Pesach, een indrukwekkend feest, is nauw verbonden met de identiteit van Israël. Met Pesach wordt er niet alleen een volk verlost, maar ook een volk geboren. God openbaart zich op een zeer indrukwekkende, ongekend machtige manier aan Israël, aan Egypte en aan alle omringende volken.

De Betekenis van Pesach

Pesach betekent “voorbijgaan”, verwijzend naar de engel des doods, die aan de deuren met bloed aan de deurposten voorbij ging. Deze gebeurtenis moest elk jaar herdacht, gevierd en verteld worden. Pesach gaat natuurlijk veel dieper dan alleen de bevrijding uit Egypte en de verlossing van de slavernij. Het centrum van Pesach is het Lam. Het hele feest wijst naar ‘Het Pesachlam’: de beloofde Messias Jesjoea.

In Egypte werden, te midden van Gods oordeel over alle eerstgeborenen van Egypte, alle eerstgeborenen van de Israëlieten en het hele volk gered. De Israëlieten moesten het bloed van een lam aan de deurposten smeren, als herkenningsteken. Zodat de engel des doods voorbij zou gaan en het huisgezin gespaard zou worden.

Het volk stond voor de zee, terwijl de Egyptenaren in hun rug kwamen aangestormd. God redde het volk door een pad in de zee te maken, wat tegelijkertijd de ondergang was van de Egyptenaren.

Wij zijn ook mensen van allerlei herkomst, gelovigen uit de heidenen. De bevrijding van Israël begint met de laatste plaag over Egypte: de dood van alle eerstgeborenen.

De Voorbereidingen op Pesach

Joodse mensen zijn vaak al weken bezig met de voorbereiding op Pesach. Er mag tijdens Pesach en het daaropvolgende feest van de ongezuurde broden namelijk geen enkel chameets (zuurdesem) in huis zijn. Er wordt dan ook veel tijd besteed aan het schoonmaken van het het huis, de grote voorjaarsschoonmaak. Alles wat gezuurd is, wat gist bevat, gaat de deur uit: brood, koek, cake, noem maar op.

Aan het eind van de schoonmaak wordt het huis vaak nog in stilte, met een kaars doorzocht om de laatste kruimels chameets te vinden. Al het chameets wordt verzameld, uit het huis verwijderd en verbrand.

De Sedermaaltijd

Het volk moest hun bevrijding vieren, terwijl ze nog in Egypte waren. Met haast! Met hun jas al aan, zouden wij zeggen. Maar eenmaal bevrijd, moest deze gebeurtenis elk jaar opnieuw uitgebreid in alle rust herdacht, gevierd en verteld worden aan de kinderen. Dit werd ieder jaar weer op de avond van de 14e Nisan gedaan. Dit is de sederavond.

Pesach begint met de sederavond of sedermaaltijd, een maaltijd die bol staat van symboliek. Met behulp van de Haggada (liturgie, letterlijk ‘vertelling’) wordt deze avond aan de hand van vertellingen, gebeden, zegeningen en liederen de hele geschiedenis van het Joodse volk in Egypte behandeld.

Aan het begin van de avond steekt de vrouw des huizes en/of haar dochter de feestkaarsen aan en zegt daarbij ‘Gezegend bent U, Eeuwige onze God die ons heeft opgedragen de feestlichten aan te steken’.

Aan een feestelijk gedekte tafel wordt er tijdens de maaltijd uit de Haggadah (= vertelling) gelezen. Het jongste kind stelt vader 4 vragen die allen betrekking hebben op de rituelen van de maaltijd. Al lezend in de Haggadah komt de volgorde van de rituele onderdelen vanzelf aan de orde.

De Sedermaaltijd is dus over het geheel genomen een avondvullend programma.

Symbolische Gerechten op de Sedertafel

Er worden verschillende dingen gegeten bij deze maaltijd:

  • Een lambsbotje (Zeroah): Dit verwijst naar het Pesachlam. Soms wordt hier ook een kippenbotje voor gebruikt.
  • Maror (bittere kruiden): Het Pesachmaal moest met bittere kruiden gegeten worden. Hier wordt geraspte Mierikswortel voor gebruikt. Mierikswortel kun je niet eten zonder er tranen van in je ogen te krijgen.
  • Charoset (zoet): Dit is een mengsel van appels, noten, gember, rozijnen, kaneel, etc. Dit mengsel lijkt op het leem en de stenen uit Egypte. Het symboliseert het geluk na het lijden. De charoset wordt samen met de maror en de gebroken matse gegeten. In de Messiaanse uitleg verwijst dit naar het bloed van Jesjoea.
  • Karpas: Zout water. De groene kruiden (takje peterselie) worden aan het begin van de Seder in zout water gedompeld. Dit herinnert ons aan het bosje hysop, waarmee bloed aan de deurposten werd gesmeerd. Het zout symboliseert de tranen in Egypte en het takje wijst op een nieuw begin (lente).
  • Beetsa (een ei): Dit symboliseert het feestoffer dat oorspronkelijk in de tempel werd geofferd en staat symbool voor het nieuwe leven en vruchtbaarheid.

Matses

Naast de gewone matses die tijdens de sedermaaltijd gegeten worden, zijn er drie speciale matses die op een stapeltje op de tafel liggen. De middelste matse (de Afikoman) wordt tijdens de maaltijd gebroken. Deze middelste matse wordt voor een deel gegeten en het andere deel wordt in doeken gewikkeld en verstopt. Aan het einde van de maaltijd wordt deze door de kinderen opgezocht. De middelste matse verwijst naar de Middelaar, de Priester, of de Zoon die gebroken werd en begraven. Hij is ook weer uit de dood opgestaan.

De Vier Bekers Wijn

Tijdens de sederavond worden vier bekers wijn gedronken (of vier slokken wijn of druivensap genomen). Deze bekers wijn staan voor de vier verlossingen, namelijk ‘Ik zal u onder de dwangarbeid van de Egyptenaren uitleiden, u redden van hun slavernij, en u verlossen door een uitgestrekte arm, Ik zal Mij u tot een volk aannemen en Ik zal u tot een God zijn’.

De vier drinkbekers zijn gebaseerd op Exodus 6:5-6 “Zeg daarom tegen de Israëlieten: Ik ben de HEERE. Ik zal u uitleiden van onder de dwangarbeid van de Egyptenaren. Ik zal u redden uit hun slavernij en u verlossen door een uitgestrekte arm en door zware strafgerichten. Ik zal u tot Mijn volk aannemen en Ik zal u tot een God zijn.

  1. De beker der heiliging: Lukas 22:17-18 “En nadat Hij een drinkbeker genomen had en gedankt had, zei Hij: Neem deze en deel hem onder elkaar. Want Ik zeg u dat Ik niet drinken zal van de vrucht van de wijnstok, totdat het Koninkrijk van God gekomen is.”
  2. De beker der plagen: De beker van de plagen, wordt niet gedronken. De plagen zijn juist aan Israël voorbijgegaan. Tijdens het voorlezen van de plagen, worden bij elke plaag druppels wijn op een servet of in een schaal gegoten/gespetterd.
  3. De beker der verlossing: Deze beker gebruikt Jesjoea om te verwijzen naar Zijn bloed dat vergoten zal worden. Lukas 22:20 “Evenzo nam Hij ook de drinkbeker na het gebruiken van de maaltijd en zei: Deze drinkbeker is het nieuwe testament in Mijn bloed, dat voor u vergoten wordt.”
  4. De beker van de aanneming en lofprijzing: Jesjoea heeft ook ons als kinderen aangenomen.

De Vier Vragen

Daarnaast zijn er vier vaste vragen die door het jongste kind worden gesteld. Zo vraagt het kind waarom de avond anders is dan andere avonden, waarom er op deze avond bittere kruiden worden gegeten, waarom groenten die avond twee keer onder worden gedompeld en waarom iedereen deze avond leunend zit.

Pesach en Pasen

Er zijn veel overeenkomsten tussen het Joodse Pesach en het christelijke Pasen. Bij zowel Joden als christenen staat de bevrijding door het Lam centraal. Jezus zei tegen zijn volgelingen: ‘Ik heb er vurig naar verlangt dit Pascha met u te eten’ (Lukas 22:15). Dit zou Zijn laatste Pascha in deze wereld zijn. Een andere overeenkomst tussen het Pesachlam en het Paaslam (Jezus) is dat de beenderen van het Pesachlam niet gebroken mochten worden (Exodus).

Pesach wereldwijd

Wereldwijd vieren Joden Pesach Seder (Paasfeest) vanaf de 15e nisan. De eerste Sedermaaltijd vindt plaats op 22 april en de tweede Sedermaaltijd op 23 april. Vaak wordt één Sedermaaltijd gehouden. Bij deze maaltijd horen rituelen, waaronder het drinken uit vier bekers.

Na de sederavond begint het feest van de ongezuurde broden. De hele week wordt er geen chameets gegeten. In de plaats van regulier brood eten veel mensen matzes.

labels:

Zie ook: