Zoals we op schilderijen kunnen zien en in receptenboeken kunnen lezen, zijn puddingen, ijs en taartjes al eeuwen een geliefde, zoete afsluiting van een diner. Deze lekkernijen noemen wij in de volksmond een toetje, en met een chique woord ‘dessert’. Het woord dessert is afgeleid van het Franse werkwoord ‘desservir’, dat ‘de tafel afruimen’ betekent. Het toetje werd dan ook geserveerd nadat de dinertafel was afgeruimd.

Grand Dessert - De Geschiedenis van het Toetje

Vanaf 23 november 2024 staat in Kunstmuseum Den Haag de geschiedenis én het plezier van het toetje in Europa centraal. Aan de hand van kookboeken, bakvormen, serviezen, schilderijen en nog veel meer duik je als bezoeker in de overheerlijke, zoete wereld van het dessert. Je wordt verrast door een speelse afwisseling van kunsthistorische voorwerpen en creatieve uitingen van hedendaagse makers.

Conservator Suzanne Lambooy heeft samen met Heel Holland Bakt-presentatrice Janny van der Heijden in het Kunstmuseum de tentoonstelling Grand Dessert - De geschiedenis van het toetje samengesteld. Aan de hand van verschillende thema’s zoals pudding, ijs en taart wordt het onderwerp aan de hand van kookboeken, bakvormen, serviezen belicht. Ook worden technologische ontwikkelingen toegelicht van bijv. het porselein, de koelkast en de mixer die een rol hebben gespeeld bij het maken van desserts. Aparte aandacht is er voor suiker, een van de belangrijkste ingrediënten van desserts. Middels de schitterende suikerbloemen van Natasja Sadi is er ruimte voor haar persoonlijke verhaal over de suikerhandel. Voor deze tentoonstelling gaan ook de stijlkamers op de schop en komt er ruimte voor uitbundig gedekte tafels vol met allerlei toetjes.

Liefde voor zoet

“Het toetje is meer dan een ultieme afsluiting van een maaltijd. Het is een weerspiegeling van culturele-, sociale- en smaakveranderingen door de eeuwen heen”, vertelt Van der Heijden. “Aan de hand van toetjes kun je heel veel verhalen vertellen. Over rijkdom en armoede, over verleiding en misleiding, overheersing en onderdrukking. Maar bovenal natuurlijk ook over de liefde voor zoet”. Samen met Suzanne Lambooy, conservator van Kunstmuseum Den Haag, werkte ze dit jaar aan Grand Dessert - De geschiedenis van het toetje, een tentoonstelling om van te watertanden. Van der Heijden: “Een must-see voor zowel liefhebbers van kunst, cultuur en geschiedenis als voor iedereen die houdt van zoet. Eigenlijk voor iedereen dus, want wie houdt er nu niet van desserts?”

Plezier van het toetje

De tentoonstelling focust op het plezier van het toetje binnen Europa van 1600 tot nu. Daarbij komen verschillende thema’s aan bod, waaronder ijs, pudding, taart, vruchten, toetjes nu, koninklijke desserts, Franse en Britse toetjes. Ook de koloniale herkomst van ingrediënten als suiker, vanille en cacao, de variëteit aan smaken en de verhalen achter beroemde toetjes komen aan bod. De vele verhalen die hiermee samenhangen worden onder andere door Janny van der Heijden verteld in korte video’s. Een van de zalen wordt speciaal voor kinderen ingericht.

Honderden voorwerpen

In de tentoonstelling zullen honderden objecten te zien zijn, zowel afkomstig uit de eigen collectie van het Kunstmuseum als bruiklenen van verschillende Nederlandse musea, kastelen en buitenplaatsen en diverse particulieren. Het varieert van bakvormen tot kookboeken, van serviezen tot bestek, van ijsmallen tot menukaarten, en nog heel veel meer. De tentoonstelling past binnen een serie tentoonstellingen van dit museum over de eetcultuur. Grand Dessert is een vervolg op Nederland Dineert - vier eeuwen eetcultuur (2015/2016). Die tentoonstelling draaide met name om het opdienen van gerechten, terwijl de nieuwe tentoonstelling over toetjes zowel het maak- als het serveerproces centraal stelt. Met verrassende, soms onbekende verhalen. Want wie weet bijvoorbeeld dat suikerwerk een voorloper is van porselein?

Bijzonder element: geuren

Om bezoekers nog meer mee te voeren in de verleidelijke wereld van toetjes is een bijzonder element toegevoegd: geuren. Proeven doe je namelijk vooral met je neus, dus aroma’s spelen een grote rol als je smult van een heerlijk dessert. Ruik de kruidige geur van spekkoek, ontdek welke geurelementen samenkomen in baklava of het Perzische ijs Bastani sonati. Geniet van die overheerlijke geur van appeltaart of het Indonesische toetje Es Doger met kokosmelk en siroop van een heerlijk geurende plant uit Zuidoost-Azië. In totaal ontdek je twaalf geuren. Deze zijn ontwikkeld door International Flavors and Fragrances (IFF), wereldwijd een van de grootste producenten op het gebied van smaak- en geurstoffen en tevens gespecialiseerd in museale en erfgoedgeuren, in samenwerking met Dr. Caro Verbeek, kunsthistoricus, geurwetenschapper en conservator van Kunstmuseum Den Haag.

Catering & activiteiten

Behalve de aantrekkelijk ingerichte tentoonstellingszalen, inclusief de sfeervolle Stijlkamers, kunnen bezoekers gedurende de tentoonstellingsperiode ook rekenen op passende catering en een activiteitenprogramma. Dit programma omvat lezingen van Janny van der Heijden, Natasja Sadi, Danny Jansen, Enzo Pérès-Labourdette, Regula Ysewijn en Nadia Zerouali. In de aula worden culinaire films vertoond met een inleiding door Janny van der Heijden.

Een Grand Dessert Samenstellen

Een grand dessert klinkt natuurlijk groots en feestelijk. Maar eigenlijk is het juist een verzameling van een heleboel kleine desserts. Kies voor een variatie van verschillende texturen en smaken. Je kunt er bijvoorbeeld wel voor kiezen om binnen één thema te blijven. Dus ga bijvoorbeeld voor chocolade of juist voor frisse fruitige smaken. Om het jezelf echt makkelijk te maken, kun je kiezen om een deel zelf te maken en bijvoorbeeld langs de chocolatier te gaan voor de beste truffels of bonbons. En vergeet ook de opmaak niet. Door te variëren in hoogtes en verschillende borden - serveer bijvoorbeeld ook iets in een klein glaasje - maak je het extra feestelijk. Helemaal geen zin in gedoe? Serveer de verschillende desserts dan verspreid over de tafel of maak een buffet van desserts.

Waar het grand dessert uit bestaat? Een mini panna cotta met een vleugje sinaasappel en Licor 43. Een klein glaasje tiramisu met sinaasappel, Licor 43 en cacaopoeder. Een stukje versgebakken brownie met cranberries en sinaasappel.

Recepten voor een Feestelijk Grand Dessert

Met de feestdagen voor de deur is het tijd om na te denken over een verrassend dessert. Een feestelijk grand dessert maken is namelijk makkelijker dan je denkt. Hier zijn enkele tips en recepten voor jouw kerstdessert:

  • Lemon Curd Taartje: Een lemon curd taartje om je doordeweekse dag wat extra's te geven óf om in het weekend vrienden en familie mee te verrassen.
  • Meringue met Anijshagel: De simpele meringue in dit recept krijgt een verassende draai: met anijshagel.
  • Winters Gebak met Gin en Citroen Frosting: Winters gebak uit Scandinavië. Althans, zo lijkt het met deze frosting van gin en citroen.
  • Witte Chocolademousse: Verras je gasten tijdens het kerstdiner met een luchtige witte chocolademousse.
  • IJstaart van Vanillenoga met Gekonfijte Gember: Tussen alle warme en winterse gerechten geeft deze ijstaart van vanillenoga met gekonfijte gember je de nodige verkoeling.
  • Zelfgemaakte Truffels: Met zelfgemaakte truffels ga je heel veel mensen blij maken. Heerlijk voor bij de koffie, als onderdeel van een grand dessert of om als cadeautje te geven.
  • Chocoladetruffels van Rutger Bakt: Chocolade fan? Maak dan deze chocoladetruffels van Rutger Bakt!
  • Eclairs met Crème Fraîche en Dulce de Leche: In de vulling van deze verleidelijke eclairs gaat opgeklopte crème fraîche met dulce de leche: verleidelijk zoet met karamel waar niemand nee tegen zegt.
  • Mini Cheesecakejes met Bramen in Muntsiroop: Rutger bakt voor delicious. mini cheesecakejes met een frisse topping van bramen in muntsiroop. Zoet en toch lekker fris dankzij de munt.
  • Black Velvet Taartjes: Meesterpatissier Hidde de Brabander bakte de mooiste taarten voor de feestdagen. Deze black velvet taartjes zijn niet alleen zalig vanwege hun looks: ook de smaak zal je nog lang bij blijven.
  • Vegan Meringue met Zoetzure Vulling: Ongelooflijk dat je van kikkererwtenwater zo’n mooie meringue kunt maken! Het brosse deeg combineren we met een zoetzure vulling.
  • Fruit en Chocolade met Aperol Spritz: Fruit en chocolade is een gouden duo. Combineer het met het aperol spritz en je dessert krijgt een fris-bittere toevoeging.
  • Pure-Chocolade-IJs: Nog zo'n lekker koud chocoladedessert: pure-chocolade-ijs.
  • Tiramisu Affogato: Tiramisu + affogato = tiramisu affogato! Het ultieme makkelijke toetje.
  • Mascarponemousse met Amaretticrunch en Citroen: Janneke’s mascarponemousse met amaretticrunch en citroen is fris en tegelijkertijd heerlijk romig.
  • Warme Sinaasappelcakejes met Aperolsaus: Deze warme sinaasappelcakejes met Aperolsaus zijn heel bijzonder en niet alléén omdat ze onweerstaanbaar en warm zijn.

Tips voor een Geslaagd Kerstdessert

Wij geven je de beste tips en recepten voor jouw kerstdessert. We maken het meer dan ooit extra gezellig en bijzonder thuis. Pak jij ook uit met een restaurantwaardig kerstdiner? Dan mag een fantastisch nagerecht natuurlijk niet ontbreken. Ga jij voor een grand dessert met groots effect of serveer je dit jaar het nagerecht in een feestelijk glaasje per persoon? Maak het lekker én speciaal! Jouw nagerecht wordt de knaller van jullie kerstdiner. Een grand dessert zoals deze ijstaart - hét kerstrecept van 2021 - is voor iedereen makkelijk te maken en zal je tafelgasten echt verrassen. Of kies een klassieke tiramisu met een twist of ga voor rijke smaken en pak uit met een ijstaart met brownies en romig advocaatijs. Keuze genoeg deze feestdagen.

De Tafel Dekken

Jullie kerstdiner is pas echt compleet als jouw gezelschap rond een mooie tafel zit. Trommel je kinderen bijvoorbeeld op bij het maken én serveren van gerechten. En natuurlijk zorgen jullie samen dat de tafel op-en-top gedekt is. Kies bijvoorbeeld voor een thema en werk met een kleurenpalet. En met de serveertips zet jij ongetwijfeld een prachtige afsluiter neer.

Kerstkrans Gerechten

De kerstkrans, een tijdloos symbool van warmte en welkom tijdens de feestdagen, siert vaak deuren en muren in de periode rond Kerstmis. De ronde vorm van de krans symboliseert oneindigheid en de hoop op een eeuwige cyclus van vreugde en vrede. Naast zijn decoratieve functie heeft de kerstkrans ook zijn weg gevonden naar de keuken, waar culinaire creativiteit en feestelijke smaken samenkomen. Het bereiden van gerechten in de vorm van een krans voegt een extra feestelijk tintje toe aan de eettafel tijdens de kerstperiode en is ook nog eens een heerlijk kerst recept.

Deze kransvormige gerechten zijn niet alleen een lust voor het oog, maar bieden ook een verrukkelijke ervaring voor de smaakpapillen. Of je nu kiest voor hartige hapjes, zoete lekkernijen of een indrukwekkend hoofdgerecht, het creëren van een kransvormig gerecht voegt zeker een feestelijk element toe aan je kerstviering.

labels:

Zie ook: