Kippenpokken: Symptomen en behandeling

Kippenpokken en difterie zijn verwante aandoeningen die ontstaan na een besmetting met het avipoxvirus. Na een besmetting kunnen er pokken ontstaan op de huid van de kip en verdikkingen op de slijmvliezen (difterie). Het avipoxvirus is een erg besmettelijk virus dat onder meer via muggen, bloedluis, contact met andere besmette kippen, besmet water en voedsel kan worden overgedragen.

Symptomen van kippenpokken en difterie

Hoewel beide aandoeningen dezelfde oorzaak hebben, verschillen de symptomen sterk van elkaar. Na de besmetting duurt het ongeveer vijf tot acht dagen voordat er symptomen van pokken bij kippen en difterie zichtbaar zijn. In zeldzame gevallen kan het virus in het bloed van de kip terechtkomen.

• Kippenpokken (droge vorm): Er ontstaan wratachtige bultjes op de kop, kam en lellen die zich gaan ontwikkelen tot dikke korsten. De wratachtige bulten ontstaan op de huid zonder veren (snavel, kam, lellen, oogleden) en ontwikkelen zich tot dikke korsten. Hier heeft de kip veel pijn van. Het begint vaak met grijze stipjes of blaren op de kam, lellen en rond de oren en ogen. Vervolgens worden het grotere wratachtige korstjes.
• Difterie (natte vorm): Er ontstaan verdikkingen in de mond of in de slokdarm. Bij difterie ontstaan de symptomen niet op de huid van de kip, maar op de slijmvliezen van de mond en luchtwegen. Bij ernstige vormen kan de verdikking zo groot zijn, dat de kip problemen krijgt met de ademhaling.

Als kippen vogelpokken hebben dan zijn ze extra gevoelig om ook de natte vorm van de vogelpokken te krijgen, dat heet difterie. Droge pokken en difterie kunnen elkaar opvolgen, in willekeurige volgorde, of ze kunnen tegelijkertijd voorkomen bij verschillende kippen in je kudde. Zowel vogelpokken als difterie kunnen dodelijk zijn.

Oorzaken en besmetting

Het avipoxvirus is erg besmettelijk. De symptomen ontstaan tussen de 4 - 10 dagen nadat de kippen met het virus in aanraking zijn gekomen. Als er eenmaal één kip besmette kip is, wordt het snel onder je andere kippen verspreid. Vogelpokken zijn dus erg besmettelijk. De besmetting heeft vaak al plaatsgevonden én het virus gaat al rond in de omgeving.

Er zijn 3 manieren waarop kippen vogelpokken kunnen krijgen:

• Doordat ze geprikt worden door muggen of andere stekende insecten die het virus bij zich dragen.
• Door in aanraking te komen met veren, huidschilfers, korstjes van kippen die het virus bij zich dragen.
• Door bloedluizen of andere parasieten zoals mijten en luizen, die van een besmette kip naar een gezonde kip kruipen en zo het virus overbrengen.

Muggen spelen een grote rol bij het verspreiden van vogelpokken. Een mug die een besmette kip heeft gestoken, kan het virus nog 8 weken lang bij zich dragen in haar speekselklieren. Wordt er in die periode een andere kip geprikt? Dan kan het virus alsnog worden doorgegeven, ook als de oorspronkelijke besmetting allang geleden was. Eén mug kan dus ongemerkt meerdere kippen besmetten, verspreid over weken tijd.

Vogel pokken kan ook worden verspreid door besmette kippen. Kippen met vogel pokken werpen de ziekte uit in hun veren, huidschilfers, speeksel, bloed en korsten. Omdat huidschilfers bijna niet te vermijden zijn, verspreidt de ziekte zich gemakkelijk tussen vogels. Om besmet te raken, moeten kippen besmet materiaal inademen of eten, of in contact laten komen met een huidwond. Symptomen van vogelpokken verschijnen meestal 10 tot 14 dagen na infectie. De ziekte kan kippen van elke leeftijd treffen.

Difterie wordt veroorzaakt door het inademen van het difterie virus.

Behandeling van kippenpokken en difterie

Er bestaat op dit moment geen medicijn dat het virus zelf kan doden. Wel is het mogelijk om kippen preventief in te enten. Net als bij mensen is het lastig om virale infecties bij kippen effectief te bestrijden. Bij bacteriële infecties die zijn ontstaan als gevolg van de virusinfectie wordt doorgaans alleen bij levensbedreigende gevallen antibiotica voorgeschreven door dierenartsen. Voor preventie van dergelijke infecties kan het kippenhok ontsmet worden met Halamid-d, dat onder meer bacteriën doodt.

Er is geen bekende behandeling of remedie voor het vogelpokkenvirus. Elke behandeling die je zou kunnen doen, is alleen maar om de geïnfecteerde kip comfortabeler te maken en de korstjes te helpen genezen. Alle besmette kippen moeten van de rest van de kudde worden gescheiden totdat de korstjes zijn verdwenen. Bacteriën en schimmels Gewrichtsontsteking, schilferige kammen en lellen en opgezwollen pootjes kunnen symptomen zijn van Favus, Bumblefoot of andere bacteriën en schimmels.

Behandeling van droge pokken:

Bij vogelpokken zie je vaak harde, donkere korstjes op de kam, lellen, rond de ogen of bij de snavel. Ga deze er niet aftrekken! Ze beschermen de huid juist tijdens het herstelproces. De korstjes veranderen vanzelf van kleur, drogen in en vallen er uiteindelijk vanzelf af. Dat kan even duren, soms wel 3 tot 4 weken, maar het hoort erbij.

Wat je kunt doen:

• De pokken insmeren met honingzalf of betadinezalf. Hierdoor drogen de korstjes sneller in én worden de korstjes minder besmettelijk voor de andere kippen. Smeer de pokken 1 keer per dag in, het liefst 's avonds zodat het goed kan intrekken. Dit doe je tot de korstjes vanzelf beginnen los te laten of indrogen. Meestal is dat na een paar dagen tot twee weken.
• Bij open plekjes of beschadigde korstjes gebruik je betadinezalf. Deze ontsmettende zalf helpt om bacteriën op afstand te houden en ondersteunt het sluiten van de huid. Je gebruikt betadinezalf totdat het wondje dicht is, meestal is dat een dag of 3, afhankelijk van hoe diep of groot de plek is. Als het een droge korst wordt, dan stap je over op honingzalf. Ik doe dit 1 keer per dag, het liefst 's avonds.
• Zorgen dat ze blijft eten en drinken. Kippen met vogelpokken kunnen soms stoppen met eten of drinken, zeker als er korstjes rond de ogen of snavel zitten. Ze zien dan minder goed of hebben moeite met pikken en slikken. Maar juist in deze periode is het zó belangrijk dat ze voldoende binnenkrijgen. Als ze zelf nog eten, dan geef ik naast het gewone voer een beetje gekookt ei.

Let op: Komt er tijdens het insmeren een korstje los? Gooi het dan meteen weg in een goed afgesloten zakje en doe het in de container. Korstjes kunnen het virus nog een jaar lang bij zich dragen, dus laat ze niet op de grond liggen of in het hok achter.

Behandeling van difterie:

Als je kip difterie heeft dan ontstaan er gele plakkaten in de bek van de kip. Deze plakkaten zitten ook in het maag-darmkanaal en in de luchtwegen. Dit kun je niet altijd van buitenaf zien. De plakkaten zijn kaasachtig en kunnen de luchtwegen blokkeren en ervoor zorgen dat een kip niet meer kan eten of drinken. Als je niks doet worden de plakkaten dikker en verhongert of stikt je kip.

Wat je kunt doen:

• Open voorzichtig de snavel van je kip en kijk hoeveel gele aanslag je ziet. Is het een klein plekje, of zit haar hele bek vol? Zit het ook in de keel, of zelfs dieper? Dit helpt om in te schatten hoe ernstig de situatie is. Soms kun je proberen een stukje gele aanslag voorzichtig los te maken met een wattenstaafje.
• Vervolgens breng je jodiumdruppels aan op de gele plekjes. Dit kan helpen om de plekjes uit te drogen en het herstel te ondersteunen. Je gebruikt hiervoor een schoon wattenstaafje of een pipetje en druppel één of twee druppels jodium direct op de plek. Het liefst doe je dit ‘s avonds, net voor het slapen gaan. Dan kan de jodium in alle rust de hele nacht goed intrekken. Dit herhaal je dagelijks totdat de plekjes zichtbaar indrogen of los beginnen te laten.
• Kippen met difterie kunnen moeite hebben met eten en drinken. De gele plakkaten kunnen het slikken pijnlijk maken of zelfs de doorgang blokkeren. Maar juist nu is het zó belangrijk dat ze voldoende binnenkrijgen. Als ze dat nog doet, geef ik naast het gewone voer wat gekookt ei.

Preventie

Vanwege de hoge besmettelijkheid van het avipoxvirus is het nooit mogelijk om een infectie volledig te voorkomen. Wel is het mogelijk om kippen preventief in te enten. Kippen herstellen gewoonlijk binnen 2-3 weken van vogelpokken, en vooral van de droge vorm. Hoewel de meeste vogels immuniteit tegen de ziekte lijken te ontwikkelen nadat ze het hebben gehad, zullen sommige kippen in tijden van stress opnieuw vogel pokken krijgen.

De preventie van het vogelpokkenvirus omvat het verwijderen van stilstaand water dat muggen kan herbergen en het planten van aromatische kruiden rond het hok om muggen af te weren.

Hieronder 3 tips om de muggen uit het kippenhok te houden:

1. Zorg dat er géén waterbak in het nachthok staat. Een waterbak trekt muggen aan. Muggen willen graag bij het stilstaande water in de buurt zijn om hun eitjes in te leggen. Kippen zien niks in het donker, dus ze hebben ’s nachts geen water nodig.
2. Druppel citronella-olie in het hok. Muggen houden niet van de geur van citronella waardoor ze grotendeels weg zullen blijven. De kippen hebben geen last van deze geur. Druppel hiervoor 1 x per dag wat citronella-olie in het hok (niet op de kip zelf)
3. Hang een vleermuizenkast op. Eén vleermuis kan wel 1000 muggen per nacht vangen en opeten.

Andere dingen die kunnen worden gedaan om vogelpokken te voorkomen, zijn:

• Nieuwe kuddeleden in quarantaine plaatsen.
• Het kippenhok en ren regelmatig schoonmaken om geïnfecteerde korsten en vuil te verwijderen.

Hygiëne

Bij vogelpokken is hygiëne nóg belangrijker dan normaal. Het virus kan namelijk via huidschilfers, wondvocht of korstjes ook in het drinkwater terechtkomen. Als een besmette kip uit de drinkbak drinkt, laat ze ongemerkt virusdeeltjes achter op de rand of in het water.

De drinkbak schoonmaken:

• Bij vogelpokken is hygiëne nóg belangrijker dan normaal. Het virus kan namelijk via huidschilfers, wondvocht of korstjes ook in het drinkwater terechtkomen. Als een besmette kip uit de drinkbak drinkt, laat ze ongemerkt virusdeeltjes achter op de rand of in het water.
• Bij difterie is hygiëne ontzettend belangrijk. De gele plakkaten in de mond van je kip bevatten virusdeeltjes, en die kunnen via speeksel of voerresten in het drinkwater terechtkomen. Als een andere kip daarna uit dezelfde bak drinkt, is de kans groot dat ook zij besmet raakt. Daarom spoel ik de drinkbak in deze periode elke dag af met kokend water.

Overzicht van preventie en behandeling

Disclaimer: Dit artikel dient uitsluitend ter informatie en is geen vervanging voor professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts voor diagnose en behandeling van zieke kippen.

labels: #Kip

Zie ook:

• Ziekte van Crohn Voeding: Recepten & Tips voor Verlichting
• Ontdek Alles Over De Ziekte van Marek bij Kippen: Symptomen, Oorzaken & Effectieve Behandelingen
• Wratziekte bij Aardappelen Bestrijden: Effectieve Tips voor een Gezonde Oogst!
• Ontdek De Lekkerste Koolhydraatarme Lunch Recepten Om Eenvoudig Mee Te Nemen!
• Tip Culinair Recepten: Inspiratie & Kookideeën!