Je kunt natuurlijk kiezen voor kant-en-klare friet uit de supermarkt of een bezoekje brengen aan een snackbar, maar er gaat uiteraard niets boven zelfgemaakte friet! Eerlijk is eerlijk, het zelf maken van friet kost wel wat tijd. Maar je gasten zullen het zeker waarderen. De smaak van zelfgemaakte friet is ongeëvenaard.

Misschien dat je frietjes de eerste keer niet precies zijn wat je voor ogen had, maar blijf vooral doorgaan met zelfmaken. Als je elke week een nieuwe poging doet om de lekkerste zelfgemaakte frietjes van Nederland te bereiden, word je er steeds beter in. Het perfecte frietje is wat mij betreft krokant van buiten en zacht van binnen.

De Basis: De Juiste Aardappelen

Zorg allereerst dat je de juiste soort aardappel in huis haalt. Om mooie frieten te snijden is het belangrijk dat de aardappels groot en lang van formaat zijn. De soorten Agria of Bintje zijn het meest geschikt. Van oorsprong werd patat vaak van bintjes-aardappelen gebakken. Deze aardappelsoort is nog maar weinig verkrijgbaar.

Zelf koop ik bij ons in de buurt Frieslander aardappelen. Andere goede patat aardappelen zijn bijvoorbeeld Asterix, Premiere, Innovator, Challanger en Ukema. Heb je een aardappelboer in de buurt? Ga dan eens langs en vraag de boer zelf wat goede patat-aardappelen zijn. Wedden dat hij het heel erg leuk vindt en je met een lekker zakje aardappelen naar huis gaat!

Voor het snijden van de aardappels kun je natuurlijk een mes met snijplank gebruiken, maar er zijn ook goede frietsnijders in de handel die friet in de juiste dikte snijden. Voor het maken van de friet gebruik ik een frietjessnijder, want dat is wel zo makkelijk.

De Bereiding: Stap voor Stap

Hieronder vind je een stapsgewijze handleiding om zelf de perfecte friet te maken:

  1. Snijd de aardappelen - Was eerst de aardappelen, schrob ze goed en droog ze helemaal af. Schillen is optioneel en komt neer op persoonlijke voorkeur. Geschild of ongeschild, de snede is absoluut belangrijk bij het maken van frieten. Als je een keukenmandoline hebt, is dit het moment om hem te gebruiken. Zo niet, snijd elke aardappel in de lengte doormidden, leg de gesneden kant plat op het snijvlak, en snijd in plakjes van 1 cm. Stapel deze plakjes op elkaar en snijd ze in even brede staafjes om luciferfrietjes te maken. Herhaal met de overgebleven aardappelen. Schil ongeveer 350-400 gram aardappelen per persoon. Dat lijkt veel, maar je schilt een belangrijk deel van de aardappelen weg.
  2. Week de aardappelen - Doe de gesneden aardappelen in een grote kom met koud water. Laat minstens 20 minuten, maar maximaal een uur weken. Bestrooi de gesneden frieten royaal met zout en zet ze onder water. Laat de frieten zo minimaal een uur staan. Wij doen dit nooit en ik vind onze patat echt goddelijk!
  3. Giet de aardappelen af en droog ze - Giet de aardappelstaafjes af en dep ze droog met keukenpapier of een schone keukendoek. Droog hierna de patat goed droog af. Schik ze in een enkele laag om ze een beetje aan de lucht te laten drogen.
  4. Bak de aardappels (eerste keer) - Verwarm de olie in een pan of frituurpan op 165 graden Celsius. Verwarm je olie op 150 graden. Bak je patat enkele minuten. Ze hoeven niet bruin te zijn, je gaart de patat een beetje. Dit heet patat voorbakken. Bak de aardappels ongeveer 5 minuten. Werk in batches als je meer dan een of twee aardappels maakt. Te veel frietjes tegelijk toevoegen zal de temperatuur van de olie doen dalen en doorweekte frietjes veroorzaken. Het geheim van krokante friet is... dubbel bakken. De eerste keer dat de frieten het vet induiken, moet de temperatuur rond 160ºC zijn. Bak de frieten ongeveer 4 à 5 minuten, zodat ze wel gaar maar niet goudbruin zijn.
  5. Laat de halfgare frieten uitlekken en afkoelen - Til de frieten uit de olie met een schuimspaan of een lepel. Laat ze uitlekken op een afkoelrek dat boven een bakplaat is gezet of op lagen schoon keukenpapier. Laat zitten tot ze helemaal afgekoeld zijn - minstens 30 minuten en maximaal enkele uren. Je kunt de frieten nu in de koelkast opbergen en ze de volgende dag verder bakken. Laat de patat rusten en uitdruppen op servetten of keukenpapier.
  6. Bak de aardappelen opnieuw (tweede keer) - Brengt de olie nu op 180 graden, een stuk heter dus. Na een half uurtje goed koelen kun je de patatten afbakken op 180 graden, hoe kouder hoe beter. Er ontstaat dan een heerlijk knapperige korstje. Verhoog de temperatuur van de friteuse naar 180ºC en bak de frieten in 2 à 3 minuten af. Gebruik een thermometer of test de olie door er een frietje in te laten vallen - de olie moet onmiddellijk om het frietje heen sissen. Als de olie te heftig sputtert en agressief sist, verlaag dan de temperatuur tot je een rustig gesis krijgt als je een frietje in de olie doet.
  7. Laat de frieten uitlekken - Als ze gaar zijn, haal je de frieten uit de olie. Laat ze uitlekken op een afkoelrek dat boven een pan is gezet of op laagjes keukenpapier.
  8. Serveer je zelfgemaakte frieten - Om te serveren stapel je de zelfgemaakte frites op een schotel of in een kom. Doe je frites in een schaal en besprenkel het met wat zout. Schud de patat en het zout door elkaar. Als je een bijzonder grote partij hebt gemaakt voor een menigte, overweeg dan om ze op te dienen op een laag bruin slagerspapier in het midden van de tafel. Dip je patat op zijn Nederlands lekker in mayonaise, wat lichter in fritessaus of op zijn Belgisch, bijvoorbeeld in Andalouse of Samourai saus.

De Juiste Olie of Vet

Over de soort olie of vet die het beste is geschikt voor het frituren verschillen de meningen. De industrie en het Voedingscentrum raden meervoudig onverzadigde vetten in de categorie omega 6 aan zoals zonnebloemolie of sojaolie. Zelf bak ik echter graag in plantaardig vet. Olijfolie kan niet langdurig verhit worden, daarom kies ik voor pindaolie (arachideolie) of zonnebloemolie.

Alternatieve voedingsdeskundigen raden weer verzadigd vet zoals kokosolie aan. Vroeger frituurde men in varkensvet, ook wel reuzel genoemd. Omega 6 vetzuren kunnen van wegen hun moleculaire opbouw snel oxideren en zijn niet geschikt om meermaals te verhitten. Verzadigde vetten oxideren niet, maar kunnen bij sommige mensen zorgen voor een stijging van de cholesterol. Een goede optie om in te frituren is milde olijfolie.

Gezondheidstips

Bak de frietjes niet te bruin, want de bruine kleur duidt op vorming van acrylamide. Dit is een aromatische stof, waardoor je frietjes dus veel smaak hebben, maar die ook is aangemerkt als mogelijk kankerverwekkend. Dit is ook de reden dat we de frietjes bij stap vier weken in water.

Omdat friet van zichzelf niet zoveel smaak heeft, wordt het vaak voorzien van wat zout en gedoopt in verschillende soorten sausjes. Als we kijken naar de gezondste soort zout waar je je friet mee kunt bestrooien dan is dat Keltisch zeezout. Keltisch zeezout is grijs van kleur doordat het nog vele mineralen bevat. Kies nooit voor keukenzout of tafelzout, deze zijn geraffineerd en spierwit. Dit betekent dat alle mineralen eruit zijn gehaald. Als je geen beschikking hebt over Keltisch zeezout, dan is gewoon zeezout ook een prima optie.

Resistent Zetmeel en Aardappelen

Niet alle koolhydraten zijn gelijk. Van suikers tot zetmeel tot vezels, verschillende koolhydraten hebben verschillende effecten op je gezondheid. Resistent zetmeel is een koolhydraat dat ook als een soort vezel beschouwd wordt. Het verhogen van je inname van resistent zetmeel kan gunstig zijn voor zowel de bacteriën in je darmen als voor je cellen.

Interessant is dat onderzoek heeft aangetoond dat de manier waarop je aardappelen bereidt, het gehalte aan resistent zetmeel kan veranderen. Eén soort resistent zetmeel wordt gevormd als voedingsmiddelen na het koken afgekoeld worden. Dit proces heet zetmeel retrogradatie. Het treedt op wanneer sommige zetmelen door verhitting of koken hun oorspronkelijke structuur verliezen. Als deze zetmelen later afgekoeld worden, wordt een nieuwe structuur gevormd.

De nieuwe structuur zorgt ervoor dat de aardappel niet wordt verteerd in de dunne darm, maar wel wordt gefermenteerd in de dikke darm en dat leidt tot gezondheidsvoordelen. Studies hebben aangetoond dat resistent zetmeel kan helpen bij gewichtsverlies en de gezondheid van het hart ten goede komt. Het kan ook de bloedsuikerhuishouding, de insulinegevoeligheid en de spijsvertering verbeteren.

Type 3: Wordt gevormd als bepaalde zetmeelrijke voedingsmiddelen, waaronder aardappelen en rijst, gekookt en dan afgekoeld worden. Zoals je ziet bevatten aardappels voornamelijk resistent zetmeel van het type 3. Nu is het wel zo dat er in de meeste zetmeelrijke voedingsmiddelen verschillende soorten resistent zetmeel volkomen. In aardappels is het meest dominante soort type 3. Doordat we de aardappels na het voorbakken laten afkoelen, is patat een bron van resistent zetmeel.

Alternatieve Bereidingswijzen

De aardappel kan op verschillende manieren bereid worden. Gekookte aardappels hebben een hoge nutriëntendichtheid terwijl ze relatief weinig energie leveren. Let er wel op dat de aardappel wateroplosbare vitamines bevat. Om die reden kun je aardappels het beste in weinig water koken en ze voor het koken beter niet schillen of in kleine stukken snijden.

Bij het bakken of frituren van aardappels wordt vet gebruikt. Dit vet wordt deels door de aardappels opgenomen en vervolgens geconsumeerd. Hiermee bevatten gebakken of gefrituurde aardappels vet, en leveren ze per portie meer calorieën dan gekookte of gepofte aardappels waarbij geen vet wordt toegevoegd.

Aardappels kun je poffen in de oven, magnetron of op de barbecue. Bij poffen garen de aardappels in hun eigen vocht (aardappels bevatten 77% water). Op die manier kunnen er ook geen voedingsstoffen in het kookvocht verloren gaan.

Voor aardappelpuree worden gekookte aardappels gestampt, en vaak wordt daarbij wat vet (boter, margarine) en/of melk aan het gerecht toegevoegd. Het effect dat dit op de voedingswaarde heeft hangt af van de hoeveelheid vet en melk die wordt toegevoegd, en het soort vet en melk (bijvoorbeeld margarine of boter, magere of volle melk).

Eet aardappels het liefste met schil. De schil bevat namelijk relatief veel voedingsvoedingsvezels. In tegenstelling tot wat door sommige mensen gedacht wordt, zijn rauwe aardappels niet giftig.

Naast verse aardappels zijn er allerlei bewerkte aardappelproducten te koop, zoals aardappelkroketjes, poeder voor aardappelpuree, rösti, etc. Deze producten zijn veelal diepgevroren of gedroogd. Ze kunnen toevoegingen als zout, suiker (bijvoorbeeld in de vorm van dextrose) en/of vet (bijvoorbeeld plantaardige olie of boter) bevatten. Per portie bevatten ze bijna altijd meer calorieën dan gekookte, verse aardappels.

Koelverse aardappelen zijn in verschillende varianten te koop. Aan naturel aardappelen is verder niets toegevoegd en ze zijn in korte tijd verwerkt waardoor ze zoveel mogelijk hun vitamines, voedingsvezels en mineralen behouden en de kwaliteit optimaal blijft. Aardappels met een dressing, topping, of kruiden kunnen toevoegingen als zout, suiker (bijvoorbeeld in de vorm van dextrose) en/of vet (bijvoorbeeld plantaardige olie of boter) bevatten.

Friet uit de Airfryer: Een Gezonder Alternatief

Ben je op de gezonde tour, maar heb je toch zin in een lekker frietje? Geen probleem! Vervang de frituurpan gewoon door een airfryer. Het duurt iets langer, maar het proces blijft in principe hetzelfde. Besprenkel de rauwe frietjes met wat olijfolie en bak ze af op 160 graden Celsius voor ongeveer 10 minuten. Laat ze vervolgens afkoelen op de bakplaat.

Frietjes uit de airfryer bevatten minder olie dan uit de frituur, maar hoeven er qua smaak niet voor onder te doen! Snijd de aardappel in frieten van ongeveer 1 cm en laat ze vervolgens een half uurtje weken in koud water. Dep ze daarna droog met een schone theedoek en doe ze in een kom of pan met een scheutje olie. Schep ze om zodat elke patatje een dun laagje olie heeft.

Gebakken Aardappelen: Heerlijk en Veelzijdig

Heerlijk goudbruin gebakken aardappelen, met een knapperig krokant randje. Gekruid met bijvoorbeeld rozemarijn, tijm of paprikapoeder. Wie is er niet dol op? Voordat je gaat bakken, is het belangrijk dat je de aardappels in zijn geheel ongeveer 10 minuten voorkookt (zie aardappels koken), ze worden dan knapperiger bij het bakken.

Wacht tot de aardappels afgekoeld zijn en snijd ze in blokjes of plakjes. Neem vervolgens een ruime pan met goede antiaanbaklaag. De aardappelen worden alleen knapperig en goudbruin als ze genoeg ruimte hebben. Laat de pan goed warm worden en smelt hierin een laagje boter of verwarm olijfolie. Voeg de aardappeltjes toe en schep ze regelmatig om. Meestal zijn ze in 10 minuten mooi bruin.

Eet je vandaag gekookte aardappelen, kook dan extra aardappelen om later in de week op te bakken. Bewaar de extra aardappelen afgedekt in de koelkast. Je hoeft ze later alleen maar in plakjes of blokjes te snijden en ca 5 minuten te bakken.

Aardappelen in de Oven

Niets lekkerder dan smaakvol gekruide aardappels uit de oven. De bereiding is zo gepiept. Verwarm de oven voor op 200 °C. Snijd de aardappelen naar wens in schijfjes, partjes of blokjes. Hussel de stukjes aardappel samen met een flinke scheut olijfolie en kruiden door elkaar in een grote kom.

Er zijn verschillende kruiden die je kunt gebruiken zoals tijm, rozemarijn, verse peterselie, kerrie- of paprikapoeder. Leg de aardappeltjes met kruidenmengsel in een braadslede of leg ze met bakpapier op een bakplaat. Bak de aardappelen ongeveer 30 minuten in de oven (of 20 minuten als je ze hebt voorgekookt) en schep ze tussendoor een keer om. Controleer of de aardappels gaar zijn, door er even met een vork in te prikken. Als dit makkelijk gaat, zijn de aardappeltjes klaar.

Ook erg lekker: voeg verschillende soorten groenten aan je ovenaardappels toe; denk aan courgette, aubergine, paprika en ui.

Overige Aardappelgerechten

Of je hem nu kookt, bakt, poft, tot friet verwerkt, in de oven gaart of er lekkere rösti van maakt, de aardappel is qua bereiding ontzettend veelzijdig.

Ook rösti kun je heel makkelijk zelf maken. Rasp geschilde aardappelen met een grove rasp tot slierten in een kom. Breng de rösti op smaak met peper en zout en voeg een losgeklopt ei toe.

Stamppot is een oer-Hollands gerecht met ongekend veel combinatiemogelijkheden. De meest bekende stamppotten zijn natuurlijk die met boerenkool, andijvie en wortelen (hutspot), maar eigenlijk kun je stamppot met vrijwel elke groente maken. Probeer bijvoorbeeld eens een zomers stamppotje met veldsla en paprika of stamp eens met rode bietjes en appel.

Voedingswaarde Vergelijking

Er is wel een aanzienlijk verschil in calorieën tussen gebakken en gefrituurde aardappel. Het scheelt bijna de helft aan calorieën. Gefrituurde aardappels (zoals frites) bevatten door deze bereidingswijze meer vet en calorieën dan gebakken aardappels. Ook het soort vet waarmee frites bereid worden is van belang.

Hieronder een tabel met de voedingswaarde van verschillende bereidingswijzen van aardappelen (per 100g):

Bereidingswijze Calorieën Vetten
Gekookte aardappel ... ...
Gebakken aardappel (met 1 el olie) ... ...
Ovenfriet (gemiddeld) ... ...
Normale friet (gemiddeld) ... ...

labels: #Ei

Zie ook: