Koffie, wie begint de dag niet met dit zwarte goud? Nederlanders drinken gemiddeld 411 ml (vrouwen) tot 550 ml (mannen) per dag. Of koffie gezond is, is afhankelijk van op welke manier deze is bereid: of deze met een filter is gezet of niet.

Koffie en Gezondheid

Er bestaan veel vragen over koffie. Is het gezond voor je? En droogt koffie je niet uit? Het filter kan namelijk de cholesterolverhogende stoffen cafestol en kahweol opvangen.

Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Hoe beter de koffie gefilterd, hoe gezonder, want hoe minder cafestol erin zit. Filterkoffie en koffie van koffiepads zijn voorbeelden van gefilterde koffie, evenals oploskoffie en automatenkoffie op basis van vloeibaar koffieconcentraat.

Voorbeelden van ongefilterde koffie, wat een cholesterolverhogend effect kan hebben, zijn kookkoffie, cafetierekoffie, Griekse koffie en Turkse koffie. Ongefilterde koffie kan het LDL-cholesterol verhogen, wat een risicofactor is voor hart- en vaatziekten.

Het gebruik van gefilterde koffie daarentegen hangt samen met een lager risico op coronaire hartziekten, beroerte en diabetes.

Het drinken van 2 tot 4 koppen koffie per dag hangt samen met een ongeveer 10% lager risico op hartziekten en een ongeveer 10% lager risico op een beroerte.

Daarnaast is er sterk bewijs dat het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie drinken samenhangt met een 30% lager risico op diabetes type 2. Dit laatste verband is vergelijkbaar voor koffie met cafeïne en decaf.

Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds geeft verder aan dat er in het algemeen geen bewijs is dat koffie de kans op kanker vergroot. Het American Institute for Cancer Research/World Cancer Research Fund (AICR/WCRF) concludeerde in 2018 juist dat het drinken van koffie het risico op lever- en baarmoederkanker verlaagt.

Cafeïne: Positieve en Negatieve Effecten

Koffie bevat van nature cafeïne. De cafeïne in koffie kan positieve en negatieve effecten hebben. In kleine hoeveelheden kan het je alertheid en concentratie verhogen, en je sportprestaties verbeteren. Maar te veel cafeïne kan zorgen voor rusteloosheid, hoofdpijn en slaapproblemen.

Door het drinken van koffie krijg je ook wat vitamines en mineralen binnen, zoals vitamine B en magnesium. In koffie zit een kleine hoeveelheid van de stof acrylamide. Tijdens het roosteren van koffiebonen ontstaat acrylamide.

De hoeveelheid acrylamide die in de koffie zit die je drinkt, hangt af van hoe de koffiebonen gebrand worden, de soort koffie, de methode waarop de koffie gezet is en de hoeveelheid water die is gebruikt bij het zetten van de koffie. Robustabonen bevatten bijvoorbeeld meestal meer acrylamide dan Arabicabonen.

Hoeveel Koffie is Veilig?

In het algemeen is het voor de gemiddelde, gezonde en niet zwangere volwassene veilig om tot 400 mg cafeïne per dag te nemen, en niet meer dan 200 mg cafeïne in één keer.

Neem vanwege de cafeïne, naast 3 kopjes groene of zwarte thee op een dag, niet meer dan 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter). Hou verder lagere hoeveelheden aan bij gevoeligheid voor cafeïne, het kan bijvoorbeeld invloed hebben op slaap, zeker als cafeïne vlak voor het slapen gaan wordt genomen.

Voor een zwangere worden gemiddeld gezien geen negatieve gezondheidseffecten verwacht als er niet meer dan 200 mg cafeïne wordt genomen verdeeld over de dag. Als je borstvoeding geeft worden gemiddeld gezien geen negatieve gezondheidseffecten verwacht als je niet meer dan 200 mg cafeïne neemt verdeeld over de dag.

Voor kinderen worden gemiddeld gezien geen negatieve gezondheidseffecten verwacht als ze niet meer dan 3 mg cafeïne per kilogram lichaamsgewicht nemen. Maar het algemene advies is dus frisdranken zoals cola en energiedranken niet of alleen bij uitzondering te drinken.

Verder staat op de verpakking van producten met veel cafeïne zoals energiedranken ‘niet aanbevolen voor kinderen en als je zwanger bent of borstvoeding geeft’. Hou verder lagere hoeveelheden aan bij gevoeligheid voor cafeïne.

Zorgprofessionals kunnen er bij het advies aan hun patiënten op letten dat cafeïne mogelijk een rol kan spelen bij sommige klachten zoals slaapproblemen of angstgevoelens.

Koffie en Cholesterol

In ongefilterde koffie zitten de vetachtige stoffen cafestol en kahweol die het LDL-cholesterol verhogen. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte.

De manier waarop koffie gezet wordt, heeft invloed op hoeveel cafestol en kahweol de koffie bevat. Hoe beter de koffie gefilterd is, hoe minder er van deze stoffen in zit.

Soorten Koffie en Bereiding

Koffie wordt gemaakt van geroosterde en gemalen koffiebonen. De smaak van koffie hangt af van onder andere de soort koffiebonen, bijvoorbeeld Robusta- en Arabicabonen, de kwaliteit van de bonen, het brandproces en hoe fijn de bonen gemalen worden. Ook de manier waarop je koffie zet heeft veel invloed op de smaak.

Hoeveel cafeïne je met een kopje koffie binnenkrijgt, hangt af van verschillende factoren. Bijvoorbeeld de gebruikte koffieboonsoort: in koffie van Robustabonen zit 2 tot 3 keer zoveel cafeïne dan in koffie van Arabicabonen. Ook de zetmethode, hoe sterk de koffie is gezet en de grootte van de kop hebben invloed.

Cafeïnevrije koffie, ook wel decaf genoemd, is niet helemaal cafeïnevrij en bevat nog ongeveer 3 milligram cafeïne per kopje (125 milliliter).

Op koffie kan een licht tot donkerbruin laagje liggen. Dit schuimlaagje, ook wel crema genoemd, bestaat uit een mengsel van gas- en waterdampbelletjes, hele kleine oliedruppeltjes, met nog andere stofjes die in de koffie zitten zoals delen van de cellen van de koffiebonen, suikers, zuren, eiwitten en cafeïne.

Duurzaamheid en Eerlijke Handel

Diverse koffiesoorten worden op de markt gebracht volgens de normen van eerlijke handel. Eerlijke handel zorgt ervoor dat boeren uit arme landen een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Deze koffie is herkenbaar aan het keurmerk Fairtrade en ook het Rainforest Alliance keurmerk houdt rekening met de arbeidsomstandigheden.

Koffie heeft een lage belasting op het milieu. Het drinken van kraanwater is het meest duurzaam. Het verwarmen of koken van het water voor het maken van koffie heeft meer impact op het energieverbruik.

Aanbevelingen

  • Drink gefilterde koffie om de inname van cafestol te verminderen.
  • Beperk de inname tot 400 mg cafeïne per dag voor volwassenen.
  • Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, moeten de inname beperken tot 200 mg cafeïne per dag.
  • Kinderen moeten cafeïne vermijden of beperken tot 3 mg per kilogram lichaamsgewicht.
  • Let op de hoeveelheid cafeïne in verschillende soorten koffie en drankjes.

Het is dus belangrijk om bewust te zijn van de hoeveelheid koffie en cafeïne die je dagelijks consumeert, en om te kiezen voor gefilterde koffie om de inname van cafestol te beperken. Zo kun je optimaal genieten van de voordelen van koffie, zonder de nadelen te ervaren.

labels:

Zie ook: