Ben je weleens in een bar geweest voor een typisch Italiaans ontbijt? Italianen ontbijten namelijk vaak in een bar. En wees vooral niet verbaasd wanneer je mensen hun cornetto en koffie ziet nuttigen terwijl ze aan de bar blijven staan. Italianen ontbijten vooral snel, simpel en vroeg in de ochtend. Geen boterham of yoghurt voor de Italiaan, het Italiaanse ontbijt is namelijk één groot suikerfeest.

Wanneer je op vakantie bent en overnacht in een bed and breakfast of hotel, is je ontbijt vaak inbegrepen. Toch is het een aanrader om een keertje over te slaan en te gaan ontbijten in één van de vele Italiaanse barretjes. Lees hoe laat Italianen ontbijten, waar ze ontbijten en wat er op het menu staat. Ontdek ook lekkere Italiaanse ontbijtrecepten.

Wat staat er op het menu?

Het is het typisch Italiaanse ontbijt-buiten-de-deur: een cappuccino met een croissant erbij. Un cornetto noemen ze dat toch, in Italië? Maar nu ben je in Noord-Italië en hoor je iedereen ’s ochtends in de bar brioche (‘briosj’) zeggen.

Kort door de bocht: in Midden- en Zuid-Italië zeggen ze cornetto, in het noorden brioche, als ze het over dat croissant-achtige broodje bij de koffie hebben. Ook in het midden en het zuiden van Italië bestaat het woord brioche, maar dan wordt er iets anders mee bedoeld, namelijk briochebrood, zoals in Frankrijk. Behalve dit verschil per regio is er meer aan de hand, want in de praktijk worden beide termen vaak ook breder gebruikt, voor álle soorten zoete ontbijtbroodjes, zoals una danese (een koffiebroodje). Een andere overkoepelende term, tot slot, is una pasta. Dit wordt vooral in het midden van Italië gebruikt, onder andere in Toscane. Weer een valstrik, want niet te verwarren met een pastagerecht als spaghetti of tagliatelle.

De Italiaanse Ontbijtcultuur

De Italianen nemen eten heel serieus. Dat moeten ze ook, aangezien ze het zowat uitgevonden hebben (oké, misschien niet ál het eten, maar ze hebben pizza ontdekt, wat een van de beste uitvindingen ooit is toch?). Om er zeker van te zijn dat jij het maximale uit jouw culinaire Italiaanse avontuur kunt halen, geven we je hier een aantal heerlijke inzichten waarmee je jouw smaakpapillen van het echte la dolce vita kunt laten proeven.

Ontbijt (Colazione)

De Italianen maken hun ontbijt licht, snel en zoet. Probeer zeker eens een cornetto, een verrukkelijke ontbijtsnack die eruit ziet als een croissant maar dat niet is. Een cornetto is veel zoeter, een beetje zoals brioche, en vaak gevuld met room, jam of Nutella. Bij de gezondere varianten krijg je muesli, yoghurt of toast met beleg naar keuze (oftewel Nutella). Ook een espresso of cappuccino is de perfecte manier om je dag te beginnen.

Koffie (CAFFÈ)

Een van de belangrijkste regels over koffie in Italië is dat je er echt (!) uitziet als een toerist als je na 10 uur ’s ochtends nog cappuccino drinkt. Het is echt een ontbijtdrankje. Halverwege de ochtend of later kun je nog elk ander type koffie drinken, zolang je de hoeveelheid melk maar beperkt. En dan regel twee: neem je koffie niet mee, dat is zowat een zonde. De Italianen zijn dol op hun koffiecultuur en maken er een echte happening van die je gewoon moet ondergaan. Of dat nou met je vrienden of een goed boek is. En als je ‘een koffie’ bestelt, dan krijg je een espresso: twee slokken. Een sterk en snel shotje energie, perfect om te drinken terwijl je tegen de bar aangeleund staat. Op sommige plekken moet je een servicetoeslag betalen als je je koffie zittend drinkt, aangezien iemand het drankje naar je tafel brengt, dus wees voorzichtig.

Ontbijtgewoonten in Italië

In tegenstelling tot de meeste delen van de wereld, is het ontbijt in Italië maar pover. Italianen zijn dan ook zeker geen echte ontbijters. Al die eieren, worstjes en pannenkoeken verbijsteren een Italiaan. Het eerste doordeweekse ontbijt, dat ‘La prima Colazione’ genoemd wordt, wordt meestal tussen 7 en 8 uur ‘s ochtends staand in een lokale bar gegeten en is vrij karig: het bestaat namelijk veelal uit een kopje espresso of caffè latte en een croissant, cornetto of brioche genaamd. Deze croissants zijn zoet opgevuld met bijvoorbeeld jam of chocoladeroom.

Een bar is wereldwijd een plek waar men vooral naartoe gaat om alcohol te drinken en om er met vrienden af te spreken. Nou, een bar in Italië is een beetje anders dan dat. Een bar opent daar namelijk al ‘s ochtends vroeg en is dan de hele dag open. Omdat het eerste ontbijt vrij snel plaatsvindt en behoorlijk klein is, wordt het tweede ontbijt, de ‘spuntino’, zo rond 10.00 uur geserveerd. De koffie en cornetto zijn dan wederom welkom.

In het weekend zou dit alles er een beetje anders uit kunnen zien. De Italianen hebben nu meestal wat meer tijd en die gebruiken ze dan ook. Er zou nu een uitgebreid ontbijt geserveerd kunnen worden, dit vaak met vrienden of het hele gezin. Deze gezellige familie ceremonie kan dan tot in de middag duren. De Italianen bakken hiervoor graag zelf luchtig wit brood zoals ciabatta of focaccia. Daarnaast zullen er alsmede tomaten, gegrilde paprika en olijven op tafel staan. Zoet fruit zoals druiven of honingmeloen mag uiteraard ook niet ontbreken. Natuurlijk is er ook koffie dat naar persoonlijke wens bereid wordt.

Regionale Verschillen

Net zoals er niet één Italiaanse keuken bestaat, is het ontbijtaanbod ook regionaal. In het noorden is de kans bijvoorbeeld groter dat je hartigs tegenkomt, terwijl ze in Sicilië zelfs brioche met granita ontbijten. De cornetto komt overal wel terug, maar heet in het noorden zeer verwarrend brioche, maar is dus een croissant.

Een Zoete Verleiding

You love it or you hate it! Je kent het wel, je bent op vakantie in Italië en dan wordt je wakker met zin in een ontbijtje en wat tref je dan in je hotel, B&B of agriturismo? Juist ja, koekjes, taart en cake! In Nederland zijn de meesten van ons niet gewent zo te ontbijten. Een boterham met hartig of zoet is gebruikelijk, maar koekjes of cake in je koffie dompelen niet! I love it!!!! Thuis doen we een kopje sterke koffie (gemaakt met percolator) met eventueel een koekje en voordat we op strand gaan liggen, stoppen we bij een barretje voor cappuccino’s en paste (gevulde zoete croissants of gevulde soort van oliebollen of gevuld bladerdeeg). Je ziet in Italië in de ochtend dan ook altijd de barretjes al vollopen met locals die buiten de deur ontbijten! Dat is hier heel gebruikelijk en wij gaan dan ook graag mee met dit gebruik!

Wat hier dan wel heel ongebruikelijk is, maar ik zonder schaamte doe, is na 12.00 uur ’s middags cappuccino drinken! Koffie met melk is namelijk voor het ontbijt! De rest van de dag hoor je gewoon koffie te drinken! Maar ooooooooh wat zijn de cappuccino’s hier lekker! Ik kan er echt geen genoeg van krijgen! Ze weten hier altijd de perfecte balans te vinden tussen koffie, melk en schuim! Maar laten we eerlijk zijn met alle zoete verleidelijke heerlijkheden die je hier kunt krijgen, past die cappuccino te goed! In ieder dorp Kun je wel een “pasticceria” vinden, vaak gecombineerd met een broodbakker. Waar je de allerlekkerste paste, koekjes en kleine gebakjes kunt kopen.

Tips voor een authentiek Italiaans ontbijt

  • Samengevat eet je dus koffie en een baksel. Liefst zoet en hoogstwaarschijnlijk de meeste keuze daaruit, maar hartig gevuld kan ook.
  • Ontbijten doe je ’s ochtends, dus niet om half twaalf.
  • Dat ontbijt bestel je dus; je maakt het niet zelf. Een moka en een koekje vooraf mag wel. De plaatselijke bar om de hoek is je dagelijkse hangout, maar wel voor maar een paar minuten. Il caffè drink je al banco en de pasticceria is ook zo op.
  • In de ochtend gelden er geen regels en word je niet volgens alle clichés verbannen als je een verkeerde bestelling doet.
  • Zoet of hartig.

Een Dag in Italië

Een dag in Italië start met een cappuccino al bar en eindigt met een digestivo onder de sterrenhemel. We raden je dan ook echt aan om tijdens je verblijf in Italië minstens één keer in een koffiebarretje te ontbijten. Staand aan de bar, met een cappuccino of een espresso, een cornetto in de hand, het gesis van de espressomachine op de achtergrond en druk gebarende Italianen om je heen. Op steeds meer plekken, zeker in de grotere steden, kun je ook ontbijten met yoghurt, muesli en fruit of een verse smoothie. Wil je een glas vers geperst sinaasappelsap? Vraag dan om spremuta d’arancia. Probeer ook eens bloedsinaasappelsap, spremuta d’arancia rossa, onze favoriet!

Kinderen ontbijten meestal met een kop (warme) melk en biscotti, koekjes, die in alle soorten en maten bij de bakker en in de supermarkt te vinden zijn. Na zo’n sober ontbijt kun je je voorstellen dat je tegen lunchtijd behoorlijke trek hebt. Italianen lunchen over het algemeen dan ook vrij uitgebreid. Op zondag lunchen Italianen over het algemeen nog veel uitgebreider dan doordeweeks. Word je uitgenodigd voor zo’n pranzo della domenica, houd er dan rekening mee dat je wel een paar uur aan tafel zit en heel wat gangen krijgt voorgeschoteld. ’s Ochtends heerst er in de keuken een en al bedrijvigheid. De vrouwelijke helft van de familie is druk met de voorbereidingen voor de lunch. Extra tip: Don Pasta bracht net een boek uit met de titel Il pranzo della domenica.

Aangezien Italianen pas laat aan hun avondmaaltijd beginnen, kennen de bambini in de namiddag het ritueel van la merenda. Moeders en oma’s maken een klein, vaak zoet hapje klaar, dat om een uur of vier, vijf gegeten wordt. Voor ons is dit misschien wel het mooiste moment van een Italiaanse dag. De eerste bars en cafés die deze traditie - een drankje in combinatie met verschillende hapjes - in gang zetten, openden al aan het begin van de twintigste eeuw. Langzamerhand zakte de aperitivo-traditie steeds verder zuidwaarts, zodat je nu in heel Italië kunt genieten van hapjes en bijpassende drankjes voor het diner. Soms is de keuze aan hapjes zelfs zo groot dat je het diner bijna over zou kunnen slaan.

Als de eetlust voldoende is opgewekt, schuiven de Italianen aan voor la cena, het diner. Dat gebeurt later dan in Nederland en België. Anders dan bij ons meestal het geval is, eten de Italianen ’s avonds verschillende gangen. Eerst komt de antipasto op tafel, het voorgerecht. Bij de antipasti komt vaak een mandje brood op tafel. Anders dan wij gewend zijn, wordt dit de hele maaltijd door bijgevuld. Meestal vind je dit brood op de rekening terug onder de noemer pane e coperto, een klein bedrag (zo’n twee euro) dat je per persoon betaalt voor ‘brood en couvert’. Een Italiaanse gewoonte, die je niet ‘op z’n Hollands’ kunt afdoen door dan maar geen brood te eten.

Na de antipasto volgt il primo piatto (letterlijk: ‘het eerste gerecht’), kortweg primo genoemd. Deze primo kan een bord pasta zijn, maar ook risotto, gnocchi, polenta en gevulde soepen behoren tot de primi. Pasta is in Italië dus zeker géén hoofdgerecht, zoals wij vaak gewend zijn. Pizza hoort overigens niet tot de primi. Deze Italiaanse delicatesse heeft een aparte status en wordt niet in het menu gevoegd. Een pizza eet je als hoofdmaaltijd. Het is een favoriet gerecht als men ’s middags al uitgebreid heeft getafeld (bijvoorbeeld op zondag) en er ’s avonds toch nog iets gegeten moet worden.

Dan volgt de tweede gang, de secondo piatto, of kortweg secondo, bestaande uit vlees of vis. Overigens laten Italianen versheid prevaleren boven een brede keuze. Bij de secondo kun je verschillende contorni, bijgerechten, bestellen. Meestal is er keuze uit een aantal aardappel- en groentegerechten. Na dit alles eten de Italianen graag nog un dolce, een dessert. Aan tafel gaat de voorkeur uit naar panna cotta, tiramisù en andere zoete verleidingen. Verderop een kleine selectie van al dat lekkers voor zoetekauwen. Als afsluiting volgt er dan nog un caffè (nooit een cappuccino - in deze blog lees je waarom) al dan niet geserveerd met un digestivo, een glaasje likeur, dat de spijsvertering vergemakkelijkt. Beroemd zijn amaretto, grappa en limoncello, maar er zijn talloze, vaak ook lokale, variaties.

Voordat je gaat genieten van al dat lekkers dat in Italië geserveerd wordt, moet je bepalen waar je dat gaat doen. Het grote aanbod ‘lekkere adressen’ maakt de keuze er niet makkelijker op.

labels:

Zie ook: