Hoe heurt het eigenlijk? Niet met je ellebogen op tafel of praten met volle mond. Deze basis’regels’ kennen we allemaal wel uit de culinaire etiquette. Maar wist je dat in Aziatische landen je linkerhand niet op tafel mag liggen omdat deze als onrein wordt gezien? Dat in onze contreien het begroeten met de rechterhand als vreedzaam teken wordt gezien?

Toch staan er ook handreikingen in waar we wel degelijk wat aan hebben. Rond feestelijke dagen of gebeurtenissen zoeken mensen soms toch nog even naar de juiste volgorde. Hoe leg ik dat bestek ook alweer neer? En waar moeten de wijnglazen staan?

Bestek en Borden: De Juiste Rangschikking

Bij een etentje dat bestaat uit drie gangen ligt de vork links en mes en lepel rechts. Het dessertbestek ligt boven het bord. Lepeltje wijst naar links en vorkje naar rechts. Ga je echt uitpakken met 4 of 5 gangen? Dan werk je van buiten naar binnen. Het bestek, waarschijnlijk mes en vork, voor je eerste gang ligt aan de buitenkant. Rechts volgt dan de lepel. Dan mes en vork voor een tweede tussengerecht en tenslotte, mes en vork voor het hoofdgerecht. Dessertbestek ligt ook nu weer boven je bord (zie foto). Toastbordje altijd links.

Kijk ook eens naar de positie van het bestek en de wijnglazen. Wijnglazen met een steel pak je bovenaan de steel vast en nooit bij de kelk.

Ben je klaar met eten, dan gaat je bestek op half vier en de servet losjes op tafel. O en nog één ding: veel mensen hebben de neiging om als ze klaar zijn hun bord van zich af te schuiven, maar ook dat hoort eigenlijk niet.

Algemene Tafelmanieren

Over het algemeen hebben de waarschuwingen betreffende dingen, die men onder alle omstandigheden dient te vermijden de overhand en daarom willen wij ons daarmede het eerste bezig houden. Zij, die gesteld zijn op goede vormen en manieren (en dit geldt óók voor dagelijksch gebruik in den huiselijken kring!) moeten niet:

  • leunen, noch over de tafel hangen
  • niet eten met de ellebogen op de tafel geplant
  • niet met open mond eten
  • niet smakken
  • niet slurpen
  • niet morsen
  • nimmer met de vingers de spijzen aanraken
  • niet praten met eten in den mond
  • niet drinken met eten in den mond
  • geen eten - ook geen kruimels - uit den mond laten vallen
  • geen groote happen nemen noch de mond haastiglijk vol proppen
  • nimmer aardappelen met het mes snijden
  • niet spelen met het dessertzilver, dat boven aan het bord ligt, noch de steel van het wijnglas tusschen de vingers laten draaien, noch pilletjes draaien van broodkruimels
  • onder het praten niet gesticuleeren met vork, mes of lepel in de hand en ten slotte: niet prakken! d.w.z. eten fijndrukken met de vork, de verkregen substantie omroeren en nog eens omroeren en ten slotte naar den mond brengen
  • ook stapele men z'n bord niet torenhoog op.

Alvorens den mond aan glas of kopje te zetten vege men met het servet de lippen af. Bij het plaats nemen zorge men ervoor niet te ver van den tafelrand te gaan zitten. Het servet wordt open gevouwen doch niet heelemaal, het blijft als een lange, smalle driedubbelige reep over de knieën liggen. noch in het vest gestoken of in de halsopening van de japon. Het mes wordt in bovenhandschen greep vastgehouden precies zooals men een trapleuning of het handvat van een fietsstuur vasthoudt. Nooit met een opgeheven pink en nimmer zooals men een schrijfpen hanteert. Dit zijn dwaze uitvindingen van lieden, die het graag erg mooi willen doen, maar die volstrekt niet weten hoe het eigenlijk hoort. Men houdt het mes in de rechter en de vork in de linkerhand.

Bij het opstaan van tafel evenals bij het zittengaan schuive men den stoel onhoorbaar weg. Zij die vaak in (goedkoope) restaurants eten hebben de gewoonte het eetgerei met het servet af te vegen. Het behoeft nauwelijks betoog, dat dit aan tafel van een gastvrouw hoogst onbehoorlijk is. glas gedronken wordt.

Wanneer men klaar is schuive men nimmer het bord van zich af (mededeelingen als: ik ben zat - ik kan niet meer e.d.

Boven omschreven tafelmanieren gelden in hoofdzaak ook voor kinderen, die buiten en behalve het opgesomde moeten leeren zwijgen wanneer ouderen aan het woord zijn. Aanbeveling verdient het de kinderen tijdens den dagelijkschen maaltijd te laten praten en vertellen. Men leere het kind als het aan tafel iets te vragen heeft terwijl er gasten zijn, vork en mes neer te leggen, op te houden met eten en de moeder vragend aan te zien ten teeken dat er iets is.

Zij, die het eerste bediend zijn wachten tot de gastvrouw gaat eten met toe te tasten. Tenzij dat deze zegt: niet op mij wachten hoor!

Specifieke Voedingsmiddelen: Wat Mag Wel en Niet?

Wanneer je uit eten gaat, op een zakendiner gaat of bij iemand anders gaat eten, dan krijg je wel eens gerechten op je bord die je gemakkelijker met je handen zou kunnen eten. In gezelschap met je handen eten is niet netjes, maar wanneer mag dit eigenlijk wel?

Wanneer we buiten de deur gaan eten moeten we ons houden aan de etiquette. We gebruiken netjes het bestek van buiten naar binnen, gebruiken onze servet, zitten niet met de ellebogen op tafel, smakken en boeren niet tijdens het eten etc. Maar soms krijg je een gerecht voor je neus waarvan je denkt: "hoe moet ik dit nou netjes met vork en mes eten"? Gelukkig hoef je wat je op je bord hebt niet allemaal met vork en mes te eten, maar gelden er voor bepaalde voedingsmiddelen andere regels.

Vanzelfsprekend gaat het hier niet om een broodje hamburger bij de Mac of een flinke sparerib in een spareribrestaurant. Die mag je met je handen eten, net zoals de frietjes. Maar wanneer je bij iemand thuis gaat dineren of in een restaurant, dan moet je letten op wat wel en niet is toegestaan.

Hieronder een lijst met voedingsmiddelen, waarbij je je handen mag gebruiken tijdens het eten ervan. Let op: meestal is slechts het gebruik van één hand toegestaan. Met twee handen het eten naar je mond brengen is absoluut not done!

  • Gamba's: De gamba moet je met je handen lostrekken. Pak de gamba met twee handen bij kop en staart en trek deze los. Vervolgens leg je het eetbare deel van de gamba op je bord en je brengt deze met je vork naar je mond.
  • Oesters: Oesters worden geserveerd in de schelp. Met je mes en vork check je of de oester los zit in de schelp. Vervolgens mag je de oester in de schelp naar de mond brengen. Laat de oester, terwijl je je hoofd achterover doet, in de mond glijden.
  • Kreeft: kreeft wordt geserveerd met alleen de staart geopend. Je dient het staartvlees gewoon met vork en mes te eten. Het kreeftenvorkje wat bij de kreeft wordt geserveerd gebruik je om het vlees uit de scharen te peuteren, je mag hierbij één hand gebruiken om de schaar vast te houden. De dunne poten kun je ook met het kreeftenvorkje leeghalen, maar je mag deze ook leegzuigen door ze met één hand naar de mond te brengen.
  • Asperges: Asperges mogen officieel niet in stukjes worden gesneden. Om de asperge op de juiste manier te eten neem je deze bij het uiteinde vast tussen je duim en wijsvinger, gebruik hiervoor maar één hand. De punt leg je op de vork, waarna je deze naar je mond brengt, terwijl je andere hand nog steeds het uiteinde van de asperge vasthoudt. Begin bij de punt van de asperge te eten met behulp van de vork en de hand
  • Artisjok: Wanneer je artisjok geserveerd krijgt mag je de blaadjes hiervan lostrekken met één hand. Nadat je het blaadje in een saus gedoopt hebt schraap je met je tanden het vruchtvlees ervan af en wat overblijft leg je op de rand van je bord. Vervolgens verwijder je de dunne blaadjes en de haren op de bodem. Vervolgens eet je de bodem met vork en mes op.
  • Brood: Bij een goed restaurant wordt altijd brood geserveerd, je mag een stukje brood in één hand naar de mond brengen. Let hierbij op: je mag absoluut niet soppen met je brood!
  • Fruit: Ongeschild fruit mag je schillen met een mes en één hand, geschild en gesneden fruit eet je met een lepel. Kersen, druiven en aardbeien waar het kroontje nog aan zit mag je met de hand eten.
  • Vlees met botjes: gevolgelte en lamskoteletten met kleine botjes mogen met één hand gegeten worden. Wanneer je een groot stuk vlees op je bord hebt zoals karbonade of T-bone steak, dan moet je het vlees van het bot snijden. Let op: je mag absoluut niet op het bot kluiven!

Kluiven van Kip: Wanneer Mag Het?

Persoonlijk heb ik nooit gehoord van de regel dat kip alleen met de linkerhand gekloven mag worden. Bij mijn weten luidt de regel: ‘kluiven doe je met één hand’ en of dat met links of met rechts gebeurt, maakt niet uit.

Kluiven blijkt een heikel punt. Bij spareribs mag het, maar bij kippenpoten of lamskoteletjes is het gebruikelijk om alleen het laatste stukje vlees - dus dat wat je niet met mes en vork kunt verwijderen - af te kluiven. “Kluiven doe je met je rechterhand, terwijl je linkerhand op tafel rust.

De etiquette is trouwens niet heel toeschietelijk op het gebied van kluiven. Bij sjieke diners met hoge pieten is het domweg niet aan de orde. Bij informelere etentjes met vrienden wordt het oogluikend toegestaan, als tenminste eerst het makkelijk toegankelijke vlees met mes en vork verwijderd is. Zo moeilijk is dat niet, als de kip gaar is.

Men hoort zich niet kluivenderwijs op vlezige kippenbouten te storten. Dat mag alleen bij picknicks of in fast food restaurants.

Pasta en Rijst: Hoe Eet Je Het Correct?

Wat ook nog heel vaak fout gaat, is het eten van sushi. “Wasabi en sojasaus door elkaar roeren is echt niet nodig. Verder is het zonde van de subtiele smaken om de sushi helemaal vol te laden met sojasaus.

Grimm zegt dat er maar één ‘way to go is’, namelijk: het gebruik van de vork. “En dan bedoel ik dus alleen de vork. Geen vork én lepel.

Rijst is geen pasta. Rijst eet je met mes en vork. Spaghetti mag met mes en vork of met lepel en vork.

Servetten: Plaatsing en Gebruik

Laatst knoopte een tafelgenote van mij haar servet in haar chique blouse, waardoor ze er belachelijk ging uitzien. Hoor je een servet inderdaad in de hals van je blouse te knopen, of mag je het gewoon op schoot leggen, of in de rok of broek stoppen? En geldt voor heren misschien iets anders dan voor vrouwen of maakt het niet uit?

Servetten horen in geen geval over de borst worden gespreid of in halzen gestopt of anderszins aan kleren bevestigd. Men gaat niet het abattoir in, men gaat een hapje eten. Alleen baby’s en kleuters dragen slabbetjes. Iedereen die ouder is dan acht jaar wordt geacht zodanig rechtop aan tafel te zitten dat niet door vallend eten de kleren worden besmeurd.

Servetten liggen op schoten. Zowel op heren- als op damesschoten. Niet dat ze daar zo functioneel zijn, want je hoort zo dicht tegen de tafel aan te zitten dat, mocht er onverhoopt iets van lepel of vork afvallen, de ongerechtigdheid op het bord terechtkomt en niet op de eter. Maar de schoot is nu eenmaal de plaats voor het servet, linnen, katoen of papier. Men dept er af en toe de mond mee. Etiquette-hardliners doen dit vóór elk slokje wijn of water.

Vingerkommetjes: Hoe Gebruik Je Ze?

U moet er niet uw handen volledig in onderdompelen. Het gaat om de vingers (het heet dan ook een vingerkommetje). Het vingerkommetje mag zeker meerdere keren worden gebruikt. Ik raad echter spaarzaam gebruik aan, want je moet elke keer weer je vingers drogen aan het bijgeleverde vingerdoekje en dat raakt al snel doorweekt. Servet als droogdoek gebruiken is ook niet handig, omdat er dan een natte dweil op uw schoot komt te liggen.

Omgaan met Gasten: Tips voor Gastheer/Gastvrouw

Heb je een uitnodiging ontvangen voor 20.00 uur ’s avonds? Krijg je als gastvrouw of -heer een bosje bloemen? Zeg dan niet ‘dat had je niet moeten doen!’ Je brengt de gever in verlegenheid.

Wordt er brood geserveerd op een klein bordje links van je? Breek er kleine stukjes af en besmeer deze met boter. Gerechten op een bord serveer je rechts van je gast. Loop je met een schaal rond de tafel dan bied je van links aan.

Ben je uitgenodigd in een restaurant? Probeer dan subtiel uit te vissen binnen welke prijsklasse je gastheer bestelt.

Het aanbod van gasten om te helpen is louter conventioneel. Een goede gastvrouw/heer zegt dan: ‘Nee, dank je, blijf lekker zitten,’ behalve wanneer het aanbod duidelijk is gedaan om even een privégesprek in de keuken te voeren. Een etentje is bedoeld voor het plezier van de gasten. Het is niet aardig om een gast te onttrekken aan de gemeenschappelijke conversatie voor kook- en afwastaken. Bovendien zijn te vaak vrouwen de pineut. Afwassen moet pas gebeuren als de gasten weer weg zijn.

Het enige waar gasten wél mee horen te helpen is de tafel afruimen, gebruikte borden doorgeven bijvoorbeeld, om ruimte te maken voor een volgend gerecht of voor het dessert. Verder is al het werk voor de gastvrouw/heer. Als ze de volgende keer bij hun vrienden gaan eten, hoeven ze daar niets te doen.

Eten en Afvallen: Hoe Combineer Je Dat?

Bij afvallen gaat het er niet zozeer om wát u eet, alswel hoevéél u eet. Vuistregel is: minder is beter. U kunt dus gerust van heerlijke maaltijden genieten bij vrienden thuis of in restaurants, zolang u het rustig aan doet. Het is absoluut ongepast om naar vrienden uw eigen eten mee te nemen. Dat lijkt erop alsof u bang bent om te worden vergiftigd. Eet wat men u voorschotelt, maar neem ongeveer 80 procent van de hoeveelheid die u zou willen eten. Sla de borrelhapjes van tevoren over. Laat u niet voor de tweede keer bedienen en vraag of neem een kleine portie van het dessert.

Het is ook bespottelijk om voor uw gasten iets anders te koken dan voor uzelf. Maak gewoon iets lekkers klaar, en eet er zelf weinig van. Dat kan trouwens ook als er geen gasten zijn.

Tafelschikking: Wat Als Het Niet Handig Uitpakt?

Een goede gastheer/vrouw heeft van tevoren nagedacht over de tafelschikking. Het idee is om personen naast elkaar te plaatsen, die elkaar niet kennen maar wel zodanige raakpunten hebben dat ze het leuk vinden elkaar te léren kennen. Zo wordt voorkomen dat oude vrienden privé-conversaties gaan voeren die voor mensen die eromheen zitten niet interessant zijn. Dus nee, tenzij u geplaatst bent naast uw ex wiens aanblik u walging inboezemt, of naast een bekende met wie u gebrouilleerd bent, mag u niet protesteren tegen de tafelschikking. En zomaar ergens anders gaan zitten mag al helemaal niet.

Maak u geen zorgen: u praat ook met de persoon aan uw andere zijde en met de mensen tegenover u.

Amuse: Voor of Na de Soep?

Een amuse is een mini-hapje vooraf, bedoeld om de smaakpapillen te amuseren, terwijl men wacht op het serieuze eten. Een aanvulling op het bekende mandje brood met (kruiden)boter of olijfolie dat hoe dan ook in een restaurant op tafel hoort te staan. Of er zich een tijgergarnaal bevindt op een lepel, een toefje paté op een schoteltje of een alikruik aan een cocktailprikker, men werkt het in één hap naar binnen. Het heeft weinig zin een gevulde cherrytomaat te vierendelen. De amuse is een typische restaurant-gimmick, waarvan het de moeite niet loont om hem thuis te serveren.

Thuis zitten gasten niet aan de eettafel te wachten op het diner, maar in de zitkamer, en daar worden borrelhapjes geserveerd. Die zijn niet zo minuscuul als de amuse. Als de gasten aan tafel worden genood, kunnen ze meteen aanvallen op het voorgerecht. Kaas, in blokjes gesneden of gesmeerd op crackers, kan zeker als borrelhapje dienen. Het kaasplankje als zodanig wordt niet vóór maar na de hoofdmaaltijd geserveerd.

Naar de WC Tijdens het Eten: Kan Dat?

Er is geen goed moment voor, omdat het eenvoudigweg niet correct is om tijdens het eten naar de wc te gaan. Dit is het gedrag van peuters en kleuters. Zij krijgen weliswaar toestemming om te gaan, maar tegelijk wordt hun ingeprent dat het niet beleefd is. Tegen de tijd dat ze volwassen zijn, hebben ze zich hopelijk deze regel eigengemaakt.

Mensen die een diner van enige omvang tegemoet zien, horen van tevoren te bedenken dat ze voor een uur of anderhalf, twee vastzitten. Zij moeten preventieve maatregelen nemen en van tevoren naar de wc gaan. Zo moeilijk is dat niet. Mensen met handicaps zijn vanzelfsprekend geëxcuseerd, en als de nood echt onhoudbaar is, moet u gaan natuurlijk. We willen ook weer geen ongelukjes aan de dinertafel.

Wijn Proeven: Waarom Doen We Dat?

Het ritueel van wijn proeven is niet bedoeld om tot een algemeen oordeel over de wijn te komen (is ie lekker of niet?) maar om te controleren over er sprake is van ‘kurk’. Een enkele keer heeft een of andere schimmel zich in de kurk van de fles genesteld, waardoor de wijn (die liggend wordt bewaard) is aangetast en niet meer valt te drinken. De proever test op kurk en niet of de smaak als zodanig bevalt, want een beetje wijnkenner weet natuurlijk wat hij bestelt.

Bediening in Grote Gezelschappen: Hoe Werkt Het?

Het komt zelden of nooit voor dat in zo’n groot gezelschap de bediening wordt overgelaten aan één ober of één serveerster die met één bord tegelijk van de keuken naar de tafel sloft. En dan weer met lege handen terug om het volgende bord op te halen. Als er dertig mensen tegelijk ergens eten, dan loopt er een heel ploegje bedienend personeel rond, dat bovendien een stuk of drie borden tegelijk vervoert. Op die manier krijgt het hele gezelschap binnen een paar minuten hun bordje voor hun neus, zodat men tegelijk kan beginnen met eten.

Ook als er toevallig iets minder bedienend personeel is, moet u toch wachten tot de rest van het gezelschap van soep is voorzien. Meteen aanvallen, terwijl de anderen nog niets hebben, maakt een gulzige, onbeheerste indruk. Zo snel koelt die soep trouwens echt niet af.

Salade als Bijgerecht: Hoe Eet Je Het?

De salade is een bijgerecht. U mag ermee doen wat u wilt. U mag er iets vanaf prikken met uw vork. U mag het met uw mes en vork snijden, terwijl u er een beetje scheef voorzit. U mag de helft op uw grote bord schuiven naast de rest. U mag eerst uw hoofgerecht opeten, daarna de salade op uw bord schuiven. U mag het bordje met salade op uw (leegegeten) bord zetten. U mag wat kleins van de salade eten, en de rest laten staan.

Het enige dat niet mag is grote lappen sla met vork of vingers in uw mond proppen, terwijl de saus langs uw kin druipt. Dan eerst snijden tot hapklare stukken. Verder mag u ook niet het bordje salade op het hoofdgerechtbord plaatsen, als daar nog een halve biefstuk op ligt. Dat is een onappetijtelijk gezicht.

Delen van Maaltijden: Privégedrag

Van elkaars bord eten kan alleen à deux onder romantische omstandigheden. Inderdaad, als mensen elkaars speeksel tot zich nemen bij het zoenen, staat niets hen in de weg om hapjes van elkaars bord of van elkaars vork te nemen. Maar het is privégedrag.

Televisie Tijdens het Eten: Not Done

Het idee van vrienden ontvangen is dat men genoegen schept in elkaars gezelschap. Samen eten en praten moet op zichzelf voldoende zijn voor een plezierige avond. Er kan nog drank en muziek (niet te hard) bij om de gezelligheid te verhogen, maar het is zinloos om nog meer ingrediënten toe te voegen. Wie dan naar de tv gaat kijken, geeft de voorkeur aan voorgekookt massa-amusement boven wat vrienden aan interessante conversatie in de werkelijkheid te bieden hebben. Dat is dus tamelijk beledigend.

Gasten zouden bij zichzelf kunnen denken: als er toch naar de tv wordt gekeken, zat ik liever thuis, daar kan ik tenminste mijn eigen programma’s uitkiezen. Het nadeel van televisie is verder dat onwillekeurig ieders aandacht naar het bewegende beeld wordt getrokken, zelfs als het geluid uit staat. Dat is een reflex, waar niets tegen te beginnen valt behalve door met je rug naar het toestel te gaan zitten. Vraag aan uw vrienden of de tv uit mag.

Wat te doen als je niet weet hoe je iets moet eten?

Wanneer je niet helemaal goed weet hoe je iets moet eten, wacht dan even af wat de anderen in het gezelschap doen. Vaak is het gemakkelijker als je de kunst even kunt afkijken.

Met deze tips en richtlijnen kun je met vertrouwen en elegantie deelnemen aan elke maaltijd, of het nu een informeel diner met vrienden is of een formeel zakendiner.

labels: #Kip

Zie ook: