Kippen zijn sociale dieren die normaal gesproken actief scharrelen en bezig zijn met elkaar. Als je merkt dat een van je kippen zich afzondert, stil in een hoekje blijft zitten of minder meedoet met de rest, is dat vaak een teken dat er iets niet klopt. De kans is groot dat hij of zij zich niet lekker voelt. Het is belangrijk om op zulke signalen snel te reageren.

Hieronder bespreken we de mogelijke oorzaken van dit gedrag en wat je kunt doen om je kip te helpen.

Hoe Herken Je een Zieke Kip?

Een gezonde hen of haan scharrelt druk rond in het kippenhok, is sociaal en heeft een glanzend verenkleed. Kippen kunnen door verschillende redenen ziek worden, maar laten dit vaak niet goed zien. Een zieke kip probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen, omdat zwakkere kippen vaak gepest worden door de rest van de groep. Er zijn een aantal kenmerken waar je een gezonde kip aan kunt herkennen. Observeer je kippen regelmatig.

Gezonde kippen zijn altijd in de weer. Ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig. Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten.

Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed. Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed.

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Zieke kippen zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Ook heeft de kip last van bepaalde symptomen, die veroorzaakt worden door de ziekte. Maar dit gedrag vertelt nog niet meteen waar de kip precies aan lijdt. Door goed op de symptomen te letten, kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip.

Mogelijke Oorzaken van Afwijkend Gedrag

Er zijn verschillende ziektes die kippen kunnen krijgen. Deze worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of afwijkende cellen. Als beginner is het erg lastig om te zien waar de kip last van heeft. Sommige symptomen kunnen voorkomen bij meerdere soorten ziektes of plagen. Omdat het om levende dieren gaat, raden we bij twijfel altijd aan om een dierenarts te raadplagen.

Aspecifieke Symptomen

  • Sufheid: Een ziek dier is vrijwel altijd ook verzwakt. Dit kan verschillende redenen hebben.
  • Vermagering: Naast sufheid, is een verzwakte kip ook vaak vermagerd. Zieke kippen eten meestal minder. Daarnaast is het spijsverteringskanaal ook wel enigszins aangedaan. Dit kan komen door een darmontsteking, maar ook doordat alle energie van de kip gaat naar het bestrijden van de ziekte.
  • Dunne en/of verkleurde ontlasting: Regelmatig is de spijsvertering van de kip aangedaan bij ziekte. Dit uit zich in een dunne en/of verkleurde ontlasting. Ook kan een kip om andere redenen dunne en/of verkleurde ontlasting hebben.
  • Jeuk: Jeuk wijst op een afwijking van de huid. Dit kan verschillende oorzaken hebben, waaronder mijten en bloedluis. Het is normaal dat kippen zo nu en dan door de veren woelen.
  • Verminderde eierproductie: Wanneer een hen ziek is, gaat dit meestal als eerste ten koste van de eierproductie. Het maken van een ei kost de hen enorm veel energie. Een zieke kip heeft deze energie nodig om te herstellen van de ziekte. Eieren van een zieke kip kunnen gewoon gegeten worden. Let wel op het uiterlijk van het ei. Is het ei al enigszins gebarsten en ziet het er gek uit of ruikt het anders dan normaal, dan kan het beter worden weggegooid.
  • Opgezette poten: Bij sommige kippenziekten zwellen de poten op. Meestal wijst dit op een ontsteking of infectie van de poten.
  • Kale plekken: Een gezonde kip heeft altijd een dik en net verenpak. Bij zieke kippen kunnen veren uitvallen en niet (voldoende) terug groeien. Wees er wel zeker van dat de kip niet gewoon in de rui is. Tijdens de rui, meestal tussen augustus en november, wordt het complete verenpak vervangen.
  • Verlammingsverschijnselen: Verlammingsverschijnselen kunnen bij verschillende kippenziekten optreden, waaronder vogelpest. Raadpleeg bij twijfel altijd een dierenarts.

Specifieke Symptomen

  • Bloedluis: Dit ongedierte is te herkennen aan rode bultjes op de poten, jeuk, pijn en in latere stadia vermoeidheid en sufheid. Vermoeidheid en sufheid wordt veroorzaakt door een tekort aan bloed: bloedarmoede.
  • Bumblefoot: Deze aandoening is te herkennen aan dikke, opgezette poten en in latere stadia manklopen en het intrekken van de poten. Het scharrelgedrag is hierdoor afwijkend.
  • Wormen: Deze veroorzaken ziekteverschijnselen als diarree, vermagering, verbleking van de kopversiersels en algemene zwakheid. Deze symptomen zien zijn meestal ook aanwezig bij coccidiose. Om zeker te weten of er sprake is van wormen of coccidiose, is er meestal gericht onderzoek door de dierenarts nodig.
  • Kalkpoten: Dit probleem wordt onder andere gekenmerkt door jeuk aan de poten, opgezette poten, schubvorming op de poten en in een later stadium ook bloedingen op de poten. Kippen met kalkpoten scharrelen minder dan gezonde kippen.

Andere Mogelijke Oorzaken

  • Legnood: Een ei zit vast in de eileider.
  • Stress: Kippen zijn gevoelig voor veranderingen in hun omgeving.
  • Verenpikken: Kan leiden tot kannibalisme.
  • Broedsheid: Een hen wil eieren uitbroeden.

Weerstand en Levensomstandigheden

Net als mensen, worden kippen minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Ze herstellen ook beter en sneller. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip.

Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Ook de voeding speelt hierin een grote rol. De voeding moet gebalanceerd en compleet zijn. Kippen moeten voldoende vitaminen, mineralen en spoorelementen binnenkrijgen voor een goede gezondheid. Ook moet het voer niet enkel uit vetten, koolhydraten of eiwitten bestaan, maar een combinatie van deze drie. Speciaal kippenvoer is meestal al compleet genoeg voor de kip.

Een slecht verblijf heeft invloed op de weerstand van kippen. Slecht onderhouden verblijven zijn bijvoorbeeld te vochtig, te koud of laten teveel tocht door. Dit is slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven.

Stress bij Kippen

Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Denk hierbij aan werkzaamheden in de tuin, het bijplaatsen van nieuwe dieren, een verhuizing of een ritje dierenarts. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes.

Verenpikken

Zie je dat een kip af en toe een veertje uittrekt bij een ander? Dan is het goed om het gedrag in de gaten te houden, maar niet direct reden tot paniek. Zolang er geen kale plekken ontstaan en de kippen verder normaal met elkaar omgaan, hoeft het niet ernstig te zijn. Soms is het een kwestie van de pikorde of elkaar willen verzorgen.

Maar let op: als het vaker voorkomt, of als je kale plekken ziet ontstaan, dan is het belangrijk om actie te ondernemen. Verenpikken kan snel escaleren tot kannibalisme, met bloedende wonden als gevolg.

Legnood

Legnood bij kippen is echt een noodgeval. Hierbij raakt een ei fysiek vast in de eileider van de kip. Deze aandoening is levensbedreigend en vraagt om directe actie, want zonder hulp kan een kip al binnen 48 uur overlijden. Als kippenhouder moet je de symptomen snel kunnen herkennen en weten wat je zelf kunt doen. Het op tijd herkennen van legnood kan het leven van je kip redden.

Typische signalen van legnood:

  • Pinguïnhouding
  • Blijven zitten in het legnest zonder resultaat
  • Opgezwollen buik

In veel gevallen kun je zelf eerste hulp bieden voordat je naar de dierenarts hoeft te rennen. Deze gids geeft je praktische methoden voor snelle eerste hulp bij legnood en legt uit wanneer het echt tijd is voor de dierenarts. Ook krijg je handige preventietips om de kans op legnood te verkleinen en je kippen gezond te houden.

Legnood betekent dat een kip haar ei niet kan leggen, omdat het vastzit in de eileider. Als je dit niet snel aanpakt, kan het echt fout gaan.

Symptomen van legnood bij kippen:

  • Bekende pinguïnhouding
  • De kip zet haar poten wijd
  • Houdt haar lijf rechtop
  • Waggelt wat ongemakkelijk rond
  • Ze beweegt haar staartveren heen en weer
  • Blijft lang in het legnest zonder ei te leggen
  • Komt nauwelijks nog uit het nest
  • Lijkt zwak en uitgeput
  • Heeft weinig interesse in eten en drinken
  • De kip probeert vaak langdurig te persen

Broedsheid

Je hen wil het nest niet verlaten en ze pikt of gromt als je haar verplaatst of eieren wil pakken. Ze is niet ziek, maar broeds. Dat wil zeggen dat ze graag kuikens wil uitbroeden. Als hennen een lange tijd broeds zijn, dan is dit een risico voor hun gezondheid. Een broedse hen eet ongeveer één vijfde van wat ze normaal eet, en sommige dagen eet ze helemaal niet. Als gevolg hiervan kan ze 20% van haar normale gewicht kwijtraken.

Wat te Doen bij Afwijkend Gedrag?

Als je kip afwijkend gedrag vertoont, is het belangrijk om de volgende stappen te ondernemen:

  1. Observeer de kip goed: Let op andere symptomen en gedragingen.
  2. Isoleer de kip: Zet de kip apart van de andere kippen om verdere stress te voorkomen.
  3. Controleer de leefomgeving: Zorg voor een schoon en droog kippenhok met voldoende ruimte.
  4. Pas de voeding aan: Geef de kip een uitgebalanceerd dieet met voldoende vitaminen en mineralen.
  5. Raadpleeg een dierenarts: Als de symptomen aanhouden of verergeren, is het belangrijk om een dierenarts te raadplegen.

Preventie

Om te voorkomen dat je kippen ziek worden of afwijkend gedrag vertonen, is het belangrijk om de volgende preventieve maatregelen te nemen:

  • Zorg voor een schoon en droog kippenhok.
  • Geef de kippen een uitgebalanceerd dieet.
  • Bied de kippen voldoende ruimte om te scharrelen.
  • Bescherm de kippen tegen stress.
  • Controleer de kippen regelmatig op symptomen van ziekte.

Samenvatting

Als je kip stil in een hoekje zit, is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen en snel actie te ondernemen. Door de symptomen te observeren, de leefomgeving aan te passen en indien nodig een dierenarts te raadplegen, kun je je kip helpen herstellen en een gezond en gelukkig leven leiden.

Tabel: Overzicht van Symptomen en Mogelijke Oorzaken

Symptoom Mogelijke Oorzaken
Stil zitten in een hoekje Ziekte, stress, legnood, broedsheid
Verminderde eetlust Ziekte, stress
Verminderde eierproductie Ziekte, stress, ouderdom
Verenpikken Stress, verveling, onvoldoende ruimte
Opgezette poten Bumblefoot, kalkpoten
Diarree Wormen, coccidiose

labels: #Kip

Zie ook: