Een patatje met, wie kent het niet? Maar wat houdt dit nu precies in? En wat zijn de verschillen tussen de diverse soorten friet en sauzen? Dit artikel duikt in de wereld van patat met mayonaise, van de bereiding van verse friet tot de samenstelling van de saus en de vele variaties die er bestaan.

De Basis: Friet

Verse patat wordt gemaakt van speciale aardappelen die zorgvuldig geschild, gepit en gewassen worden. Vervolgens worden ze in een hakmachine op de juiste maat gesneden. Daarna worden ze ter plaatse in schone olie voorgebakken, uitgelegd en afgebakken. Na het droogschudden worden ze geschept in een puntzak. Dit proces verschilt aanzienlijk van de productie van voorgebakken fabrieksfriet.

Er zijn ook andere soorten friet, zoals raspatat, een Groninger variant uit geperste aardappelpuree, en steppegras, een zeer dunne friet die vaak geserveerd wordt met steppegrassaus.

Friet met Saus: Meer dan Alleen Mayonaise

Friet wordt vaak gegeten als snack in combinatie met diverse sauzen. Deze samenstellingen hebben vaak kleurrijke namen, die regionaal bepaald en bekend zijn.

  • Friet met: Friet met mayonaise. In Nederland wordt vaak fritessaus gebruikt in plaats van mayonaise, omdat dit goedkoper is en de emulsie langer houdt op de warme frieten.
  • Friet speciaal: Friet met mayonaise, (curry)ketchup en uien. Soms wordt de curry vervangen door tomatenketchup.
  • Friet met satésaus: Friet met pindasaus.
  • Patatje halfom: Friet met piccalilly en mayonaise.
  • Patatje oorlog: Een frietje oorlog is friet met mayonaise, pindasaus en uien. De aanstootgevende naam van het patatje oorlog heeft er bij enkele snackbars toe geleid dat zij de lokale patat oorlog omgedoopt hebben in een patatje vrede.
  • Patatje Peeters: Patat met ketchup en mosterd.
  • Patat Chillimayo: Een frietje geserveerd met een saus van mayonaise en chilisaus.
  • Patat Samurai: Een scherpere variant op de chillimayo.

Speciale Frietvarianten

Naast de standaard combinaties met saus zijn er ook speciale frietvarianten:

  • Supertje: Een frikandel met friet in één bakje, soms met curry, mayonaise en uien. In Nijmegen heet deze variant gewoon "supertje".
  • Waterfiets: Een Nijmeegse variant op het supertje met twee frikandellen bedekt met friet.
  • Catamaran: Een frietje speciaal met aan de zijkanten twee frikandellen speciaal.
  • Patatje stoofvlees: Friet met stoofvlees/hachee. In Vlaanderen heet dit "friet met stoofvlees" of "friet met stoverij".
  • Kapsalon: Een relatief recente uitvinding uit Rotterdam, bestaand uit patat, kebab of shoarma, kaas, salade, knoflooksaus en sambal.
  • Mitraillette: Een Belgische variant, vaak met stokbrood en kebab.

Mayonaise versus Fritessaus

Mayonaise staat vaak in het verdomhoekje als het gaat om gezonde voeding. Echter, een portie friet met een normale hoeveelheid mayonaise past prima binnen een verantwoord voedingspatroon. Het is belangrijk om het verschil te kennen tussen mayonaise en fritessaus. Frietsaus bevat minder vet, maar vaak meer suikers en toevoegingen. In de snackbar wordt vaak fritessaus geserveerd als "mayonaise".

Volgens kenners is er geen harde richtlijn voor de hoeveelheid mayonaise die je per week zou mogen eten, maar één tot drie eetlepels per week zou een goede indicatie kunnen zijn.

De Geschiedenis van Mayonaise

De basis van mayonaise (olie, azijn, ei en mosterd) gaat ver terug. Verschillende Europese regio’s claimen de oorsprong van de mayonaise. Het Franse stadje Mayenne, de Spaanse havenstad Maó (Mahón) op Menorca en Bayonne in Zuid-Frankrijk worden genoemd als mogelijke bakermatten.

In 1806 verschijnt het woord "mayonaise" in de officiële Franse woordenboeken. In Nederland dateert het algemene gebruik van het woord uit de periode 1846-1847. In die jaren komt het recept voor in een kookboek van Henriëtte Stam. Lange tijd was mayonaise vooral populair om salades mee aan te maken.

Rond 1970 is friet met mayonaise de standaard. In de jaren 1950 en 1960 werd er al gesmokkeld met een goedkoop mayo-alternatief: fritessaus. De officiële fritessaus komt in 1959 op de markt.

Zelf Friet Maken

Het is leuk om samen met je kinderen friet te maken. Gebruik licht kruimige aardappels voor een krokant frietje aan de buitenkant en zacht van binnen. Hier is een eenvoudig recept:

  1. Verhit de friteuse op 140 °C.
  2. Snijd de aardappels in dikke repen en spoel het zetmeel eraf.
  3. Droog de frieten goed af.
  4. Bak kleine porties frieten ca. 3 min. voor op 140° C.
  5. Laat de frieten afkoelen.
  6. Verhoog de temperatuur van de friteuse naar 180-190 °C.
  7. Bak kleine porties friet in ca. 4 min. goudgeel en krokant.
  8. Schud de olie goed van de frieten af en schep in een kom om met fijn zeezout.
  9. Serveer met een lekkere dot mayonaise.

Variaties op Mayonaise

De basis van mayonaise bestaat uit eieren en olie. Er zijn veel mogelijkheden om te variëren met de smaak:

  • Truffelmayonaise: Voeg truffels toe aan de mayonaise.
  • Whiskeymayonaise: Whiskey geeft de mayo een vollere en zachtere smaak.
  • Joppiesaus: Een gelige saus waarvan het recept een mysterie is, maar die mogelijk gemaakt wordt met mayonaise, curry en uien.

Friet als Catering

Een bedrijfslunch met friet, snacks en frietsauzen is een leuke manier om werknemers te bedanken. Ook voor feesten is het huren van een foodtruck een fantastisch idee. Met een mobiele frietkraam kan men overal van dienst zijn.

Voedingswaarde

Wil je inzicht krijgen in de voedingswaarde van friet met mayonaise? Met een online dagboek kun je bijhouden wat je eet en drinkt en berekenen hoeveel energie en voedingsstoffen je binnenkrijgt. Met de 'Kies Ik Gezond?'-app kun je de voedingswaarde van je favoriete merk checken.

Voedingswaarde per portie friet met mayonaise (zonder zout)
Voedingsstof Hoeveelheid
Energie [Waarde] kcal
Vet [Waarde] g
Eiwit [Waarde] g
Koolhydraten [Waarde] g

labels:

Zie ook: