Een oude volkswijsheid luidt: wanneer er onweer in de lucht hangt, zouden bepaalde voedingsmiddelen in een mum van tijd bederven. Maar klopt deze wijsheid wel? En om welke voedingsmiddelen zou dit dan gaan?

Het is een veelgehoord gezegde dat als het onweert, zuivel en andere producten in een mum van tijd bederven. De oorzaak zou de verandering in luchtdruk in combinatie met veel elektroden in de lucht zijn. Dat restje soep wat nog over is, gooi je daarom gelijk weg als het onweert.

Onweer ontstaat door wrijving tussen sterk stijgende warme lucht en sterk dalende koude lucht. In onweerswolken stromen sterk stijgende warme lucht en sterk dalende koude lucht vlak langs elkaar met snelheden van maximaal honderd kilometer per uur. Met die stromingen worden ook elektrisch geladen deeltjes meegevoerd, waardoor de wolk wordt opgeladen. Daardoor worden ontladingen mogelijk tussen de wolk en andere wolken of tussen de wolk en de aarde. Dit leidt tot bliksem en donder.

Volgens Harry Geurts van het KNMI is de volkswijsheid vroeger ontstaan tijdens de zogenaamde ‘hondsdagen’. Hiermee wordt de periode tussen half juli en half augustus aangeduid. In deze weken is het in Nederland over het algemeen het warmst en is de luchtvochtigheid hoger. En laten dat nou ideale omstandigheden voor bacteriën zijn om snel te groeien. “De mythe is ontstaan in de tijd dat we nog geen koelkasten hadden. Tijdens de hondsperiode was de kans op onweer groter en door de hoge temperatuur en de luchtvochtigheid bedierf het eten ook sneller. Zo is de vermeende link tussen onweer en bijvoorbeeld zure melk ontstaan.

Een grote pan koelt te langzaam af met dit weer, en dan begint het heel snel te bederven binnenin. Het ligt aan de grootte van de pan. Mijn ervaring is dat met dit soort weer gehakt super snel bederft.

Het verhaal van onweer en bederf stamt nog uit de tijd dat er geen koelkasten in de woningen aanwezig waren en men hete gerechten buiten de koeling moest bewaren. Tijdens de z.g. "hondsdagen" raakten de producten door hoge temp. en hoge luchtvochtigheid snel bedorven.

Volgens voedingsmiddelentechnoloog IJsbrand Velzeboer is die zure en schuimende soep te verklaren doordat soep, dat een paar dagen oud is, een beetje kan gaan gisten. Door de luchtdrukverlaging tijdens een onweersbui kunnen er koolzuurbelletjes ontstaan. “Maar dan gebeurt er nog niks. Het afkoelen van soep of welk ander gerecht ook is dus belangrijk, en onweer kan er wel voor zorgen dat dat een stuk lastiger gaat. Soep kan dus niet zuur worden door onweer zelf, dat is een fabeltje van vroeger. Maar aan onweer gaat warm weer vooraf.

Ook werd de vraag voorgelegd aan meterorloog prof. Bert Holtslag van de leerstoelgroep meteorologie en luchtkwaliteit van de Wageningen Universiteit. Ook hij denkt dat vooral de warmte de oorzaak is. En misschien, al is het volgens Holtslag onwaarschijnlijk, speelt de druk toch mee: bij lage druk kookt water al bij een lagere temperatuur.

Deze vraag is voorgelegd aan Hermi Harmsen (medisch microbioloog). Deze concludeerde:

  • luchtdruk heeft hier geen invloed op
  • vochtigheid heeft hier waarschijnlijk geen invloed op
  • Broeierig weer vinden bacteriën wel prettig. Er zouden meer aanwezig kunnen zijn.
  • Die soep koelt met warm weer langzamer af, waardoor de bacteriën in de soep beter groeien.

Een goed antwoord! De remedie is: onweer of geen onweer, warm of koud, de soep eerst geforceerd terugkoelen (in een bak koud water, al roerend, terugkoelen tot c.a. 15 gr.) en dan afgedekt in de koeling zetten. Het beste is om de soep de volgende dag weer te verhitten en het terugkoelen te herhalen. De meeste bacteriën worden gedood boven de 100gr., maar hun sporen (van sommige bact.) kunnen zich weer tot bact. ontwikkelen. Vandaar die herhaling.

De deelnemers (die sowieso vaak last hadden van migraine) meldden op onweersdagen 35 tot wel 45 procent meer hoofdpijnaanvallen.

Bederft eten sneller als er onweer komt? Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: eten bederft niet sneller door een onweersbui. Wel moet je enkele dagen extra voorzichtig zijn, want dit gezegde is wel ergens op gebaseerd. Ben je al bekend met de term ‘Hondsdagen’? Dit zijn de dagen van 20 juli tot 20 augustus - de maand waarin het sterrenbeeld de Grote Hond gelijk opkomt met de zon. Dit zijn vaak warme, broeierige dagen die afgewisseld worden met forse regen- en onweersbuien. Het is dan in Nederland het warmst en hoe hoger de temperatuur des te sneller eten bederft.

Hoe kun je bederf voorkomen?

Eten bewaren tijdens de Hondsdagen kan prima. Ook die pan met soep. Maar zet hem gewoon veilig in de koelkast, dan heb je geen last van de warmte en broeierigheid. Gooi het desnoods over in handige bewaarbakjes als de pan niet in de koelkast past. Vergeet deze niet af te dekken - en klaar ben je.

Verdelen in kleinere porties is nodig om deze dikke soep snel af te laten koelen tot kamertemperatuur. Pas daarna kun je het in de koelkast zetten en kan het afkoelen tot beneden 7°C. Doe je dat niet dan kunnen bacteriën prima groeien.

Zorg dat de porties binnen twee uur afgekoeld zijn tot kamertemperatuur.

labels: #Soep

Zie ook: