Een gezonde hen of haan scharrelt druk rond in het kippenhok, is sociaal en heeft een glanzend verenkleed. Kippen kunnen door verschillende redenen ziek worden, maar laten dit vaak niet goed zien. Een zieke kip probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen, omdat zwakkere kippen namelijk vaak gepest worden door de rest van de groep. Er zijn een aantal kenmerken waaraan je een gezonde kip kunt herkennen. Observeer je kippen regelmatig. Gezonde kippen zijn altijd in de weer: ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig. Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten.Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed. Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed. Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag: ze zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Ook heeft de kip last van bepaalde symptomen, die veroorzaakt worden door de ziekte. Maar dit gedrag vertelt nog niet meteen waar de kip precies aan lijdt. Door goed op de symptomen te letten kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip.Er zijn verschillende ziektes die kippen kunnen krijgen. Deze worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of afwijkende cellen. Als beginner is het erg lastig om te zien waar de kip last van heeft. Sommige symptomen kunnen voorkomen bij meerdere soorten ziektes of plagen. Omdat het om levende dieren gaat, raden we bij twijfel altijd aan om een dierenarts te raadplagen.

Symptomen van Ziekte bij Kippen

Er zijn een aantal symptomen waaraan je kunt zien dat een kip ziek is:* Diaree: gezonde ontlasting is stevig, droog en groenbruin van kleur met een witte punt. Wanneer dit afwijkt is er iets mis met de kip.* Jeuk: veel jeuk wijst vaak op een huidaandoening.* Kale plekken: tijdens de rui is het normaal dat de kippen kale plekjes hebben.* Verlammingsverschijnselen: de kip kan bij een verlamming bepaalde lichaamsdelen niet meer bewegen en sleept deze mee.* Opgezette poten: bepaalde kippenziekten zorgen ervoor dat de poten opzwellen.* Vermagering: een zieke kip eet minder, waardoor ze al snel afvalt.* Verminderde eierproductie: het maken van een ei kost veel energie, iets wat een zieke kip niet heeft.Sommige kippenziekten gaan gepaard met specifieke symptomen. Kalkpoten zijn te herkennen aan schilferige, opgezette poten. Bloedluis laat rode bultjes achter op de huid bij de poten en veroorzaakt veel jeuk en pijn. De kippen zijn erg vermoeid en kunnen op ten duur lijden aan bloedarmoede. De bloedluis zelf verstopt zich overdag in naden van het kippenhok. Wormen zijn te herkennen aan diarree, vermagering, verbleekte kam en lellen en sufheid. De symptomen lijken op die van coccidiose. Coccidiose zorgt voor diarree, dat soms gepaard gaat met bloed. De kippen gaan ‘bol’ zitten en zijn vermoeid. Bumblefoot is te herkennen aan dikke, opgezette poten. Op de poten vind je wondjes en korsten. Favus wordt ook wel poederkam genoemd. De kam en lellen hebben witte schilferige plekken.De darmen van kippen hebben veel te voorduren. Een gespecialiseerde dierenarts kan gelukkig veel informatie uit de mest halen. Om te voorkomen dat je medicijnen geeft voor ziektes waar de kippen geen last van hebben, kun je mestonderzoek bij de kippen uit laten voeren. Kippen die in de rui zijn gedragen zich vaak net als een zieke kip. Ze zien er bleker en dunner uit, hebben soms kale plekken en zijn minder actief. Wat opvalt is dat het kippenhok vol met veren ligt. De kippen voelen zich niet zo lekker, de rui vraagt namelijk veel energie van ze. Kippen worden minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Ze herstellen ook beter en sneller. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip. Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Dit heeft weer invloed op de gezondheid en dus de weerstand van de kippen.Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Denk hierbij aan werkzaamheden in de tuin, het bijplaatsen van nieuwe dieren, een verhuizing of een ritje dierenarts. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes. Een slecht onderhouden kippenhok heeft invloed op de weerstand van de kippen. Als het verblijf te vochtig is, te koud of te veel tocht doorlaat, is dit erg slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven. Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren. Goed gebalanceerd kippenvoer bestaat uit vetten, koolhydraten en eiwitten.

Broedsheid bij Kippen

Van tijd tot tijd zijn hennen broeds en zullen vastberaden op hun onbevruchte eieren in de nestkast blijven zitten. Meestal worden hennen broeds tijdens de zomermaanden maar het kan tijdens elke maand van het jaar voorkomen. Het is niet precies bekend waarom hennen broeds worden, maar er wordt aangenomen dat het moederinstinct van kippen sterk is waardoor ze zullen proberen eieren uit te broeden, zelf als ze onbevrucht zijn.Het is niet moeilijk om te zien of uw kip broeds is omdat het haar gedrag sterk zal veranderen. Waaraan u het waarschijnlijk het eerst zal merken is haar slechte humeur. U kunt op een aantal manieren omgaan met een broedse kip. Zo kunt u ervoor kiezen uw kip gewoon broeds te laten zijn of haar broedsheid gebruiken om eieren uit te broeden. Een broedse kip zal ongeveer broeds zijn gedurende drie weken. Dit is namelijk hoe lang het duurt om een ei uit te broeden.U kunt ervoor kiezen haar haar gang te laten gaan. Als u dit doet zorgt u er dan wel voor dat u haar dagelijks een aantal uren van haar broedplaats haalt zodat ze wat kan eten en drinken. U hoeft zich er geen zorgen over te maken dat de broedse kip de andere kippen ervan weerhoudt hun ei te leggen omdat ze meestal maar wat graag de nestkast delen. Maar het kan voorkomen dat u een agressieve broedse hen heeft die naar andere hennen pikt wanneer zij hun ei willen leggen. Het is in dat geval goed om voor hen een alternatieve nestplaats te voorzien. Ook kunt u de broedse hen tijdelijk uit het kippenhok houden totdat alle andere kippen hun ei hebben gelegd.Als u eieren wilt uitbroeden en u heeft zelf kippen, maak dan gebruik van de broedsheid door eieren te kopen die ze kan uitbroeden. Het uitbroeden van een ei overlaten aan een hen is een stuk minder werk dan het gebruik van een broedmachine (incubator). Een kip verzorgt het hele proces, van het uitbroeden tot het opvoeden!

Methoden om Broedsheid te Verbreken

* Haar onderkant in water dompelen: Wanneer een kip broeds is neemt haar lichaamstemperatuur toe. Het idee achter deze methode is om haar af te laten koelen en zo haar broedsheid te verbreken. Dompel gewoon de onderkant van de broedse kip in een emmer met koud water. Hierbij moet worden opgemerkt dat het effect van deze methode in twijfel wordt getrokken omdat het slecht een afleiding zou zijn van haar broedsheid zolang ze haar veren aan het drogen is.* Maak een omgeving voor de broedse hen: Plaats uw broedse kip in een metalen hok of een hondenbench met water en voer. De kooi is niet aangenaam voor haar en laat haar onderlichaam afkoelen zodat haar broedsheid wordt verbroken. Hoelang dit duurt verschilt van kip tot kip. Meestal is drie dagen voldoende. De kip is niet langer broeds wanneer ze haar veren niet meer uitzet en zich niet terug naar het nest haast. Dit komt misschien wreed over, maar op lange termijn is het beter voor uw kip dan dat u haar op een leeg nest laat zitten terwijl haar gezondheid erop achteruit gaat.Het instinct om eieren uit te broeden wordt geactiveerd door dagen waarop het langer licht is. Kippen die gefokt zijn om eieren te leggen, zoals leghorns en barnevelders, worden zelden broeds. En dat terwijl hennen van andere rassen, zoals cochins, zijdehoen, wyandotte, bijna aan niks anders kunnen denken dan broeden.Als hennen een lange tijd broeds zijn, dan is dit een risico voor hun gezondheid. Een broedse hen eet ongeveer één vijfde van wat ze normaal eet, en sommige dagen eet ze helemaal niet. Als gevolg hiervan kan ze 20% van haar normale gewicht kwijtraken. Als je hen op onbevruchte eieren zit die nooit uitkomen, of als je hen 2 broedsels achterelkaar doet, kan uiteindelijk verhongeren. Om deze reden raden wij aan om je hennen maximaal één keer per jaar te laten broeden.* Een broedse hen wil net zolang op eieren zitten totdat ze kuikens uitbroedt. Het is een instinct. Ze wordt fel, beschermend en als je bij haar in de buurt komt begint ze te grommen en zet ze haar veren op. Ze pikt naar alles en iedereen, om te voorkomen dat iemand bij haar eieren komt. Als je hen broeds is dan wil dit zeggen dat ze heel graag moeder wil worden.* Een broedse hen kan een kale plek krijgen op haar buik. Dit komt doordat ze haar eigen borstveren uittrekt om de warmte en het vocht van haar huid direct aan de eieren te kunnen geven. Een broedse hen 'blaast' vaak al haar veren op.Als je hen eieren legt en het steeds langer licht wordt op een dag, dan kan het zijn dat je hen broeds wordt. Broedsheid wordt veroorzaakt door de hormonen oestrogeen en progesteron. Er zijn een paar triggers die deze hormonen activeren:* Een rustig, ongestoord en donker legnest.* Veel eieren in een legnest.* Andere broedse hennen.Maar niet alle hennen hebben deze triggers nodig om broeds te worden. Bij sommige rassen (zoals zijdehoenders en cochins) worden deze hormonen al snel geactiveerd. Hierdoor zijn dit soort rassen veel en vaak broeds. Er zijn ook hennen die nooit in hun leven broeds zullen worden. Je kunt een hen niet broeds maken, maar de bovenstaande triggers kunnen er wel voor zorgen dat ze broeds wordt. Sommige mensen zeggen dat broeds zijn kan worden ontmoedigd door de eieren uit het zicht van de hen te halen, maar de ervaring leert dat een kip die echt graag wil broeden dit toch wel gaat doen. Zij wordt niet zo gemakkelijk ontmoedigd.Een broedse hen verwaarloost zichzelf voor het welzijn van de verwachte kuikens Haar instinct wil dat ze blijft zitten wachten tot de kuikens uitkomen. Het boeit haar niet of er wel of geen eieren onder liggen en of de eieren wel of niet bevrucht zijn. Een broedse hen gaat maar één of twee keer per dag van het nest om te eten, te drinken en te poepen. Daarnaast eet ze maar ongeveer 20% van wat ze normaal eet en drinkt ze ook veel minder. Op sommige dagen eet ze zelfs helemaal niet. Hierdoor verliest ze veel gewicht, wordt haar kam bleek, verliezen haar veren de glans en wordt ze kwetsbaar voor parasieten. Daarom is het advies om een hen niet meer dan één keer per jaar te laten bloeden. Als er geen bevruchte eieren zijn of als ze op een leeg nest zit, dan kan de broedsheid nog langer dan drie weken aanhouden. Ze is echt van plan om net zolang te blijven zitten tot de kuikens uitkomen. Een broedse hen loopt heel onwennig rond als ze gaat eten.De poep van een broedse kip ziet eruit als gewone poep, maar dan drie of vier keer groter en het stinkt enorm! Dit komt doordat de poep urenlang wordt vastgehouden in plaats van regelmatig gedurende de dag te worden geleegd. Een broedse hen poept niet in haar nest omdat ze het schoon wil houden voor de verwachte kuikens.

Een Hen Broeds Af Maken

Het is geen goed idee om je kip vaker dan één keer per jaar broeds te laten zijn. Als je niet wil dat je kip broeds is, omdat je geen kuikens wil of omdat dit niet goed is voor haar gezondheid, dan kun je haar broeds-af maken. Dit wil zeggen dat je de aanmaak van de hormonen die zorgen voor broedsheid verbreekt. In dit geval geldt: hoe eerder, hoe beter. Hoe langer een hen broeds is, hoe langer het duurt om de broedsheid te laten stoppen, en hoe langer het duurt voordat ze weer eieren gaat leggen. Het is dus belangrijk om er snel bij te zijn! Er zijn veel verschillende methoden om de broedsheid af te breken, maar veel daarvan zijn echt wreed of enorm stressvol. Er is één methode die ik aanraad. Bij die methode laat je haar buik geleidelijk afkoelen zodat de hoeveelheid hormonen afneemt.Als u ziet dat de kip broeds wordt, dan pakt u de hen op en zet haar in het anti-broedshok. Zorg ervoor dat het anti-broedhok op een koele plek staat, zoals in een schuur of garage. De hen zal wat overstuur zijn, maar dat is helaas even niet anders. Hang een voer- en waterbakje op in de kooi. Door het water kunt u wat multivitamine doen, dit om de weerstand van het dier hoog te houden. Als de kip niet meer broeds is, dan zal dat goed te merken zijn. Ze zal actiever zijn en weer normaal eten en drinken. Wanneer de kip niet meer broeds blijkt te zijn, dan zet u de hen weer bij de andere kippen. Controleer of ze normaal blijft rondlopen. Gaat ze weer zitten?Wanneer u kuikentjes wilt uitbroeden met uw broedse hen, dan kunt u de natuur haar werk laten doen. Controleer na een dag of 10 of er geen onbevruchte eieren onder de kip liggen met behulp van een schouwlamp. De hen zal de eieren in 21 dagen uitbroeden en zal zich daarna over het kroost ontfermen. Vanaf dat moment biedt u kuikenvoer en water aan bij het nest. Biedt dit aan in een kuikenvoerbak en een kuikenwatersilo. Doorgaans kunt u de kloek gewoon in het verblijf laten rondlopen met de andere kippen erbij.Het is erg belangrijk om de hen tijdens haar broedproces goed in de gaten te houden. Doordat de kip tijdens het broeden slechts 20-30% van haar gebruikelijke hoeveelheid voedsel opneemt zwakt de hen erg af. Biedt ze daarom tijdens het broeden extra vitamine, voer en water aan in het hok waar ze broedt. Het is goed om te weten dat iedere kip broeds kan worden. Het is eenmaal een natuurlijk hormoon dat iedere hen bij zich draagt. Hennen die vaak broeden, leggen over het algemeen minder eieren en tijdens het broeden legt een kip zelfs helemaal geen eieren. Bent u een kippenhouder die de dieren voor de gezelligheid heeft, dan is het dus geen probleem. Gaat het u echt om de eieren, probeer dan een broedend ras te mijden. Het belangrijkste is: Wanneer de hen broeds wordt en u wilt geen kuikens, handel dan adequaat door de kip direct apart te zetten in het anti-broedshok. De kip zal dan binnen enkele dagen weer rondlopen en u kunt weer van de eitjes smullen!

Andere Gedragingen en Problemen bij Kippen

Legnood

Er is sprake van legnood bij een hen wanneer een ei vastzit tussen haar uterus en cloaca (daar waar ontlasting en eieren het lichaam verlaten). De hen zal proberen het ei eruit te persen maar hier niet in slagen. Voel eerst haar buik om te controleren of ze een eivormige knobbel heeft. De aanbevolen behandeling voor een kip met legnood is een warm bad. Dit zorg ervoor dat de spieren zich ontspannen en het ei kan worden gelegd.

Pikken en Kannibalisme

Dit gedrag is voor een kippenhouder niet leuk. Kippen kunnen heel gemeen worden wanneer ze bloed of wonden zien. Hierdoor kunnen kippen de veren van andere kippen uittrekken of dit kan in extremere gevallen leiden tot kannibalisme en de dood. De voornaamste oorzaak van pikken is wanneer kippen onvoldoende ruimte hebben. Hierdoor kunnen de kippen gestrest raken en naar elkaar gaan pikken of een kip onderaan de pikorde gaan pesten. Als u denk dat dit de reden is dat uw kippen elkaar pikken, geef ze dan meer ruimte en kijk of dit het probleem oplost. Geef uw kippen afleiding en interessante dingen voor in hun ren, zoals voer dat u kunt ophangen. Als er met name een pestkop is, haal haar dan voor een paar dagen uit de toom. Ook kunnen kippen gaan pikken wanneer een van de kippen ziek is, zeker wanneer ze gewond is. Wanneer kippen een rode wond zien zullen ze er voortdurend op pikken. Pikken en pesten is niet te voorkomen wanneer u een nieuwe kip aan de toom toevoegt. Dit is natuurlijk gedrag waarmee ze de pikorde vaststellen. Pikken met dit doel mag niet langer dan een paar dagen duren. Hoewel kippen heel wreed kunnen zijn is het meestal niet nodig om in te grijpen.

Kropverstopping

De krop is een soort buidel aan het einde van de slokdarm waar de eerste fase van de vertering plaatsvindt. De krop kan verstopt raken wanneer voedsel zich ophoopt. Een kip met een kropverstopping eet en drinkt niet, heeft geen of vloeibare ontlasting en ziet eruit alsof ze zich niet lekker voelt. Als de verstopte krop niet wordt behandeld zal de kip gewicht verliezen. De krop kan door van alles verstopt raken, maar vaak wordt het veroorzaakt door lang of dor gras. Bij een lichte verstopping kunt u uw kip warm water of plantaardige olie laten drinken en de krop masseren in de hoop dat de inhoud loskomt en de verstopping wordt opgelost. Als dit niet helpt en de krop hard en vol aanvoelt is het verstandig om met de kip naar de dierenarts te gaan.

Eieren met een Zachte Schaal

Het kan voorkomen dat een hen een ei legt met een zachte of zelfs geen schaal. Dit kan een misvormd ei zijn. Hybriden leggen vaker eieren met een zachte schaal dan andere kippenrassen. U hoeft zich geen zorgen te maken als u een ei tegenkomt met een vreemde, zachte schaal. Dit kan eens gebeuren en is vrij normaal. Maar als een van uw kippen regelmatig eieren met een zachte of zonder schaal legt dan kan dit erop duiden dat haar dieet niet in orde is. Een zachte eierschaal wordt meestal veroorzaakt door een gebrek aan calcium. Om er zeker van te zijn dat uw kippen voldoende calcium binnenkrijgen kunt u ze grit met oesterschelpen geven.

Onrustig Gedrag

Als je kippen onrustig zijn, dan kunnen er meerdere dingen aan de hand zijn. Ze vervelen zich: Kippen zijn slimme, nieuwsgierige dieren. Als ze te weinig te doen hebben of op een klein oppervlak leven, raken ze snel gefrustreerd. Zorg voor voldoende ruimte waar ze kunnen scharrelen. Ze hebben last van kriebelbeestjes zoals luizen en mijten. Luizen en mijten veroorzaken flinke jeuk, en dat kun je merken aan het gedrag van je kippen. Ze slapen onrustig waardoor ze overdag prikkelbaarder zijn. Sommige kippen gaan zichzelf krabben of pikken, anderen worden sneller geïrriteerd naar soortgenoten. Controleer bij onrustig gedrag altijd het hok én de kip zelf. Ze worden lastig gevallen door ongedierte. Ratten en muizen kunnen voor veel onrust zorgen in en rond het kippenhok. Ze maken lawaai, eten van het voer en laten overal keutels en geurtjes achter.

Agressie

De belangrijkste oorzaken van agressie zijn stress, verveling, ziekte en overbevolking: Kippen die gestrest zijn kunnen agressief worden naar soortgenoten terwijl ze die anders gewoon zouden tolereren. Ze hebben honger: Kippen eten de hele dag door kleine beetjes. Ze hebben dus niet genoeg aan 2 voedingsmomenten per dag. Zorg daarom dat je kippen de hele dag goed voer tot hun beschikking hebben. Kippen zijn slimme, nieuwsgierige dieren. Als ze te weinig te doen hebben dan kunnen ze zichzelf proberen te vermaken door andere kippen te pesten.In het wild worden zieke kippen verstoten uit de groep, om te voorkomen dat de anderen ook ziek worden. Dit klinkt heel hard, maar het is een kwestie van de sterkste overleven. Dit natuurlijke instinct zit nog in het systeem van de kippen in onze tuin. Wordt één van je kippen opeens gepest? Controleer de gezondheid van de gepeste kip met de gezondheidscheck. Als er te veel kippen in een te kleine ruimte zitten, gaan ze zich snel aan elkaar irriteren. Dit, én de verveling, maakt dat kippen in een te kleine ruimte vaker agressief zijn dan kippen met voldoende ruimte. Nieuwe kippen worden gepest: Heb je nieuwe kippen toegevoegd aan je huidige groep, en worden de nieuwe kippen gepest? Dat komt helaas best veel voor. In het wild komt het namelijk niet voor dat kippen worden samengevoegd aan een andere groep.

Eieren Eten

Sommige kippen ontdekken op een dag hoe lekker hun eigen eieren zijn. Vanaf dat moment kunnen ze bewust eieren kapotmaken om ze op te eten. Je kunt hiervoor tijdelijk een camera ophangen, zodat je kunt terugzien welke kip de eieren pikt. Heb je de dader gevonden? Dan zijn er twee dingen die je kunt proberen:1. Mosterd in een leeg ei: Blaas een ei leeg via een klein gaatje en vul het met mosterd. De meeste kippen vinden dat zó vies dat ze er voortaan vanaf blijven. Let wel op: dit werkt vooral als het gedrag net begonnen is.2. Gebruik een wegrolnest: Een wegrolnest zorgt ervoor dat het ei na het leggen meteen wegrolt naar een afgesloten gedeelte, waar de kip niet meer bij kan.

Samenvattend

Kippen zijn geweldige dieren die veel vreugde in je tuin kunnen brengen. Door goed op hun gezondheid en gedrag te letten, kun je veel problemen voorkomen. Of het nu gaat om broedsheid, ziekte of ongewenst gedrag, met de juiste kennis en aanpak kun je je kippen een fijn en gezond leven bieden.

labels: #Kip

Zie ook: