Gewassen worden met pesticiden bespoten om ze te beschermen tegen ziekten, plagen en onkruid. Toch wordt niet iedereen er even blij van, want die bestrijdingsmiddelen zijn ook voor mensen niet gezond. Welke groenten en fruit bevatten het meeste landbouwgif en hoe zorg je ervoor dat je deze niet binnenkrijgt? De Dirty Dozen (en biologisch eten) helpt.

Wat zijn pesticiden en waarom worden ze gebruikt?

Pesticiden zijn middelen die in de landbouw (vaak preventief) worden gebruikt om gewassen te beschermen tegen ziekten, plagen en onkruid. Dit kan bijvoorbeeld gaan om insecticiden tegen insecten, herbiciden tegen onkruid en fungiciden tegen schimmels. Met behulp van deze chemische bestrijdingsmiddelen blijven de gewassen langer houdbaar en kan verspilling worden voorkomen. Ze laten echter vaak residuen achter op bijvoorbeeld groenten en fruit, terwijl ze zich ook verspreiden naar de bodem, het water en zelfs de lucht. Wetenschappers maken zich hier al jaren zorgen over.

Intussen weten we dat we via voeding regelmatig kleine hoeveelheden pesticiden binnenkrijgen. Zo publiceerde de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) eerder dit jaar haar verslag over residuen van pesticiden in voedsel, waarin we lezen dat 41% van de Europese groenten en fruit positief testte. In bijna alle gevallen bleven de afzonderlijke hoeveelheden binnen de wettelijke “veilige” limieten, maar dat stelt wetenschappers niet gerust.

Het Cocktaileffect

Wat we niet weten, is het gecombineerde effect van de stoffen. Van de voedingsmiddelen die positief testten, bevatten 23% namelijk een cocktail van twee of meer verschillende pesticiden. Het ontbreken van de kennis over de mogelijke risico’s die ontstaan wanneer deze stoffen samenkomen, roept vragen op over de langetermijngevolgen. Tot op heden wordt de cocktailwerking namelijk niet meegenomen in de veiligheidsbeoordelingen, net zoals de cumulatieve blootstelling aan dezelfde stof via meerdere bronnen en de verspreiding via de lucht.

De Dirty Dozen Lijst

Elk jaar stelt de Environmental Working Group (EWG), een Amerikaans non-profit onderzoeksteam, een lijst op met groente- en fruitsoorten die de meeste bestrijdingsmiddelen bevatten. De lijst is gebaseerd op groenten en fruit in Amerikaanse supermarkten, maar ook daar zul je, net als soms in Nederland, kiwi’s uit Nieuw-Zeeland, avocado’s uit Peru, tomaten uit Spanje en paprika’s uit Nederland tegenkomen. De ‘Dirty Dozen’ hoeft dus niet gelijk te zijn aan de Nederlandse markt, maar het kan wel en er zal zeker sprake zijn van overlapping.

De lijst van dit jaar is samengesteld op basis van een analyse van meer dan 47.510 monsters die door de FDA (Food and Drug Administration) en het ministerie van Landbouw in de Verenigde Staten zijn genomen. Deze monsters zijn weer afkomstig van groenten en fruit zoals we ze thuis bereiden. Dit betekent dat ze goed zijn gewassen en geschild. Dus bananen worden voor het testen geschild en bosbessen en perziken worden gewassen.

Hieronder volgt de Dirty Dozen lijst van 2024:

  • Aardbeien
  • Spinazie
  • Boerenkool
  • Druiven
  • Perziken
  • Peren
  • Nectarines
  • Appels
  • Paprika en chilipeper
  • Kersen
  • Blauwe bessen
  • Sperziebonen

Op 96 procent van alle monsters in de Dirty Dozen bevonden zich pesticidenresiduen. In totaal werden 203 verschillende pesticiden aangetroffen op de Dirty Dozen-producten. Opvallend is dat alle items, behalve aardappelen, gemiddeld vier of meer verschillende pesticiden per monster hadden. Aardappels bevatten gemiddeld twee soorten.

De Clean Fifteen

De onderste vijftien voedingsmiddelen van deze lijst worden de clean fifteen genoemd:

  • Avocado
  • Maïs
  • Ananas
  • Uien
  • Papaya
  • Doperwten (bevroren)
  • Asperges
  • Honingmeloen
  • Kiwi
  • Kool
  • Watermeloen
  • Champignons
  • Mango’s
  • Zoete aardappelen
  • Wortelen

Van de Clean Fifteen-producten had bijna 60 procent van de monsters geen meetbare pesticidenresiduen. Slechts 16 procent van deze monsters bevatte residuen van twee of meer pesticiden.

Dirty Dozen van Nederland en Europa

Naar aanleiding van het onderzoek van Trouw uit 2019 heeft Marjolein Dubbers van de Energieke Vrouw Academie een Europese ‘Dirty Dozen’ lijst opgesteld, gecategoriseerd op land. Je ziet zo in één oogopslag welke gewassen je uit welke landen het beste kunt laten liggen.

  • Nederland: zoete kers, aardbeien, komkommers, appels, spruitjes, wortelen
  • Spanje: nectarines, druiven, perziken, meloenen, courgettes, aardbeien, spinazie, mandarijnen, paprika
  • Zuid-Afrika: pruimen, mandarijnen, sinaasappels
  • Egypte: sinaasappels
  • Marokko: mandarijnen
  • Verenigde Staten: grapefruits
  • Honduras: meloenen
  • Brazilië: papaja’s
  • Thailand: ramboetans
  • Dominicaanse Republiek: kousenband
  • Gojibessen uit alle landen
  • Conventioneel geteelde druiven uit alle landen

Verband tussen pesticiden, hormoonhuishouding en meer

Ook in Europa is zo’n lijst gemaakt. In 2019 gaf Trouw al opdracht om pesticiden op groenten en fruit in Nederland te onderzoeken. Het blijkt dat veel producten bestrijdingsmiddelen bevatten die de hormoonhuishouding kunnen verstoren. Er werd een verband gelegd tussen pesticiden en onvruchtbaarheid, aangeboren afwijkingen, overgewicht, diabetes, ADHD en autisme.

Om te voorkomen dat iemand te veel binnenkrijgt, is er voor ieder bestrijdingsmiddel in de wet een maximale hoeveelheid vastgesteld die nog op groente en fruit mag zitten, al wordt deze Europese regelgeving niet altijd nageleefd. Volgens een in mei 2022 verschenen rapport van milieuorganisatie Pesticide Action Netwerk (PAN) Europe wordt het juist alleen maar erger en laat de Europese Commissie steken vallen wanneer het aankomt op fabrikanten aandragen om producten op pesticiden te testen.

Chemische bestrijdingsmiddelen vermijden

Wil je geen bestrijdingsmiddelen binnenkrijgen, eet bovenstaande voedingsmiddelen dan óf niet óf biologisch. Landbouwgif zit vaak door de hele plant, maar er is een manier om het deel dat op je groente en fruit zit grotendeels te verwijderen. Onder de kraan gaat je dat niet lukken, want de meeste pesticiden zijn niet in water oplosbaar. Dan moet de boer na elke regenbui opnieuw sproeien. De meest effectieve manier is om groente en fruit twaalf tot vijftien minuten te weken in een mix van water en baking soda (zuiveringszout). Voor 1,5 liter water gebruik je 1 eetlepel baking soda. Daarna goed afspoelen.

Biologisch eten en bestrijdingsmiddelen

Bestrijdingsmiddelen vind je in niet-biologisch voedsel, niet-biologische katoen en in de lucht, de bodem en in ons water. Als je biologisch eet skip je er een heleboel. Want biologische landbouw verbiedt onder meer het gebruik van synthetisch landbouwgif. Dat is trouwens niet alleen een win voor jouw gezondheid maar ook een enorme voor de gezondheid van de Aarde. Bestrijdingsmiddelen zijn namelijk funest voor de gezondheid van de bodem, biodiversiteit en nog veel meer.

Het is niet gezegd dat je deze groente- en fruitsoorten voor altijd moet laten liggen, maar om de inname van bestrijdingsmiddelen via gewassen te beperken, kun je het beste zo veel mogelijk voor biologisch kiezen. Ook seizoensgebonden eten kan helpen. Dat laatste is ook nog eens goedkoper en beter voor het milieu.

Daarbij wegen volgens het Voedingscentrum de gezondheidsvoordelen van groente en fruit ruimschoots op tegen de mogelijke gezondheidsrisico’s van resten bestrijdingsmiddelen. Het advies geldt om elke dag in ieder geval 250 gram groente en 200 gram fruit te eten.

Voor je eigen gezondheid en die van de Aarde is biologisch (en lokaal) eten trouwens altijd een goede investering. Kiezen voor lokaal en regeneratief voedsel is zelfs één van de belangrijkste hefbomen die je hebt als individu, aldus bestseller auteur Paul Hawken (je weet wel, van Drawdown en Regeneration). En als je voor biologisch of regeneratief kiest, steun je boeren die op die manier telen. Hoe meer we dat doen, hoe schoner en gezonder onze leefomgeving wordt. Dat is belangrijk, want er ligt inmiddels een deken van landbouwgif over Nederland.

labels:

Zie ook: