De laatste jaren is er veel aandacht voor zout. Vroeger werd alleen aan het huidige ‘tafelzout’ gedacht wanneer er over zout gesproken werd.

Er bestaan echter veel verschillende soorten zout en er wordt tegenwoordig regelmatig gesproken over de effecten hiervan op het lichaam. Het blijft nu eenmaal een feit dat een te hoge zoutinname ongewenste effecten op de gezondheid kan hebben.

Zoutinname en Gezondheid

Een te hoge zoutinname kan zorgen voor een te hoge bloeddruk en bovendien leiden tot hart- en vaatziekten, nierziekten en botontkalking. Er wordt daarom ook een maximale hoeveelheid zout geadviseerd, namelijk 6 gram zout of 2,4 gram natrium per dag voor personen vanaf 9 jaar oud. In Nederland neemt een groot deel van de bevolking te veel zout. 80% van de Nederlanders neemt namelijk meer zout dan de maximale hoeveelheid van 6 gram per dag.

Dit komt met name door het gebruik van voedingsmiddelen met ‘verborgen’ zout, zoals pizza, lasagne en andere kant-en-klaarmaaltijden. Natrium is een mineraal dat belangrijk is voor de regeling van de vochtbalans in het menselijk lichaam, de regulatie van de bloeddruk en voor een goede werking van de spier- en zenuwcellen.

Dat betekent dus ook dat we natrium nodig hebben om ons lichaam optimaal te laten functioneren. Maar, een beetje zout gebruiken kan geen kwaad.

Verschillende Soorten Zout

Tafelzout ofwel keukenzout is de meest gebruikte soort in de Nederlandse keuken. Het wordt gewonnen uit de bodem op plaatsen waar ooit binnenzeeën zijn opgedroogd. Dit zout wordt flink bewerkt; het wordt ontdaan van vrijwel alle sporen van mineralen en gebleekt om het extra wit te laten lijken. Daarnaast wordt er aan tafelzout een anti-klontermiddel en het spoorelement jodium toegevoegd.

Zeezout, zoals we die in de supermarkt vinden, wordt gewonnen door het in de zon laten verdampen van zeewater in ondiepe bassins. De winning van Keltisch zeezout lijkt op dat van het normale zeezout. Echter wordt Keltisch zeezout gewonnen in de door de Kelten aangelegde zoutmoerassen in Guérande.

Ook hier wordt er gebruik gemaakt van ondiepe bassins en wordt het zout vervolgens door de zon droog gelegd. Keltisch zeezout wordt met de hand opgeschept. Door de zure klei op de bodems van de zoutmoerassen daalt de zuurtegraad van het zeewater, wat er voor zorgt dat het gehalte natrium in het zout lager is.

Daarnaast komen er meer mineralen voor in het zout vanuit zowel het zeewater als de kleibodem. Voordeel: bevat meer mineralen dan tafelzout en gewoon zeezout en is van nature natrium-arm. Nadelen: geen jodium en het is niet overal verkrijgbaar.

Himalayazout

Himalayazout wordt gewonnen aan de voet van het Himalaya gebergte en bevat sporen van ijzeroxide welke het zout een roze kleur geeft. Himalaya zout bevat net zoals zeezout meer mineralen dan tafelzout. Himalayazout heeft een roze kleur vanwege sporen van ijzeroxide.

Fleur de Sel is een exclusievere zoutsoort welke dit karakter voornamelijk te danken heeft aan de wijze waarop het zout gewonnen wordt. Het zeewater stroomt naar ondiepe bassins. Het water raakt verzadigd aan zout waardoor er een zoutlaag ontstaat. Deze bovenste zoutlaag is nog maar net gekristalliseerd wanneer deze gewonnen wordt. Na de winning wordt het zout gedroogd, totdat het nog zo’n 5% vochtigheid bevat.

Het zout is iets exclusiever omdat het slechts tijdens één maand per jaar gewonnen kan worden, het zout is daarom ook iets duurder. Voordeel: bevat iets meer mineralen dan tafelzout en geeft de meeste smaak. Nadelen: geen jodium en het is niet overal verkrijgbaar.

Als je alle voor- en nadelen van de verschillende soorten zout bekijkt zou je kunnen zeggen dat Keltisch zeezout de meeste voordelen heeft. Deze is het minst bewerkt en bevat verreweg de meeste mineralen.

Ook het gewone zeezout, Himalayazout en Fleur de Sel bevatten meer mineralen dan het gewone tafelzout. Echter, gebruik je zo weinig van het zout, dat dit nauwelijks bijdraagt aan het behalen van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden mineralen*. Daarnaast komt in de westerse samenleving een tekort aan mineralen zeer weinig voor.

Bij een eenzijdig eetpatroon, langdurige ziekte of chronisch medicijngebruik kan hier wel sprake van zijn. *Twijfel je of jij een tekort een mineralen hebt, laat dit dan eens testen bij een arts.

Een voordeel van gewoon tafelzout ten opzichte van de overige zoutsoorten is de toevoeging van jodium. Eerder heb je kunnen lezen hoe belangrijk jodium is voor de schildklier. Het zou alleen een beetje gek zijn als zout de enige bron hiervan zou zijn.

De ene soort zout is dus niet perse gezonder dan de andere. Mijn advies zou dus zijn om zoveel mogelijk gebruik te maken van de minste bewerkte soorten zout en hierin af te wisselen. Je dagelijkse hoeveelheid jodium kun je uit de eerder benoemde bronnen en supplementen halen.

Himalayazout in Detail

Gewoon simpel tafelzout of zeezout is tegenwoordig helemaal uit. Het poederroze Himalayazout, daar kun je pas écht de show mee stelen. Als je een echte foodie bent, heb je waarschijnlijk wel zo'n roze zoutmolen in huis om al jouw overheerlijke gerechten mee te sieren. Er wordt beweerd dat dit type zout een stuk gezonder is dan gewoon keukenzout, maar klopt dat wel?

Zout bestaat voornamelijk uit natriumchloride en helpt bij het reguleren van belangrijke processen in het lichaam. De potentieel schadelijke effecten van te veel zout hebben ertoe geleid dat veel mensen roze Himalayazout zijn gaan gebruiken.

Himalayazout is een soort zout dat van nature roze van kleur is en wordt gewonnen in de Khewra zoutmijn, in de buurt van de Himalaya in Pakistan. Net als elk ander soort zout, wordt het op grote schaal gewonnen.

Mijnwerkers bikken het zout uit de mijn en vervolgens wordt het in de fabriek verwerkt. Niet veel anders dus dan bij gewoon zout.

Verschil in Mineralen

Toch is er wel degelijk een verschil tussen Himalayazout en keukenzout. Het zit hem in de verwerking van het zout. Keuken- of tafelzout gaat naar fabrieken, waar het zout wordt gefilterd. Het zout komt helemaal schoon en in kleine stukjes vandaan. Het enige waar het zout dan nog uit bestaat is natrium.

Himalayazout wordt niet gefilterd in een fabriek. Dit betekent dat het ook de overige mineralen en spoorelementen bevat, zoals calcium en magnesium. Dit gaat om 0,5 tot 3 procent van het zout, de rest is allemaal natrium.

Hierdoor beweren veel mensen dat dit speciale zout ongelooflijke gezondheidsvoordelen biedt. Te veel zout op een dag Meer mineralen is meer voedingsstoffen, dus het is een gezonder soort zout.

Dat klinkt logisch. Toch zit het helaas niet zo simpel in elkaar. De meeste beweringen over de gezondheidsvoordelen van Himalayazout hebben geen onderzoek om dit te ondersteunen.

Aangezien je per dag zo'n 950 microgram calcium en 300 microgram magnesium binnen moet krijgen, heb je niets aan dat zout. Natuurlijk, alle kleine beetjes helpen. Maar het is niet verstandig om dan veel zout te eten. Bovendien zit 80 procent van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid al verwerkt in de producten die we kopen.

Met deze hoeveelheid zout is het verschil in mineralen dus bijna verwaarloosbaar. Je zou ruim een kilo zout moeten eten om ook maar een beetje gezondheidsvoordelen te halen uit de hoeveelheid mineralen. Maar té veel zout is niet goed voor je gezondheid.

De Impact van Zout op je Gezondheid

Dit geldt, net als bij suiker, voor alle soorten zout, dus ook Himalayazout of Keltisch zeezout. De nadelige effecten op de gezondheid worden vooral veroorzaakt door het natrium dat in zout zit. En hoe je het ook wendt of keert, Himalaya bestaat ook hoofdzakelijk uit natrium.

Onthoud wel dat tafelzout een belangrijke voedingsbron van jodium is, dus als je roze Himalayazout gebruikt, moet je jodium wél uit ander voedsel halen. Dat kan door producten zoals zeewier, zuivel of vis te eten om zo een jodiumtekort te helpen voorkomen. Het is dus niet gelogen dat Himalayzout meer mineralen bevat dan gewoon zout, maar omdat de verschillen zo klein zijn is het meer een verkooptruc.

Voor een potje Himalayazout betaal je namelijk wel vier meer dan voor tafelzout. Wil je voldoende magnesium en calcium binnenkrijgen? Dan kun je beter voor brood, melk en melkproducten of groenten en noten gaan. Himalayazout is en blijft dus gewoon zout en daarvoor geldt: eet het met mate.

Je lichaam kan namelijk 6 gram zout per dag goed tolereren, maar de gemiddelde Nederlander eet ruim 1,5 keer zoveel. Hierdoor kunnen er gezondheidsrisico’s ontstaan. Natrium is dan de boosdoener, want die verhoogt je bloeddruk, wat kan leiden tot hersen-, nier-, hart- en vaataandoeningen.

Hoe dan ook: de gezondste keuze qua zout is altijd minder. Wist je dat natrium en kalium een wisselwerking hebben? Kalium werkt - in tegenstelling tot natrium - bloeddrukverlagend. Zo haal je meer voordeel uit je kaliuminname.

Te veel zout eten verhoogt onder andere de kans op een hoge bloeddruk. Dat is niet goed voor je gezondheid. Dit geldt voor alle soorten zout, dus ook voor zeezout, Himalayazout en Keltisch zout. De ene soort zout is niet gezonder dan de andere.

De nadelige effecten op de gezondheid worden vooral veroorzaakt door het natrium dat in zout zit. Zeezout bevat vergeleken met gewoon keukenzout een klein beetje meer mineralen, zoals bijvoorbeeld magnesium en calcium. Dit is zo weinig dat het (bij normaal gebruik) niet bijdraagt aan het halen van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden.

Ook andere zouten zoals Himalayazout of Keltisch zout bevatten naast natrium een beetje andere mineralen en spoorelementen, maar dit levert bij normaal gebruik geen relevante bijdrage. Bovendien is zout geen goede bron voor het leveren van voedingsstoffen, zoals mineralen.

Wetenschappelijke Perspectieven op Himalayazout

Is himalayazout gezond? Uit wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat himalayazout niet gezonder is dan normaal keukenzout. Beide soorten zout bestaan voor het grootste deel uit natriumchloride en hebben een vergelijkbare invloed op je lichaam. Sommige bronnen beweren dat de mineralen in himalayazout gezondheidsvoordelen bieden, maar er is geen overtuigend bewijs dat deze kleine hoeveelheden daadwerkelijk effect hebben. Het blijft belangrijk om je zoutinname te beperken, omdat te veel zout kan leiden tot hoge bloeddruk en andere gezondheidsproblemen.

Wat zit er in himalayazout?

De voedingswaarde van himalayazout lijkt sterk op die van gewoon tafelzout. Het bestaat uit ongeveer 97 tot 98% natriumchloride, terwijl de rest mineralen zoals kalium, magnesium, calcium en sporen van ijzer bevat. Deze kleine hoeveelheid extra mineralen zorgt voor de roze kleur, maar voegt voedingskundig gezien weinig toe. Je haalt deze mineralen eenvoudigweg zo veel meer uit andere producten zoals groente of noten.

Bij regelmatig gebruik krijg je dus vooral natrium binnen, wat ook het kenmerkende bestanddeel van keukenzout is. Ja, himalayazout bevat iets meer mineralen dan keukenzout, maar het verschil is klein. Naast natriumchloride vind je in himalayazout sporenelementen als ijzer, calcium en magnesium.

De totale hoeveelheid van deze extra mineralen is minimaal: samen maken ze minder dan 2% uit van het zout. Om via himalayazout merkbaar extra mineralen binnen te krijgen zou je extreem veel zout moeten eten, wat ongezond is. In je dagelijkse voedingspatroon speelt dit verschil eigenlijk geen noemenswaardige rol.

Er zijn geen bewezen gezondheidsvoordelen specifiek voor himalayazout. Sommige mensen denken dat de extra mineralen een positieve invloed hebben op je lichaam, maar daarvoor zijn de hoeveelheden te klein. Voor de genoemde voordelen is geen wetenschappelijk bewijs.

Effecten op Bloeddruk en Jodiuminname

Himalayazout helpt niet tegen een hoge bloeddruk. Het grootste deel van himalayazout bestaat uit natrium, dat juist kan zorgen voor een verhoging van je bloeddruk als je er veel van gebruikt. De kleine hoeveelheden extra mineralen zijn niet voldoende om dit effect tegen te gaan. Het is daarom verstandig niet te veel zout te gebruiken, of het nou roze of wit is.

Vooral mensen met een hoge bloeddruk doen er goed aan zout in het algemeen te matigen, ter ondersteuning van hun gezondheid. Himalayazout heeft, net als keukenzout, een aantal nadelen als je er te veel van binnenkrijgt. Ja, je kunt te veel himalayazout binnenkrijgen wanneer je niet let op je totale zoutinname.

De aanbevolen maximale hoeveelheid zout voor volwassenen is ongeveer 6 gram per dag. Te veel zout, ook in de vorm van himalayazout, kan leiden tot hogere bloeddruk en meer kans op hartproblemen. Omdat himalayazout geen toegevoegd jodium bevat, kan je bij overmatig gebruik ook sneller een jodiumtekort krijgen als je geen andere bronnen van jodium gebruikt.

Himalayazout is niet gezonder of beter dan keukenzout of zeezout. Qua samenstelling lijken deze zouten sterk op elkaar. Keukenzout bevat vaak toegevoegd jodium, wat belangrijk is voor je schildklier. Bij himalayazout en veel soorten zeezout ontbreekt dit. Je lichaam merkt nauwelijks verschil tussen de soorten zout. Het is het beste om op je totale zoutinname te letten en, als je kiest voor zout, bij voorkeur een variant met toegevoegd jodium te gebruiken.

Duurzaamheid en Alternatieven

De winning en het transport van himalayazout hebben een grotere impact op het milieu dan die van lokaal gewonnen keukenzout of zeezout. Himalayazout wordt diep uit mijnen in Pakistan gehaald en vervolgens over grote afstanden vervoerd naar Europa. Dit zorgt voor meer CO2-uitstoot door transport. Ook vraagt de mijnbouw om veel energie en verandert het lokale landschap.

Bij de productie van sommige gewone zouten wordt juist gebruik gemaakt van zonne-energie of lokale winning, wat minder belastend is voor het milieu. Himalayazout wordt gewonnen in zoutmijnen in het Himalayagebergte, vooral in Pakistan. Grote blokken zout worden uit de mijnen gehakt en daarna verder verwerkt. Ze worden vaak gemalen tot fijne korrels of verwerkt tot zoutstenen voor gebruik in de keuken.

Het zout wordt niet chemisch geraffineerd zoals keukenzout, waardoor het zijn roze kleur en structuur behoudt. Na de winning wordt het zout over grote afstanden vervoerd naar de winkels wereldwijd, wat zoals eerder genoemd invloed heeft op het milieu.

Je hebt verschillende alternatieven voor himalayazout die je als smaakmaker kunt gebruiken. Het is het gezondst om je eten vooral op smaak te brengen met kruiden en specerijen. Deze bevatten geen zout en dragen bij aan een gevarieerd voedingspatroon, zonder het risico op een te hoge zoutinname.

Overzicht van Zoutsoorten

Zoutsoort Herkomst Mineralen Jodium Milieu-impact
Keukenzout Bodem (bewerkt) Minimaal Vaak toegevoegd Laag (lokaal)
Himalayazout Himalayagebergte (Pakistan) Sporen van mineralen Geen Hoog (transport)
Zeezout Zee (verdampt) Sporen van mineralen Geen Variabel (afhankelijk van winning)
Keltisch zeezout Guérande (Frankrijk) Rijk aan mineralen Geen Laag (handmatige winning)

Tips voor een Gezonde Zoutinname

Nogmaals, te veel zout is ook niet goed. De meest voor de hand liggende: maak gebruik van kruiden om je gerechten op smaak te brengen in plaats van zout. Probeer zo min mogelijk kant-en-klare gerechten te nuttigen en minder te koken met pakjes en zakjes uit de supermarkt. Zet geen zoutvaatje op tafel, in plaats van al zout toe te voegen bij het koken.

labels:

Zie ook: