Niks is zo lekker als ’s ochtends langs een Italiaanse bar lopen en die specifieke koffiegeur al buiten op straat te ruiken. En wat is er dan nog leuker dan die bar binnenlopen en met een typisch Italiaans ontbijt je dag te beginnen? Een snelle caffè of een stevig opgeschuimde cappuccino met een lekker zoet broodje erbij.

We raden je dan ook echt aan om tijdens je verblijf in Italië minstens één keer in een koffiebarretje te ontbijten. Staand aan de bar, met een cappuccino of een espresso, een cornetto in de hand, het gesis van de espressomachine op de achtergrond en druk gebarende Italianen om je heen.

Op steeds meer plekken, zeker in de grotere steden, kun je ook ontbijten met yoghurt, muesli en fruit of een verse smoothie. Wil je een glas vers geperst sinaasappelsap? Vraag dan om spremuta d’arancia. Probeer ook eens bloedsinaasappelsap, spremuta d’arancia rossa, onze favoriet! Kinderen ontbijten meestal met een kop (warme) melk en biscotti, koekjes, die in alle soorten en maten bij de bakker en in de supermarkt te vinden zijn.

De basis van een Italiaans ontbijt

Voor een écht Italiaans ontbijt neemt men A. een cappuccino (of espresso) en B. een zoete croissant of ander gebakje. Spek, eieren en brood bij het ontbijt? Als we even mogen generaliseren: de gemiddelde Italiaan moet er niet aan denken.

Veel liever gaat hij voor iets zoets, zoals een croissant met nutella. Ofwel: cornetto. Of ga voor een bomboloni. Denk bij dit zoete gebakje aan een donut, maar dan op z’n Italiaans en met de lekkerste vullingen.

Regionale verschillen

Ja, dat zou je denken. Maar er zijn uitzonderingen op die regel. Want zoals elke Italiaanse streek haar eigen streekgerechten heeft, zo zijn er ook delen in Italië met hun eigen ingrediënten voor het ontbijt!

  • Zoet of hartig.
  • Net zoals er niet één Italiaanse keuken bestaat, is het ontbijtaanbod ook regionaal.
  • In het noorden is de kans bijvoorbeeld groter dat je hartigs tegenkomt, terwijl ze in Sicilië zelfs brioche met granita ontbijten.
  • De cornetto komt overal wel terug, maar heet in het noorden zeer verwarrend brioche, maar is dus een croissant.

Ligurië: Focaccia als ontbijt

Wie ‘focaccia’ zegt, zegt ‘Ligurië’. Al eeuwenlang is dit brood verbonden met deze streek en dan vooral met Genua. In de 16e eeuw werd het zelfs in de kerk gegeten, vooral tijdens huwelijksceremonies. Met zoveel liefde voor focaccia, zal het je dan ook niet verbazen dat het in Ligurië ook op het ontbijtmenu staat.

Het is natuurlijk een wat wonderlijke combinatie met cappuccino, maar het proberen waard. En als het je net wat te veel is, dat zoutige met het zoete, kun je je cappuccino nog altijd vervangen door een glas witte wijn. Daar kijken ze niet van op in Genua.

Rome: De Maritozzo ervaring

Het is niet echt de meest lichte manier om te ontbijten. Ook niet de meest geschikte als je een beetje op de calorieën wil letten. Maar als je in Rome bent, kom je eigenlijk niet onder minstens één keer ontbijten met een ‘maritozzo’ uit. Het is een zacht broodje, gemaakt van meel, eieren, honing en boter. Het wordt over de lengte open gesneden en vervolgens gevuld met slagroom. Heel veel slagroom.

Eventueel gemengd met pijnboompitjes, rozijntjes en/of stukjes gekonfijte sinaasappelschil. Of met ijs onder de slagroom. De oorsprong van de maritozzo gaat terug tot de Romeinse tijd . De vorm waarin je het vandaag kunt vinden, is echter van wat recentere datum.

En waar de naam ‘maritozzo’ vandaan komt? Het is een liefkozende verbastering van marito, oftewel echtgenoot. Ooit was het traditie dat een jongeman zijn toekomstige bruid dit gebakje gaf. Het gebakje kon ook een geschenkje verbergen, zoals een ring of een klein sieraad.

Napels: Sfogliatella Riccia of Frolla?

Het is een behoorlijk dilemma als je in Napels wil ontbijten: kies je de ‘sfogliatella riccia’ of ga je voor de ‘sfogliatella frolla’? De vulling is voor allebei hetzelfde: ricottakaas gemengd met onder andere griesmeel, suiker, gekonfijte vruchtjes en oranjebloesemwater. Het verschil schuilt hem in hun uiterlijk.

De ‘sfogliatella riccia’ heeft de vorm van een schelp en is gemaakt van verschillende dunne laagjes bladerdeeg die door het bakken knapperig worden. Erin bijten zorgt voor een knisperend geluid en stukjes bladerdeeg die alle kanten opspringen. De ‘sfogliatella frolla’ is rond van vorm en wordt gemaakt van korstdeeg. Alleen door ze allebei te proberen, ontdek je welke je het lekkerste vindt.

En als dat nu de sfogliatella riccia blijkt te zijn en je er geen genoeg van kunt krijgen, heb je geluk. De ‘coda d’aragosta’ is de XL-variant ervan, langer en groter, gevuld met slagroom, chocoladecrème, chantillycrème of jam.

Salento: De Pasticciotto traditie

Natuurlijk vind je ook cornetti in een willekeurige bar in Lecce. Maar het zijn voornamelijk de ‘pasticciotti’ die de vitrinekast vullen. Deze ovaalvormige gebakjes van kruimeldeeg gevuld met banketbakkersroom zijn hèt symbool voor ‘ontbijten in Salento’.

De laatste jaren verschijnen er allerlei varianten op het traditionele recept: een pasticciotto met chocoladecreme, of met een laagje amarenenjam en daarop banketbakkersroom. Donkere pasticciotti van met cacao gekleurd kruimeldeeg met chocoladecreme of banketbakkersroom met chocoladestukjes erin.

Het enige wat onveranderlijk is, is de vorm: die blijft ovaal. Hoewel: voor de echte liefhebbers is er de ‘torta pasticciotto’: een taart gemaakt van hetzelfde kruimeldeeg en met dezelfde vulling als een pasticciotto. Maar dan om mee naar huis te nemen en ’s middags in stukjes te snijden.

Sicilië: Granita en Brioche

Voor de liefhebbers van zoet is Sicilië een waar paradijs. En dat betekent een enorme keus voor je Siciliaanse ontbijt in een bar. De granita is een erfenis van de Arabische overheersers die sherbet aten. Het wordt bereid met een mengsel van water, suiker en fruit dat langzaam, maar nooit helemaal, wordt bevroren en voortdurend wordt geroerd.

De granita eet je samen met een Siciliaanse brioscia, een brioche met een vorm die doet denken aan een knotje. De warme brioche doop je vervolgens in je granita. Er zijn trouwens heel wat granitasmaken om uit te kiezen, maar de amandel-, pistache-, moerbei- of citroengranita vind je nergens zo lekker als daar.

En mocht je in Messina zijn, dan ligt de keus voor de hand: een granita van koffie.

Italiaanse ontbijtgewoonten

In tegenstelling tot de meeste delen van de wereld, is het ontbijt in Italië maar pover. Italianen zijn dan ook zeker geen echte ontbijters. Al die eieren, worstjes en pannenkoeken verbijsteren een Italiaan. Het eerste doordeweekse ontbijt, dat ‘La prima Colazione’ genoemd wordt, wordt meestal tussen 7 en 8 uur ‘s ochtends staand in een lokale bar gegeten en is vrij karig: het bestaat namelijk veelal uit een kopje espresso of caffè latte en een croissant, cornetto of brioche genaamd.

Deze croissants zijn zoet opgevuld met bijvoorbeeld jam of chocoladeroom. Een bar is wereldwijd een plek waar men vooral naartoe gaat om alcohol te drinken en om er met vrienden af te spreken. Nou, een bar in Italië is een beetje anders dan dat. Een bar opent daar namelijk al ‘s ochtends vroeg en is dan de hele dag open.

Omdat het eerste ontbijt vrij snel plaatsvindt en behoorlijk klein is, wordt het tweede ontbijt, de ‘spuntino’, zo rond 10.00 uur geserveerd. De koffie en cornetto zijn dan wederom welkom.

In het weekend zou dit alles er een beetje anders uit kunnen zien. De Italianen hebben nu meestal wat meer tijd en die gebruiken ze dan ook. Er zou nu een uitgebreid ontbijt geserveerd kunnen worden, dit vaak met vrienden of het hele gezin. Deze gezellige familie ceremonie kan dan tot in de middag duren.

De Italianen bakken hiervoor graag zelf luchtig wit brood zoals ciabatta of focaccia. Daarnaast zullen er alsmede tomaten, gegrilde paprika en olijven op tafel staan. Zoet fruit zoals druiven of honingmeloen mag uiteraard ook niet ontbreken. Natuurlijk is er ook koffie dat naar persoonlijke wens bereid wordt.

Je kunt natuurlijk in het hotel ontbijten (vaak is dat bij de kamerprijs inbegrepen), maar leuker is het om te doen als de Italianen doen en de dag te beginnen in een barretje. Zij drinken hun koffie meestal staand aan de toog, al banco. Dat is snel én in de meeste cafés goedkoper dan aan een tafeltje.

Eerst ga je naar de kassa om te betalen, met het bonnetje doe je vervolgens je bestelling. Als je om un caffè vraagt, krijg je standaard een espresso; wil je iets anders, specificeer het dan: un cappuccino, un latte macchiato, un caffè macchiato…

labels:

Zie ook: