen nog scharrelkip met het Beter Leven keurmerk verkrijgbaar.

De pluimveevleesketen is sterk geïntegreerd, waarbij de slachterijen regelen dat de productie van de verschillende schakels op elkaar worden afgestemd. Slachterijen en verwerkers leveren aan de retailers en vleeskuikenbedrijven leveren kuikens aan de slachterijen. Vermeerderaars (producenten van broedeieren), kuikenbroederijen en mengvoerleveranciers zijn belangrijke toeleveranciers voor vleeskuikenbedrijven.

Er zijn ongeveer 600 bedrijven die vleeskuikens houden. Zes- tot achtmaal per jaar leveren zij vleeskuikens met een gewicht van ongeveer 2,5 kg aan de slachterij. Binnen de groep vleeskuikenhouders houdt een deel langzamer groeiende vleeskuikens (ongeveer 47% van de productie), waarvan het vlees als scharrelkip (Beter Leven keurmerk 1 ster) in de Nederlandse supermarkten verkocht wordt.

labels: #Kip

Zie ook: