Nergens smaakt koffie zo goed als in Italië. Natuurlijk speelt de locatie daarin een rol. Je bakkie pleur smaakt nou eenmaal beter wanneer je op vakantie ontspannen op een terras zit dan wanneer je op maandagochtend het achterover tikt. Maar wist je dat ook de manier van koffie zetten het verschil kan maken? Wil jij thuis koffie zetten als een echte Italiaan? Dat doe je het beste met een percolator.

Wat is een Moka pot?

Je hebt deze kleine metalen kannetjes vast wel eens op het fornuis zien staan pruttelen. Het ziet er misschien ingewikkeld uit maar vergis je niet. Koffie zetten met een percolator is verrassend eenvoudig. Het espressopotje wordt ook wel percolator, mokkapot, moka, koffiepotje, caffettiera, Italiaans koffiepotje en Moka Express Bialetti genoemd. De Italianen hebben het meestal over de Moka. Meestal is de Moka van het merk Bialetti. Bialetti is zelfs uitvinder hiervan!

De onderdelen van een percolator

Wie het metalen kannetje eens goed heeft bekeken, weet dat het bestaat uit verschillende onderdelen: een waterreservoir, een filter waar de gemalen koffie ingaat, het filterplaatje en de uitschenkkan. Elk van deze onderdelen heeft zijn eigen functie. Je vult het waterreservoir met - je raad het al - water en verwarmt deze door een warmtebron. Denk aan een gaspit, inductie of elektrische kookplaat. Zodra het water begint te koken, wordt dit onder druk door een hol buisje naar boven geduwd. Het water sijpelt via het filterzeefje langs de koffie naar de uitschenkkan. Op deze manier neemt het water de aroma’s en smaken van de koffie op. Dit proces heet percoleren. Nu snap je gelijk waar de naam van het koffiekannetje vandaan komt.

Stap-voor-stap: Koffie zetten met een Moka pot

Wil je zelf koffie zetten met een percolator en vind je de techniek van percoleren stiekem best ingewikkeld klinken? Volg dan simpelweg deze stappen op om koffie te zetten met het kannetje.

  1. Vul het waterreservoir: Het onderste gedeelte van de percolator is het waterreservoir. Om deze te vullen draai je het simpelweg los van de rest van het kannetje. Vul vervolgens het waterreservoir met water tot aan het ventiel aan de binnenkant. Vul hem nooit verder, dan loop de percolator over.
  2. Vul de filter met gemalen koffie: Vervolgens vul je de filter met gemalen koffie. Het is de bedoeling dat de filter tot aan de rand toe gevuld is. Let er wel op dat je de koffie niet te hard aandrukt. Er moet namelijk genoeg ruimte voor het water zijn om door heen te sijpelen. Wanneer het water te weinig ruimte krijgt, bouwt er te veel druk op waardoor je een bittere smaak en stomend ventiel krijgt. Strijk met de vinger af, zó dat een egaal oppervlak ontstaat.
  3. Zet de percolator op een warmtebron: Plaats de gevulde filter in het waterreservoir en draai de uitschenkkan op het waterreservoir. Zodra je de percolator in elkaar hebt gezet, kan je hem op een warmtebron naar keuze plaatsen. Verwarm de percolator constant op gematigde temperatuur. Zet het op het vuur dat heel laag moet staan.
  4. Wachten: Dan is het een kwestie van geduld. Het is niet voor niet slow coffee en percoleren kost tijd. Zodra je gepruttel hoort, weet je dat het de goede kant op gaat.
  5. Haal de percolator van de warmtebron: De koffie is klaar zodra er geen nieuwe koffie meer door het buisje stroomt. Haal dan de percolator van de warmtebron af. Als de espresso eenmaal klaar is, neem het dan direct van het vuur.

Tips voor de perfecte Italiaanse koffie

  • Gebruik de juiste koffie: Zorg dat je gemalen espresso gebruikt met een mokamaling. Gebruik een mokamaling van een goed Italiaans koffiemerk om onaangename bitters en zuren te voorkomen.
  • Let op het waterniveau: Vul het water tot ongeveer halverwege het overdrukventiel.
  • Houd de Moka in de gaten: We houden de mokka in de gaten om te weten wanneer de koffie begint te rijzen. Wanneer de koffie stijgt en ongeveer de helft van de mokka vult, zetten we het vuur uit. We schenken de koffie er meteen in, nog voordat de mokka begint te borrelen (gorgogliare in het Italiaans).
  • Schoonmaken: Als je een aluminium Bialetti hebt mag je deze alleen schoonmaken met heet water. Dus geen zeep, afwasmiddel of iets dergelijks gebruiken! Met een roestvast stalen Bialetti hebt mag dit eventueel wel. Maar schoonmaken met heet water is ook hier voldoende. Was de moka alleen de eerste keer voor gebruik in water met een zachte zeep en droog deze goed. Was de moka hierna alleen met warm water. Doe de moka niet in de vaatwasser!

Extra tips voor een optimale koffiebeleving

  • Crema: Concreet gebruiken wij een Bialetti Brikka, deze heeft een speciaal ventiel dat een laagje "crema" bovenop de koffie creëert, dat lijkt op dat van espresso. Niet alle soorten koffie produceren crema.
  • Koffie mag niet verbrand smaken: Het overkomt ons Italianen vaak om te zeggen dat een koffie "verbrand" is: het betekent dat de koffie te lang op het vuur heeft gestaan. En als je het drinkt, heeft het een "veranderde" smaak en is het vooral te heet voor het gehemelte. Koffie daarentegen moet lekker smaken en mag niet te heet zijn.
  • Affogato: Bekijk ook ons recept voor affogato, misschien wel het eenvoudigste Italiaanse dessert: een bolletje ijs ondergedompeld in een kopje koffie.

Moka Pot vs. Espresso: Wat is het verschil?

Met een Bialetti zet je geen espresso - maar je krijgt wel dezelfde hoeveelheid en het is nog steeds een sterke bak. Het mag alleen geen espresso genoemd worden, omdat de druk van een Bialetti te laag ligt: 1,5 bar in plaats van de 0,9 bar voor een espresso. De koffie uit een Moka pot is geen espresso, de druk in de Moka pot is een heel stuk lager dan bij een espressomachine, namelijk maar 1,5 bar in plaats van 9 bar. Hierdoor zul je ook geen cremalaag op de koffie vinden. Wel heeft de koffie uit een Moka pot een volle, dikkere textuur.

Moka pot Maten

De moka's zijn verkrijgbaar in allerlei maten, van 1 kop tot wel 18 koppen. Let bij het aanschaffen er van dat het hier niet om de kopgrootte gaat die wij in Nederland gewend zijn, maar om Italiaanse maten. Een 4 kops is ongeveer 230 ml groot, wat voor ons 3 kleine gewone kopjes zou betekenen!

De geschiedenis van de Moka pot

De Moka pot is in 1933 uitgevonden door de Italiaanse Alfonso Bialetti. Het idee voor deze koffiemachine ontstond bij toeval. Alfonso Bialetti werkte dit idee tot in detail uit, met als resultaat zoals gezegd de allereerste moka. Ruim tachtig jaar nadat de eerste moka werd gepresenteerd, is namelijk in negentig procent (!) van alle Italiaanse huishoudens zo’n koffiepotje te vinden. Bovendien zorgde de Moka Express voor een essentiële verandering in de Italiaanse koffiecultuur. Koffie werd voordat de moka op de markt kwam vooral buitenshuis gedronken.

Onderhoud van je Moka pot

  • Regelmatig schoonmaken: Echt waar: een simpele spoelbeurt met heet water na elk gebruik doet al wonderen. Je voorkomt dat oude koffieresten aankoeken of nare smaken achterlaten. Gewoon even afspoelen, laten drogen en klaar.
  • Geen zeep: De binnenkant van je percolator is gevoelig voor zeepresten. Die kunnen de smaak van je koffie beïnvloeden. Is je potje een keer echt vettig of vergeten schoon te maken?
  • Controleer de rubberen ring: Dat kleine rubberen ringetje (de afdichting tussen boven- en onderkant) lijkt onbelangrijk, maar doet z’n werk stilletjes. Wordt het bros, kleurt het donker of lekt je percolator ineens?
  • Kalk verwijderen: Woon je in een gebied met hard water? Dan is kalk een stille sluiper. Meng wat azijn met water (ongeveer 1 op 3) en laat dit een keer door je percolator lopen alsof je koffie zet. Daarna een paar keer goed naspoelen met alleen water.
  • Goed drogen: Laat de onderdelen goed drogen na het schoonmaken. Aluminium modellen kunnen anders lelijke plekjes krijgen of zelfs gaan oxideren.
  • Gebruik de juiste materialen: Gebruik liever een zachte borstel of een sponsje - schuursponsen kunnen de binnenkant beschadigen.

Waarom kiezen voor een lichtere branding?

Omdat de koffie in de Moka pot met kokend water wordt gezet, kan de koffie snel bittere tonen ontwikkelen. Daarom adviseren wij je om een lichtere koffie branding te kiezen. Deze branding bevat minder bitters, maar door de hoge temperatuur van het water komen de smaken uit de bonen goed tot hun recht.

labels:

Zie ook: