Nergens smaakt koffie zo goed als in Italië. Natuurlijk speelt de locatie daarin een rol. Je bakkie pleur smaakt nou eenmaal beter wanneer je op vakantie ontspannen op een terras zit dan wanneer je op maandagochtend het achterover tikt. Maar wist je dat ook de manier van koffie zetten het verschil kan maken? Wil jij thuis koffie zetten als een echte Italiaan? Dat doe je het beste met een percolator. Je hebt deze kleine metalen kannetjes vast wel eens op het fornuis zien staan pruttelen.

Koffie zetten in een percolator vergt wel wat geduld, het is namelijk een vorm van slow coffee. Percolatorkoffie is namelijk een vorm van slow coffee: een mindful manier van koffie zetten. Geen gehaast, geen snel-snel bakkie, maar koffie die langzaam (slow) wordt gezet.

Wat is een Percolator?

Een percolator is een koffiezetapparaat dat qua uiterlijk wel wat lijkt op een waterkoker. Het is een metalen koffiekan met in het midden een holle buis. In een percolator wordt kokend water door een koffiemaalsel geleid. Naarmate dit proces langer duurt wordt de koffie steeds sterker.

Percolator of Mokapot?

De termen 'percolator' en 'mokapot' worden vaak door elkaar gebruikt. Best logisch ook, want ze lijken op het eerste gezicht erg op elkaar. Maar verschillen zijn er wel degelijk.

De Italiaan Alfonso Bialetti was de man die de techniek van de percolator in 1933 perfectioneerde. Hij noemde het apparaat toen de Moka Express, in de volksmond ook wel ‘mokapot’. De percolator zag er vanaf toen uit zoals we ‘m tegenwoordig kennen, met het bekende achthoekige design.

Een mokapot werkt met druk en maakt gebruik van stoom om heet water door de gemalen koffie te persen. Dit proces gebeurt maar één keer: het water stijgt door de koffie en eindigt in het bovenste reservoir. Dan is de koffie klaar om te schenken. De percolator heeft net een wat ander mechanisme. In dit apparaat wordt heet water meerdere keren door de gemalen koffie gepompt, totdat de gewenste sterkte is bereikt. De koffie wordt dus meerdere keren geëxtraheerd.

In vergelijking met koffie uit de mokapot is koffie uit de percolator meestal sterker van smaak, en met een beetje pech ook bitterder. Bovendien wordt percolatorkoffie nog langzamer gezet dan mokapotkoffie. Nog slower dus.

Mokapot Percolator
Werking Enkele doorloop met stoomdruk Herhaalde doorloop zonder druk
Smaak Sterk en zuiver Sterk en eventueel bitter
Intensiteit Espresso-achtig Sterker en vaker bitter

Stappenplan: Zo zet je koffie met de percolator

Koffiezetten met een percolator is niet moeilijk. Je moet alleen even weten hoe je het apparaat moet gebruiken. Het ziet er misschien ingewikkeld uit maar vergis je niet. Koffie zetten met een percolator is verrassend eenvoudig.

Wie het metalen kannetje eens goed heeft bekeken, weet dat het bestaat uit verschillende onderdelen: een waterreservoir, een filter waar de gemalen koffie ingaat, het filterplaatje en de uitschenkkan. Elk van deze onderdelen heeft zijn eigen functie. Je vult het waterreservoir met - je raad het al - water en verwarmt deze door een warmtebron. Denk aan een gaspit, inductie of elektrische kookplaat. Zodra het water begint te koken, wordt dit onder druk door een hol buisje naar boven geduwd. Het water sijpelt via het filterzeefje langs de koffie naar de uitschenkkan. Op deze manier neemt het water de aroma’s en smaken van de koffie op. Dit proces heet percoleren. Nu snap je gelijk waar de naam van het koffiekannetje vandaan komt.

  1. Vul het waterreservoir: Het onderste gedeelte van de percolator is het waterreservoir. Om deze te vullen draai je het simpelweg los van de rest van het kannetje. Vul vervolgens het waterreservoir met water tot aan het ventiel aan de binnenkant. Vul hem nooit verder, dan loop de percolator over. Vaak staan aan de binnenkant van het waterreservoir streepjes voor het aantal kopjes koffie of ml. Let wel op dat je het reservoir niet tot de rand vult, maar onder het ventiel stopt.
  2. Vul de filter met gemalen koffie: Vervolgens vul je de filter met gemalen koffie. Het is de bedoeling dat de filter tot aan de rand toe gevuld is. Let er wel op dat je de koffie niet te hard aandrukt. Er moet namelijk genoeg ruimte voor het water zijn om door heen te sijpelen. Wanneer het water te weinig ruimte krijgt, bouwt er te veel druk op waardoor je een bittere smaak en stomend ventiel krijgt. Het is namelijk belangrijk dat je koffie gebruikt die gebrand is voor filterkoffie en fijngemalen is. Wil je zelf de koffie malen met een koffiemolen? Kies dan een koffiemolen met een instelbare maalgraad.
  3. Zet de percolator op een warmtebron: Plaats de gevulde filter in het waterreservoir en draai de uitschenkkan op het waterreservoir. Zodra je de percolator in elkaar hebt gezet, kan je hem op een warmtebron naar keuze plaatsen. Verwarm de percolator constant op gematigde temperatuur. Zet de percolator op de medium warmtestand, niet te heet. De meeste ouderwetse percolators zijn alleen geschikt voor gas, omdat ze gemaakt zijn van aluminium.
  4. Wachten: Dan is het een kwestie van geduld. Het is niet voor niet slow coffee en percoleren kost tijd. Zodra je gepruttel hoort, weet je dat het de goede kant op gaat. Eigenlijk hoef je voor deze stap niets te doen. Wanneer het water kookt, komt er waterdamp uit het holle buisje aan de bovenkant. Je hoort dat de koffie gezet wordt aan het gepruttel van de percolator.
  5. Haal de percolator van de warmtebron: De koffie is klaar zodra er geen nieuwe koffie meer door het buisje stroomt. Haal dan de percolator van de warmtebron af. Wanneer het gepruttel stopt, is het belangrijk om de koffie snel van het vuur te halen. Laat je de percolator lang staan? Door de hitte van de percolator, waardoor de koffie nog wel eens bitter kan worden. Wil je liever een minder bitter kopje koffie? Dan kun je de koffie eerst overschenken in een andere kan. Doe dit wel zo snel mogelijk, want hoe langer je de koffie laat staan, hoe minder lekker deze wordt.
  6. Schenk in en geniet: Je kunt de koffie nu direct vanuit de percolator in een kopje gieten.

Kun je percolatorkoffie op inductie zetten?

Steeds meer huishoudens hebben namelijk inductieplaten in plaats van gasfornuizen. Dat betekent dus geen koffie meer pruttelen op vuur, maar op een elektrische warmtebron. Kan dat eigenlijk wel, percolatorkoffie zetten op inductie?

Ja, dat kan - maar wel afhankelijk van het materiaal waarvan de percolator is gemaakt. Inductie werkt namelijk alleen met magnetische metalen, zoals roestvrijstaal. Aluminium bijvoorbeeld niet. En laten veel traditionele percolators nou precies van aluminium zijn gemaakt. Kies dus óf specifiek voor een percolator van roestvrijstaal óf eentje die is ontworpen speciaal voor inductieplaten; een medewerker in een gespecialiseerde winkel kan je hierbij helpen. Een laatste optie is om een inductie-adapterplaat aan te schaffen. Daar kun je ook aluminium percolators op plaatsen.

Het schoonmaken van je percolator

Als je gek bent op koffie uit de percolator, dan weet je: die smaak moet puur blijven. Een vieze percolator kan daar flink roet in het eten gooien. Geen zorgen - schoonmaken hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Echt waar: een simpele spoelbeurt met heet water na elk gebruik doet al wonderen. Je voorkomt dat oude koffieresten aankoeken of nare smaken achterlaten. Gewoon even afspoelen, laten drogen en klaar. Spoel de percolator na elk gebruik af met warm water. Let op: gebruik géén afwasmiddel! Dat kan namelijk de smaak van toekomstige kopjes beïnvloeden.Maak de percolator steeds nadat je hem hebt gebruikt schoon met was afwasmiddel en warm water.

Toch kunnen er ook vlekken en hardnekkiger vuil op een percolator achter blijven. Je zult hem dus eens in de zoveel tijd even wat grondiger schoon moeten maken.

Hoe maak je een percolator grondig schoon?

  • IJs. Doe twee kopjes gemalen ijs in de percolator, voeg wat eetlepels grof zeezout toe en wat citroensap. Laat het ijs wat smelten en schud/draai alles even goed rond.
  • Azijn. Meng wat witte azijn met warm water. Doe dit mengsel in de percolator en breng het aan de kook. Voor een flinke reiniging vul je de percolator eens in de zoveel tijd met een mengsel van water en witte azijn, en zet je die even op het fornuis. Spoel de percolator daarna goed om, zodat je de azijnresten verwijdert.

Laat de onderdelen goed drogen na het schoonmaken. Aluminium modellen kunnen anders lelijke plekjes krijgen of zelfs gaan oxideren. Gebruik liever een zachte borstel of een sponsje - schuursponsen kunnen de binnenkant beschadigen.

Welke koffie te gebruiken

Vul het potje met fijn gemalen koffie. Druk de koffie niet aan. (De maling voor een moka zit tussen espresso en snelfiltermaling in. Veel voorgemalen Italiaanse koffie in blik bezit deze maling).

Als je koffie gaat zetten met een percolator kun je het beste een medium koffiemaling kiezen. Deze kun je kopen of zelf malen in een handkoffiemolen. Om te testen of de koffie een goede grofheid heeft, kun je hem door de gaatjes van het bakje doen. Valt de koffie er doorheen dan is hij té fijn. Ook zeker niet doen: espressomaling. Ook veel te fijn. Ga beter voor een iets te grove koffiemaling dan een te fijne koffiemaling.

labels:

Zie ook: