Cafeïne is wereldwijd de meest gebruikte psychoactieve stof. Het stimuleert het centrale zenuwstelsel, wat betekent dat het de neurale activiteit in de hersenen beïnvloedt en tegelijkertijd zorgt voor meer alertheid en minder vermoeidheid. Als het lichaam afhankelijk is geworden van cafeïne dan kan het weglaten ervan leiden tot afkickverschijnselen, die meestal 12 -24 uur na het stoppen met cafeïne beginnen.

Cafeïne-onthouding is een erkende medische diagnose, die iedereen kan treffen die regelmatig cafeïne nuttigt. Je lichaam raakt dus letterlijk ontregelt als je continu cafeïne binnenkrijgt. Je lichaam zal tijd nodig hebben om dit weer te ‘resetten’ zodra je stopt met cafeïne. De periode totdat je lichaam zich reset is de afkickperiode.

Waarom Stoppen met Cafeïne?

Cafeïne veroorzaakt een stressreactie in je lichaam. Het zorgt ervoor dat je bijnieren de stresshormonen cortisol en adrenaline aanmaken. Wanneer je regelmatig cafeïne consumeert wordt dus ook regelmatig cortisol en adrenaline door je lichaam gepompt, meer dan je lichaam normaal gesproken zou doen. De continue aanmaak van cortisol en adrenaline zorgt ervoor dat je hormonen uit balans raken. Dit leidt uiteindelijk tot extreme vermoeidheid, slaapproblemen, emotionele uitputting en gewichtstoename.

Cafeïne blokkeert namelijk het stofje adenosine in je brein. Adenosine geeft het signaal door naar je brein dat je lichaam rust nodig heeft. Kortgezegd zorgt cafeïne ervoor dat jij je niet moe en slaperig voelt op het moment dat je lichaam eigenlijk wél rust nodig heeft. Wanneer je lichaam de signalen van moeheid onvoldoende doorkrijgt, denkt je brein dat er wat mis is met het ontvangen van deze signalen. Je brein zorgt ervoor dat het gevoeliger wordt voor adenosine. Op deze manier compenseert je brein het blokkerende effect van cafeïne op adenosine.

Je bloedvaten raken gewend aan cafeïne. Cafeïne vermindert de bloedstroom in je brein en de bloedvaten in je brein raken aan dit effect van cafeïne gewend en passen zich hierop aan. Vlak voor het moment dat jij altijd cafeïne neemt verwijden je bloedvaten zich alvast. Zo beperken je bloedvaten de verminderde bloedstroom door cafeïne. Maar stop jij plotseling met cafeïne, dan verwijden de bloedvaten zich alsnog terwijl cafeïne de bloedstroom niet verminderd.

De Ontwenning van Cafeïne

Op het moment dat je geen cafeïne meer binnenkrijgt, kan je lichaam niet meer functioneren zoals het gewend is (met cafeïne) en gaat daarop reageren. Onderzoek wees uit dat mensen met een cafeïne inname van slechts 100 mg per dag (dat is nog geen 1,5 kopje koffie) al één of meerdere afkickverschijnselen ervoeren.

Ontwenningsverschijnselen van Cafeïne

Ontwenningsverschijnselen, ook wel afkickverschijnselen genoemd, zijn de reacties van je lichaam wanneer de effecten van cafeïne op je lichaam uitblijven doordat je cafeïne niet (op tijd) binnenkrijgt. Je ervaart onprettige symptomen als hoofdpijn, moeheid, concentratieproblemen, een mistig gevoel in je hoofd, en een chagrijnig gevoel. Symptomen van cafeïneonthouding zouden ongeveer twee tot negen dagen moeten duren, met een piek in de intensiteit van de verschijnselen tussen de 24 en 51 uur na het stoppen met cafeïne.

Afkickverschijnsel 1: Hoofdpijn

Hoofdpijn is een van de vaakst genoemde symptomen van cafeïne-onthouding. Het meest voorkomende symptoom bij het afkicken van cafeïne is hoofdpijn. 50% van de mensen die stopt met cafeïne ervaart dit symptoom. De hoofdpijn treedt meestal zo’n 18 uur na de laatste cafeïneconsumptie op.

Cafeïne zorgt ervoor dat de bloedvaten in de hersenen zich samentrekken, waardoor het bloed langzamer gaat stromen. Aangezien cafeïne zorgt voor nauwere bloedvaten zullen de bloedvaten zich verwijden als je ermee stopt of minder inneemt, waardoor de bloedtoevoer in de hersenen toeneemt. Deze plotselinge verandering in de bloedtoevoer kan leiden tot pijnlijke hoofdpijnaanvallen, die kunnen variëren in lengte en ernst, terwijl de hersenen zich aanpassen aan de toename van bloed. Het wordt ervaren als een kloppende hoofdpijn wat ergert wordt bij inspanning. Dit ontstaat doordat de bloedvaten zich verwijden als voorbereiding op de cafeïne.

Afkickverschijnsel 2: Moeheid/Weinig Energie

Veel mensen hebben dagelijks koffie nodig als oppepper. Het is niet verrassend dat je vermoeidheid ervaart wanneer je stopt met cafeïne. Wanneer je niet langer cafeïne binnenkrijgt, kan cafeïne ook niet langer adenosine blokkeren. Maar je brein is wel extra gevoelig voor adenosine geworden. Het gevolg is dat je brein ineens heel veel adenosine ontvangt en daardoor het signaal doorkrijgt dat je lichaam heel erg moe is. Je lichaam gaat deze overgevoeligheid voor adenosine vanzelf corrigeren. Dit kost alleen tijd. Tot die tijd kun je het beste accepteren dat je snel en veel moe zult zijn.

Cafeïne vergroot de alertheid en vermindert vermoeidheid doordat het de receptoren voor adenosine blokkeert. Adenosine is een neurotransmitter die je slaperig kan maken. Om dezelfde reden blijkt koffie te zorgen voor een hoger energieniveau en afname van chronische vermoeidheid. Het energiegevende effect werkt ook maar ongeveer vier tot zes uur lang door, wat ertoe kan leiden dat je meerdere koppen koffie of energiedrankjes over de dag verdeeld gaat drinken om gefocust te blijven.

Afkickverschijnsel 3: Mistig Gevoel in je Hoofd

Het afkicken van cafeïne kan je een mistig gevoel in je hoofd bezorgen. Je kan je moeilijk concentreren en motiveren. Gun je lichaam de tijd om zich aan te passen en je zult je daarna zoveel beter voelen! Take it easy en accepteer dat je hier even doorheen moet.

Een van de hoofdredenen waarom mensen cafeïne nemen in de vorm van koffie, thee of energiedranken is om de concentratie te verhogen. Cafeïne verhoogt het adrenalineniveau, het hormoon dat door de bijnieren wordt geproduceerd als onderdeel van de normale reactie van het lichaam op stress. Het vergroot ook de hoeveelheid activerende neurotransmitters dopamine en noradrenaline. Deze combinatie van reacties verhoogt de hartslag en de bloeddruk en stimuleert het brein, wat een verhoogde alertheid en verbeterde concentratie tot gevolg heeft.

Afkickverschijnsel 4: Chagrijnig

Vaak zijn mensen die regelmatig koffie drinken ’s ochtends voor de eerste bak koffie chagrijnig. De schuld van deze prikkelbaarheid zou weleens kunnen liggen bij de cafeïne in de koffie. Omdat koffie maar vier tot zes uur in het systeem aanwezig blijft kunnen na de nachtrust ontwenningsverschijnselen als prikkelbaarheid optreden. De eerste 3 verschijnselen zullen je humeur niet bepaald positief beïnvloeden. Daarnaast laat onderzoek zien dat een negatief gevoel en een gebrek aan sociale behoefte symptomen zijn die horen bij het afkicken van cafeïne.

Koffiedrinkers zijn gewend aan de stemmingsverhogende werking van cafeïne en ook aan de dosis energie die ze ervan krijgen. Sommigen worden prikkelbaar en humeurig als ze proberen cafeïnehoudende drank af te bouwen. Het kan zelfs al moeilijk zijn voor zware cafeïnegebruikers om de hoeveelheid die ze gewend zijn te minderen zonder nadelige invloed op hun humeur.

Afkickverschijnsel 5: Nervositeit en Angst

Als stimulerend middel zorgt cafeïne voor een snellere hartslag, hogere bloeddruk en meer stresshormonen, cortisol en adrenaline. Mensen die gevoelig zijn voor cafeïne worden soms al van één kop koffie onrustig en nerveus. Koffie kan dus zorgen voor een onrustig of angstig gevoel, maar ermee stoppen kan hetzelfde effect hebben. Nervositeit is een veelgenoemd symptoom als mensen stoppen met regelmatige cafeïneconsumptie. Zowel wel lichamelijk als psychisch kun je er afhankelijk van worden, wat kan leiden tot onrust en angst.

Daar komt nog bij dat als je de meeste cafeïne binnenkrijgt door het drinken van frisdrank of koffie met suiker, de plotselinge afname van de hoeveelheid suiker de nervositeit en onrust door cafeïne-onthouding nog erger kan maken.

Afkickverschijnsel 6: Trillen en Beven

Hoewel het minder vaak voorkomt dan andere symptomen, kunnen mensen die echt afhankelijk zijn van cafeïne bij onthouding van cafeïne last krijgen van trillen en beven. Aangezien cafeïne het centrale zenuwstelsel stimuleert, kunnen bijwerkingen optreden als onrust, angst of trillende handen als er een teveel binnenkomt. Maar omgekeerd kan het plotseling helemaal stoppen met cafeïne bij mensen die dagelijks heel veel innemen ook leiden tot trillen. Vaak zijn het de handen die gaan trillen als gevolg van cafeïne-onthouding; dit zou niet langer dan twee tot negen dagen moeten duren.

Afkickverschijnsel 7: Stemmingswisselingen

Cafeïne staat erom bekend dat het de stemming kan verbeteren. Het vermogen om adenosine te blokkeren verhoogt niet alleen de alertheid maar blijkt ook de stemming te verbeteren. Het stimulerende effect van cafeïne kan een goed gevoel geven en tot meer energie leiden; effecten die weer weggaan als je geen cafeïne meer binnenkrijgt.

Duur van de Verschijnselen

Afkickverschijnselen treden op na 12 tot 24 uur na het stoppen met cafeïne en duren tussen de 2 en 9 dagen. De piek is ergens tussen de 20 en 51 uur na het stoppen met cafeïne. Hoe heftig de verschijnselen zijn hangt af van de hoeveelheid cafeïne waaraan je lichaam gewend is geraakt. Dronk je dagelijks niet veel cafeïne, dan zullen de verschijnselen ook niet zo heftig zijn. Daarnaast verschilt het per lichaam welke en hoeveel symptomen zich zullen vertonen na het stoppen met cafeïne.

Tips om Ontwenningsverschijnselen te Verminderen

Hoewel deze symptomen meestal maar kort duren kunnen ze vervelend zijn en het je lastig maken. Gelukkig zijn er manieren om de kans op deze vervelende bijwerkingen te verminderen:

  • Bouw het langzaam af: ‘Cold turkey’ afkicken kan het lichaam een schok geven en de afkickverschijnselen erger maken.
  • Verlaag de hoeveelheid cafeïne: Als je gewend bent sterke koffie te drinken, begin dan eens met het drinken van half-decaf, half-gewone koffie om langzaam af te wennen.
  • Zorg voor voldoende vocht: Voldoende water drinken is cruciaal als je stopt met cafeïne.

Cafeïne Detox

De snelste manier om van een cafeïneverslaving af te komen is om helemaal te stoppen met het consumeren van cafeïne. Het beste is om je cafeïne inname geleidelijk afbouwen. Met ons Cafeïne Detox Pakket word je hierin begeleidt. Elke week drink je 25% minder cafeïne. Hierdoor geef jij je lichaam de tijd om te resetten. Bovendien bespaar jij jezelf vervelende afkickverschijnselen.

Goede Vervangers voor Cafeïne

Goede vervangers voor cafeïne houdende producten zijn chemisch-vrije cafeïnevrije koffie, kruidenthee of andere thee dat niet gemaakt is van groene, witte of zwarte thee. Wil je snelle cafeïnevrije energie krijgen? Lees dan de allerbeste tips in onze blog: “Meer energie zonder cafeïne: 3 praktische tips“.

Ook in chocola zit cafeïne. Hoe hoger het cacaopercentage, hoe meer cafeïne de chocola bevat. Melkchocola bevat dus minder cafeïne dan pure chocola en witte chocola bevat zelfs helemaal geen cafeïne. Wil je weten hoeveel cafeïne welk product zit? Lees dan de blog “Cafeïnegehalte: hoeveel cafeïne zit in welk product?“.

Overzicht van Cafeïnegehaltes

Hieronder een overzicht van de hoeveelheid cafeïne in verschillende producten:

Product Gemiddelde Hoeveelheid Cafeïne
Kop koffie 100 mg
Reep pure chocolade 100 mg
Kop thee 50 mg
Blikje frisdrank 30 mg

labels:

Zie ook: