Veel mensen worstelen met een te hoge bloeddruk, maar er zijn ook mensen die juist een te lage bloeddruk hebben. Een lage bloeddruk is over het algemeen niet gevaarlijk maar kan wel vervelende gevolgen hebben. Met een lage bloeddruk kan je snel kortademig zijn. Je kunt zelfs last krijgen van concentratieproblemen en misselijkheid. Het tegendeel dus van je vitaal voelen. Daarom acht gezonde tips om je bloeddruk een boost te geven.

Wat is een lage bloeddruk eigenlijk?

Als je een lage bloeddruk hebt, betekent dit dat de druk in je bloedvaten en slagaders lager is dan de optimale druk. Bij een optimale druk - de gezonde bloeddruk - liggen de mmHg-waardes (millimeter kwikdruk-waardes) rond 120/80. De bovendruk, de 120, is de druk op het moment dat je hart slaat en dus bloed rondpompt. De onderdruk, de 80, is de druk tussen twee hartslagen door. Heb je een lage bloeddruk? Dan liggen de mmHg-waardes voor vrouwen rond de 100/60. Voor mannen is dit iets hoger. Je bloeddruk is hoog als je boven de 140/100 mmHg zit.

Géén paniek als je een wat lagere bloeddruk hebt. Dat betekent namelijk niet dat je ongezond bent. Sporters hebben vaak ook een lagere bloeddruk. Hun hart is ‘getraind’ door langdurige fysieke inspanning en kan daardoor efficiënter, per hartslag, bloed rondpompen. Het kan ook zijn dat een wat lagere bloeddruk gewoon bij jou hoort. We zijn allemaal uniek. Zolang je geen vervelende symptomen ervaart is er niks aan de hand.

Symptomen van een lage bloeddruk

Heb jij een lagere bloeddruk, ben je geen topsporter en ervaar je wel wat klachten? Dan is het goed om je bloeddruk wat op peil te brengen. Misselijkheid is geen pretje, maar flauwvallen kan ook gevaarlijk zijn. Als je meerdere van onderstaande symptomen herkent, laat dan eens je bloeddruk opmeten bij je huisarts of meet zelf je bloeddruk op. Tegenwoordig zijn bloeddrukmeters overal te koop voor ongeveer twee tientjes. Ik adviseer je om zo’n apparaat in huis te halen. Op deze manier kan je zelf je bloeddruk een beetje in de gaten houden. Als je een normale bloeddruk hebt is 1 keer per maand even checken voldoende. Meet bij voorkeur altijd op hetzelfde moment van de dag, je bloeddruk kan nogal variëren per tijdstip van de dag.

10 Symptomen waaraan je een lage bloeddruk herkent:

  • Duizeligheid of een licht gevoel in je hoofd
  • Flauwvallen of zwart voor de ogen zien
  • Meer dan normale dorst
  • Concentratieproblemen
  • Wazig zien na het opstaan
  • Misselijkheid
  • Koude huid
  • Kortademigheid
  • Meer dan normale vermoeidheid
  • Depressief gevoel

Mogelijke oorzaken van een te lage bloeddruk

Als je denkt dat jouw bloeddruk laag is, meet het dan zelf of laat het meten. Indien dit het geval is, probeer dan te achterhalen wat de onderliggende oorzaak is. Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld een tekort aan vitamine B12 (vooral bij veganisten en vegetariërs) en foliumzuur. Ook het gebruik van bepaalde medicijnen, diabetes, schildklierproblemen of een lage bloedsuikerspiegel kunnen een lage bloeddruk veroorzaken.

Probeer de oorzaak op te sporen en aan te pakken. Daar komen je klachten immers uit voort. Laat je B12 en foliumzuur dus testen. Lees de bijsluiters van medicijnen die je gebruikt en overleg met je huisarts of er een alternatief is, pak een lage bloedsuikerspiegel en/of diabetes en bij de wortel aan.

Je bloeddruk verhogen met voeding

Heb jij een lage bloeddruk en wil je deze verhogen? Probeer enkele van onderstaande suggesties en kijk wat er gebeurt. Wie weet krik je op deze gezonde manier je bloeddruk al voldoende op.

Tip 1 - Drink elke dag een kopje zoethoutthee

Zoethout is hét kruid dat de bloeddruk verhoogt. In zoethout zit het stofje glycyrrhizine, dat meteen effect heeft op de bloeddruk. Houd het bij 3 tot 4 kopjes per dag voor een optimale bloeddruk.

Tip 2 - Wissel je zoethoutthee af met ginsengthee

Ook ginsengthee staat bekend om meerdere gezondheidsvoordelen, zoals het versterken van het immuunsysteem en het boosten van het uithoudingsvermogen. Ook geeft het een oppepper aan de bloeddruk. Dit komt door het stimulerende effect. Drink de thee enkele keren per week en dan aan het begin van de dag, vanwege de verkwikkende werking.

Tip 3 - Voeg wat extra (gezond) zout toe aan je voeding

Mag dat? Is dat gezond? Ja! Als je een lage bloeddruk hebt, kan je lichaam wel wat extra zout gebruiken. Door zout houdt het lichaam vocht vast, waardoor het bloed beter wordt vervoerd. Wat extra zout in je soep of salade doen, is ook een optie. Gebruik echter geen keukenzout (jozozout). Daar heeft je lichaam niets aan. Gebruik Keltisch zeezout of Himalayazout, daar zitten ook waardevolle mineralen in.

Tip 4 - Bak een biologisch kipfiletje

In kip zit vitamine B12 en vitamine B12 is erg belangrijk voor de bloeddruk. Deze vitamine speelt een rol bij de regulatie van de druk in de bloedvaten en zorgt voor de aanmaak van rode bloedcellen. Bak zo nu en dan dus een (biologische) kipfiletje voor een dosis B12 óf verhoog deze vitamine met een supplement als je geen vlees eet.

Tip 5 - Drink meer water (minder alcohol)

Zeker ook belangrijk als je wat extra zout neemt. Het zout in je lichaam moet in balans zijn met het vocht. Door voldoende te drinken voorkom je dat je bloeddruk door vochttekort daalt. Roer door een groot glas water een flinke mespunt zeezout; dan heb je twee vliegen in 1 klap. Alcohol zorgt voor uitdroging, wees daar dus voorzichtig mee.

Tip 6 - Drink een kopje koffie

Als je voelt dat je bloeddruk aan de lage kant is, breng je die snel omhoog met een kopje koffie. Door de cafeïne erin trekken de bloedvaten iets samen, waardoor de bloeddruk een tikje omhoog gaat. Omdat cafeïne op de korte termijn vochtafdrijvend werkt, kun je het best na je kopje koffie een extra glas water drinken.

Tip 7 - Zet kelp en zeewier op je menu

Ben je veganist? Zet dan kelp en zeewier op je boodschappenlijstje om middels voeding met vitamine B je bloeddruk te normaliseren.

Tip 8 - Salade met kikkererwten en/of asperges

In zowel kikkererwten als asperges zit veel foliumzuur. Een voedingsstof die net als B12 belangrijk is voor je bloed. Zo kan een tekort aan foliumzuur bloedarmoede veroorzaken, wat weer de oorzaak kan zijn van je lage bloeddruk. Dus verwen jezelf regelmatig met een heerlijke lunchsalade met kikkererwten en/of asperges.

Feiten en fabels over zout

Er bestaan veel misverstanden over zout. Kun jij de feiten over zout onderscheiden van de fabels?

  • Fabel: Als ik een lage bloeddruk heb, dan is zout eten juist goed.

    • Een lage bloeddruk heeft vaak geen duidelijke oorzaak. Bovendien heeft bijna iedereen een zoutoverschot doordat we (te) veel zout eten. Val je (vaak) flauw door een lage bloeddruk of ervaar je andere klachten? Ga dan naar je huisarts. De huisarts beoordeelt of er onderzoek nodig is naar een onderliggende oorzaak en stelt eventueel een behandelplan op.

  • Fabel: Na zweten moet je zoutverlies compenseren.

    • In zweet zit zout. Als je flink zweet, verlies je zout. Maar het is niet nodig om dit te compenseren. Doordat we allemaal (te) veel zout eten, heeft bijna iedereen een overschot. Flink zweten vermindert dat nauwelijks. Belangrijk is wel om het vocht dat je verliest aan te vullen, door voldoende te drinken. Een tekort aan zout komt alleen in extreme situaties voor. Bijvoorbeeld bij mensen die in (extreme) zomerhitte de Nijmeegse Vierdaagse lopen.

  • Feit: Minderen met zout helpt nierschade te voorkomen.

    • Te veel zout is een gevaar voor de gezondheid. Zout verhoogt de bloeddruk en vergroot hiermee het risico op hart- en vaatziekten. De te hoge bloeddruk beschadigt de kleine bloedvaatjes in de nieren. En als je al nierschade hebt, ben je extra gevoelig voor te veel zout: je nierfunctie gaat daardoor sneller achteruit.

  • Fabel: Gezond zout is niet schadelijk.

    • Sommige zoutproducten lijken gezonder, maar zijn het niet. Het gaat om producten zoals zeezout, Himalayazout en Keltisch zout. Zulke zouten bevatten wel een beetje mineralen en spoorelementen, zoals jodium, magnesium en calcium. Maar dit is zo weinig, dat ze niet bijdragen aan het behalen van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden van deze elementen. Het belangrijkste ingrediënt van deze producten is natriumchloride (NaCl), dat is keukenzout. Voor het effect op je gezondheid maakt het niet uit waar het zout vandaan komt of hoe het is bewerkt. De ene soort zout is niet gezonder dan de andere.

  • Feit: Zout verergert bestaande nierschade.

    • Heb je al nierschade? Of loop je extra risico (door hoge bloeddruk of diabetes)? Dan is minderen met zout nog belangrijker. Want beschadigde nieren zijn extra gevoelig voor zout: te veel zout zorgt dat de nierfunctie sneller verslechtert.

  • Fabel: Als ik het zoutvaatje laat staan, gebruik ik niet meer dan 6 gram per dag.

    • Zelf geen zout meer toevoegen tijdens het koken of aan tafel is een stap in de goede richting! Maar het is waarschijnlijk niet genoeg om je zoutconsumptie te verlagen naar 6 gram zout per dag (de aanbevolen dagelijkse maximum hoeveelheid) of minder. Dat komt doordat 80% van het zout komt van bewerkte voedingsmiddelen. Het is daaraan toegevoegd als smaakmaker of conserveermiddel.

  • Feit: Medicatie werkt slechter door zout.

    • Ook als je medicijnen slikt tegen hoge bloeddruk, of om verergering van nierschade tegen te gaan, is minderen met zout belangrijk.

Himalayazout

Van oudsher geldt Himalayazout in het gebied van herkomst, de zuidwestelijke Himalaya, als bijzonder geneeskrachtig. Volgens de overlevering stamt het uit de tijd van de schepping van de hemel en aarde uit het oerwater. De zoutmythe blijkt wonderwel overeen te stemmen met wetenschappelijke feiten. Het leven is ontstaan in het water, de zogenaamde oersoep. De oersoep of oerzee bevatte de bouwstoffen van het leven, de elementen waaruit ook ons lichaam nog steeds bestaat. Himalayazout is afkomstig uit opgedroogde delen van de oerzee.

Ons lichaam bestaat voor het grootste deel uit mineralen en water. Mineralen zijn onmisbaar voor ons lichaam. Geen gedachte, geen emotie, geen activiteit zonder mineralen. Onze weefselvloeistof heeft een mineralensamenstelling en osmotische waarde die een treffende gelijkenis vertoont met de mineralensamenstelling en osmotische waarde van zeewater.

Gewoon keukenzout is een sterk geraffineerd, industrieel product dat bestaat uit zuiver natriumchloride en volledig gestript is van alle waardevolle andere mineralen en sporenelementen. Dit gezondheidsverstorende fenomeen is kenmerkend voor geraffineerde producten: door de natuurlijke complexe samenstelling van een product te verarmen, dus door het te ontdoen van zijn natuurlijke ballaststoffen, wordt er een product gecreëerd dat het lichaam uit evenwicht brengt.

Himalayazout is ongeraffineerd zeezout dat van nature onvervuild is. Dat komt doordat dit steenzout oorspronkelijk afkomstig is uit een enorme oerzee: ver voor de tijd van de mens en zijn vervuilende activiteiten. Himalayazout bevat 84 vitale bouwstenen in de vorm van mineralen en sporenelementen. In de zoutkristal bevinden ze zich in zulke kleine deeltjes (colloïdaal) dat de lichaamscellen ze optimaal kunnen opnemen.

Een verzadigde oplossing van Himalayazout in water heet een sol of sole. Deze sol kan gezien worden als een reconstructie van het oerwater. Een 1% verdunning hiervan is een echt levenswater, net als lichaamsvocht, en volkomen lichaamseigen.

Maar let op: vrijwel alle natuurlijke, ongeraffineerde zoutbronnen (zee- en steenzouten) zijn erg rijk aan natrium. Zo ook Himalayazout. Natrium zorgt ervoor dat het lichaam meer vocht vasthoudt, wat de bloeddruk verhoogt. Het gebruik van een sol is geen goede methode om een algemeen mineralentekort op te lossen.

Verstandig gebruik van een sol kan wél heel zinvol zijn voor mensen met een lage bloeddruk en mensen die overmatig zweten.

Verschillende soorten zout

Himalayazout, Keltisch zeezout, zwart zout en zelfs rookzout. Je ziet steeds vaker bijzondere zoutsoorten. Zout bestaat voor minimaal 95 procent uit natriumchloride (NaCL).

Het keukenzout en het wat fijnere tafelzout dat je thuis in de kast hebt staan, komt in Nederland uit steenzout (uit ondergrondse mijnen). Hiervoor pompt men water in onderaardse steenlagen, het zout lost op en wordt vervolgens onder vacuüm ingedampt.

De gemiddelde Nederlander eet 7-10 gram zout per dag (mannen eten gemiddeld 9,9 gram en vrouwen 7,5 gram per dag), terwijl het advies is niet meer dan 6 gram zout (2,4 gram natrium) binnen te krijgen. Het meeste zout komt uit brood, maar de voedingsindustrie voegt ook veel zout toe aan andere levensmiddelen.

Te veel zout is niet gezond. Maar veel keukenzout heeft wel een gezonde toevoeging: jodium. Jodium is een spoorelement dat belangrijk is voor de productie van schildklierhormonen. Deze hormonen zijn nodig voor een goede groei, de ontwikkeling van het zenuwstelsel en de stofwisseling.

De meeste Nederlanders krijgen voldoende jodium binnen via de voeding, maar dat geldt niet voor iedereen. Vandaar dat keukenzout en broodzout wordt verrijkt met jodium, te lezen op de verpakking of aan de naam (JOZO = jodiumhoudend zout). Als je geen brood eet, is het slim om gejodeerd zout te gebruiken. Andere voedingsmiddelen bevatten nauwelijks jodium, uitgezonderd zeevis en een beetje in eieren. En let op: alle bijzondere zoutsoorten in dit artikel bevatten geen of nauwelijks jodium.

In tegenstelling tot wat wel beweerd wordt, is kiezen voor Himalayazout of ander hip zout niet gezonder. Het bestaat net als gewoon zout ook grotendeels uit natriumchloride. En te veel daarvan is niet goed voor je nieren en hart.

Het verschil is dat deze bijzondere zouten na winning niet geraffineerd worden. Daardoor blijven de van nature aanwezige mineralen, zoals calcium en magnesium, behouden. En dat geeft het zout voor fijnproevers een bijzondere smaak of heeft een andere kleur en is daardoor geliefd in de keuken en op tafel.

Maar die kleine hoeveelheid mineralen (circa 5 procent) zet weinig zoden aan de dijk, want je gebruikt er immers maar heel weinig van. Kortom, het is leuk, staat heel culi maar voor je gezondheid kun je nog steeds het beste niet te veel zout gebruiken.

Andere soorten zout:

  • Fleur de sel: Dit noemt men de kaviaar onder de zoutsoorten en is vaak favoriet bij chefkoks. Dit zeezout wint men aan de oppervlakte van een zoutpan in Guérande in Frankrijk.
  • Himalayazout: Dit zout uit het Himalayagebergte is miljoenen jaren oud en ondergaat na winning geen enkele bewerking. Dit zuivere zout heeft een verfijnde en milde smaak, dankzij de sporen van verschillende mineralen en spoorelementen.
  • Keltisch zeezout: Zeezout met een natuurlijk grijze kleur. Het komt, net zoals Fleur de sel, uit de Guérandestreek. Het wordt met de hand gewonnen volgens oude Keltische tradities.
  • Kaliumzout: Dit is een zoutmengsel waarin een deel van de natriumchloride is vervangen door kaliumchloride. Daardoor bevat dit mineraalzout 66-70 procent minder natrium dan gewoon keukenzout. Kalium in dit zout verlaagt het bloeddrukverhogende effect van natrium.
  • Koosjer zout: Dit zout is gecontroleerd door een rabbijn en mag daarom deze naam dragen. Het is een typisch Amerikaans product, want zout is altijd koosjer.
  • Perzisch blauw: Zout met een prachtig wit-blauwe korrel en een milde smaak. Het wordt gewonnen in een zoutmijn in Iran.
  • Rookzout: Rookzout is gemaakt door zeezout te roken op hout, zoals berkenhout of elzenhout. Daardoor heeft het een echte rooksmaak.
  • Zwart zout: Voor zwart lavazout wordt zeewater in Hawaii opgevangen in meren met zwarte lavastenen. Door die lavastenen is het decoratief zwart zout in grove kristallen.

Zout: Natrium en Chloride

Als we het over zout hebben, hebben we het doorgaans over keukenzout ofwel natriumchloride. Zoals de naam al zegt, is het dus een samenstelling van zowel natrium (40%) als chloride (60%), en is het daarmee de belangrijkste bron van natrium in ons voedingspatroon.

We kunnen dus niet zonder zout en moeten alert zijn dat we er genoeg van binnen krijgen? Ja en Nee: Natrium is inderdaad onmisbaar voor bovengenoemde lichaamsprocessen, maar een te lage zoutinname uit de voeding komt nauwelijks voor. Sterker nog: In Nederland krijgen we met z’n allen juist te veel zout binnen.

Maar waarom zijn die paar gram zout per dag extra dan zo uit den boze? En waar is die maximale grens dan op gebaseerd? Een te hoge zoutinname kan ten eerste leiden tot een verhoogde bloeddruk. Hoe dit werkt? Zout trekt vocht aan, dus bij een verhoogde zoutinname zal het lichaam ook meer vocht vasthouden. Het gevolg hiervan is dat er meer vocht in de bloedvaten aanwezig zal zijn en de druk in deze bloedvaten dus zal stijgen. Een langdurige hoge bloeddruk verhoogt uiteindelijk het risico op hart- en vaatziekten.

En verder: Onze nieren spelen een belangrijke rol bij het reguleren van de zoutspiegel in je lichaam. Het grootste deel van het zout dat je eet, zul je via je nieren weer uitplassen.

Oké het is duidelijk: Onze smaakpapillen zijn gek op zout, maar dagelijks te veel zout is dus wel degelijk schadelijk voor onze gezondheid. Eigenlijk oud nieuws, want ‘te’ is natuurlijk nooit goed.

Enfin, de meeste mensen hebben dus een flinke slag te slaan willen ze onder die maximale grens van 6 gram zout per dag uitkomen. Is het verbannen van het zoutvaatje uit jouw keukenkastje dé oplossing? Deels wel natuurlijk, want dit product bestaat uit puur zout. Hierbij moet de nadruk wel op ‘deels’ worden gelegd, want slechts 20% van onze zoutinname is afkomstig uit dat vaatje.

Laten we bij dezen meteen het fabeltje uit de wereld helpen dat Himalayazout, Keltisch zout en zeezout gezondere alternatieven voor keukenzout zijn. Helaas pindakaas, deze soorten zout bestaan allen voornamelijk uit natriumchloride dat dus nadelige gezondheidseffecten oplevert als je er te veel van neemt.

Ze bevatten wel meer mineralen dan keukenzout, maar in dusdanig kleine hoeveelheden dat je er weer zoveel van zou moeten eten dat dit niet afweegt tegen de nadelige effecten van natrium.

Alternatieven voor keukenzout

Wat zijn dan wel gezonde alternatieven voor keukenzout? Om toch voldoende smaakmakers in je maaltijd te verwerken, zijn er verschillende manieren die een stuk natriumarmer zijn.

Lo salt® en Jozo® bewust zijn voorbeelden van zout waarbij een deel van het natrium is vervangen voor kalium en magnesium. Daarnaast is er een prachtig alternatief vanuit moeder natuur: Lavas, of beter bekend als de Maggiplant! Deze natuurlijke smaakversterker kan goed gebruikt worden voor soepen, sauzen en maaltijden.

Mocht je het leuk vinden om wat te experimenteren in de keuken, het maken van je eigen kruidenmixen zijn een goede optie voor de vaak zoute kant-en-klare kruidenmixen uit de supermarkt. Ook leuk: Maak eens je eigen sambal of mosterd.

Hoeveel gram zout per dag heb je nodig?

Volwassenen zouden volgens de Gezondheidsraad niet meer dan 6 gram zout per dag moeten eten. Ongeveer 80 procent van de Nederlanders eet meer dan dit, gemiddeld 8 gram per dag. Maar hoeveel zout heeft ons lichaam eigenlijk nodig?

In Nederland is er geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) opgesteld. In de Verenigde Staten geeft de National Academy of Medicine (NAM) aan dat volwassenen dagelijks 3,75 gram zout (= 1,5 gram natrium) nodig hebben om verliezen via urine en zweet aan te vullen.

Waar zit (veel) zout in?

Tegenwoordig zit er te veel van dit mineraal in ons eten. We krijgen het voornamelijk binnen door het consumeren van bewerkte voedingsproducten.

Te veel zout eten verhoogt onder andere de kans op een hoge bloeddruk. Dat is niet goed voor je gezondheid. Dit geldt voor alle soorten zout, dus ook voor zeezout, Himalayazout en Keltisch zout. De ene soort zout is niet gezonder dan de andere. De nadelige effecten op de gezondheid worden vooral veroorzaakt door het natrium dat in zout zit.

Zeezout bevat vergeleken met gewoon keukenzout een klein beetje meer mineralen, zoals bijvoorbeeld magnesium en calcium. Dit is zo weinig dat het (bij normaal gebruik) niet bijdraagt aan het halen van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden. Ook andere zouten zoals Himalayazout of Keltisch zout bevatten naast natrium een beetje andere mineralen en spoorelementen, maar dit levert bij normaal gebruik geen relevante bijdrage.

Bovendien is zout geen goede bron voor het leveren van voedingsstoffen, zoals mineralen. eigenlijk van één product niet zeggen of het gezond is. altijd van af hoeveel of hoe vaak je het eet of drinkt. zeggen of een product past in een gezonde voeding.

labels:

Zie ook: