Het vieren van de Pesachmaaltijd is een mooie manier om toe te leven naar Pasen. Wat houdt deze maaltijd precies in en waarom zouden we dit Joodse feest als christenen vieren? Met Pesach vieren de Joden dat God hen uit Egypte heeft uitgeleid. De Israëlieten werden onderdrukt door de Egyptenaren, ze moesten als slaven voor hen werken. God zag dat ze het slecht hadden en bevrijdde hen van deze onderdrukking. Tien plagen zorgden ervoor dat de Farao de Israëlieten liet gaan. God leidde hen weg, door de woestijn, naar het beloofde land.

“Pesach komt van het Hebreeuwse woord voor ‘springen/hinken’”, legt Dineke uit. “God ‘sprong’ over de huizen van de Israëlieten heen toen hij met de tiende plaag alle eerstgeborenen liet sterven.” Met Pesach wordt dit verhaal van bevrijding herdacht. Het feest duurt in totaal zeven of acht dagen. De sedermaaltijd, de liturgische maaltijd, wordt gevierd op de eerste of op de eerste twee dagen. Deze maaltijd heeft een lange liturgie met veel vaste elementen en zit vol symboliek. Zo worden er veel verhalen verteld en de kinderen worden betrokken in de liturgie.

De Symboliek van de Pesachmaaltijd

Het is mooi om met elkaar te ontdekken hoe Gods beloften zijn vervuld in Messias Jezus! De pesachmaaltijd zit vol symboliek die ook voor christenen waardevol is. De symboliek van het Pascha is ook toe te passen op het paasfeest.

Tijdens de maaltijd staat er een ‘sederschotel’ op tafel. Op de schotel liggen de volgende symbolische ingrediënten:

  • Een lamsbotje: Dit herinnert aan het bloed van het lam. Door het bloed op de deurposten te smeren, ging de tiende plaag aan de Israëlieten voorbij. Ook wij zijn door Jezus’ bloed gered.
  • Bitter kruid: Dit symboliseert de bitterheid van het lijden in slavernij.
  • Groene kruiden: Groene kruiden als selderij en peterselie gedoopt in zout water. Het symboliseert de tranen van hen in slavernij. Groene kruiden staan ook voor nieuw ontkiemend leven.
  • Een ei: Het teken van breekbaarheid, maar ook van nieuw leven.
  • Charosset: Charosset, een mengsel van gemalen vruchten, noten, kaneel en zoete wijn (het recept komt later in dit artikel). Dit herinnert aan het leem waarmee de slaven in Egypte stenen moesten maken.

Pesach en Pasen

Het Joodse Pesach, of ook wel: Pascha, en het christelijke paasfeest liggen dicht bij elkaar: ons paasfeest is geënt op het Joodse Pascha. De Joden werden bevrijd van de onderdrukking van de Egyptenaren. Christenen worden met Pasen ook op een bepaalde manier bevrijd, namelijk van de zonde. Daarnaast is er een vergelijking te trekken tussen het offerlam dat geslacht wordt met Pascha en Christus die stierf aan het kruis. Christus wordt ook wel het ‘Lam Gods’ genoemd.

Al in het Bijbelboek Exodus stelt God het pesachfeest in. Sindsdien herdenken joden elk jaar de uittocht uit Egypte. De sedermaaltijd is het startsein voor het eeuwenoude Feest van het Ongedesemde Brood, beter bekend als Pesach.

De sedermaaltijd vindt in huiselijke kring plaats op sederavond, aan het begin van het joodse paas­feest (Pesach). Seder is een Hebreeuws woord, dat dankzij het Jiddisch ook als seider in het Nederlands en andere talen terechtgekomen is. Het betekent letterlijk ‘volgorde’ of ‘orde’, omdat de maaltijd volgens vaste rituelen en in een vaste volgorde plaatsvindt. Symbolisch verwijst alles naar het eeuwenoude verhaal van de joodse slavernij in Egypte en de uittocht uit Egypte.

Deze feestdagen hebben ook met elkaar te maken. Daarom stelde kookdominee Han Wilmink voor Visie een speciaal viergangenmenu samen voor Goede Vrijdag (of Pasen), gebaseerd op de joodse pesachmaaltijd.

Hoe kun je de Pesachmaaltijd vieren?

Als je van plan bent deze maaltijd te vieren (met je tienergroep), houd er dan rekening mee dat je niet de hele liturgie kunt volgen, de officiële maaltijd duurt soms wel van 18.00 uur tot na middernacht. Kies er een aantal elementen uit waarvan jij denkt dat je tieners zich er iets bij voor kunnen stellen en waar ze iets van kunnen leren.

De Vier Bekers Wijn

Tijdens de sedermaaltijd worden vier bekers wijn gedronken, maar dit kan natuurlijk ook druivensap zijn. De woorden uit Exodus 6: 5 en 6 staan hierbij centraal. God zegt: ‘Ik zal u onder de dwangarbeid van de Egyptenaren uitleiden, u redden van hun slavernij en u verlossen door een uitgestrekte arm en onder zware gerichten. Ik zal Mij u tot een volk aannemen en Ik zal u tot een God zijn’.

Wat betekenen de vier bekers wijn?

  • De eerste beker: De eerste beker wordt de beker van de heiliging genoemd: God zegt: Ik breng jullie uit het slavenhuis van Egypte. De beker wordt ook de 'Kiddush' beker genoemd en gebruikt om de maaltijd te zegenen. Deze beker wordt ingeschonken voordat Seder begint.
  • De tweede beker: De tweede beker wordt de beker van de bevrijding genoemd: God zegt: Ik zal jullie bevrijden van de slavernij van de Egyptenaren. Deze beker wordt tijdens de maaltijd gedronken.
  • De derde beker: De derde beker is de beker van verlossing. God zegt: Ik zal jullie verlossen door een uitgestrekte arm en onder zware gerichten. De derde beker wordt na de maaltijd gedronken.
  • De vierde beker: De vierde beker is de beker van de aanneming of de vreugde. God zegt: Ik zal jullie aannemen als Mijn volk. Iedereen drinkt uit deze beker tegen het einde van de maaltijd.

Hoe verwijzen deze vier bekers naar Messias Jezus?

  • De eerste beker: De eerste beker verwijst naar heiliging. ‘Gelijk U Mij gezonden hebt in de wereld, heb ook Ik hen gezonden in de wereld en Ik heilig Mijzelf voor hen, opdat ook zij geheiligd mogen zijn in waarheid’ (Johannes 17: 17 - 20).
  • De tweede beker: De tweede beker verwijst naar bevrijding. ‘Als u in Mijn woord blijft, bent u waarlijk discipelen van Mij en u zult de waarheid verstaan en de waarheid zal u vrijmaken’ (Johannes 8: 31 - 33).
  • De derde beker: De derde beker verwijst naar verlossing. ‘Maar toen de volheid van de tijd gekomen was, heeft God Zijn Zoon uitgezonden geboren uit een vrouw, geboren onder de wet, om hen die onder de wet waren vrij te kopen, opdat wij het recht van zonen zouden verkrijgen’ (Galaten 4: 4 en 5).
  • De vierde beker: De vierde beker verwijst naar Gods aanneming van Zijn volk Israël en ook naar vreugde. ‘Dit heb Ik tot u gesproken, opdat Mijn blijdschap in u zij en uw blijdschap vervuld wordt’ (Johannes 15:11).

De derde beker die ná de Sedermaaltijd wordt gedronken, is de beker wijn tijdens de maaltijd van Jezus met Zijn discipelen op de laatste avond van Zijn leven. Voordat Hij gaat lijden en sterven voor onze zonden, verwijst Jezus naar Zijn bloed tot verlossing (Mattheüs 26: 26 - 30, Lukas 22:20 en 1 Korintiërs 5:7). Wat een prachtig geloofsonderwijs ligt hierin besloten!

Recepten voor de Pesachmaaltijd

Hieronder vind je enkele recepten die je kunt gebruiken om een Pesachmaaltijd te bereiden:

Notendip (Dukkah)

Bereidingstijd: 15 minuten

Ingrediënten:

  • 50 gr. sesamzaad
  • 50 gr. amandelen (blank of bruin)
  • 100 gr. blanke hazelnoten
  • 2 el korianderzaad
  • 2 tl fleur de sel of zeezout
  • paar draaien met de zwarte pepermolen

Bereiding:

  1. Rooster het sesamzaad in een koekenpan (zonder olie). Beweeg de pan tot het zaad goudbruin kleurt en sommige zaadjes beginnen te springen. Laat afkoelen.
  2. Doe hetzelfde met de hazelnoten en amandelen. Als de noten beginnen te glanzen (omdat ze olie afgeven), zijn ze klaar. Voeg ze bij het sesamzaad.
  3. Rooster ongeveer een minuut lang de koriander en komijnzaadjes. Laat ze niet te donker kleuren! Laat ook dit weer afkoelen.
  4. Pak de vijzel en kneus het korianderzaad en de komijn enigszins fijn. Voeg samen met het zout toe aan de afgekoelde noten en doe in de keukenmachine. Het mengsel moet een grof poeder worden, kleine stukjes noot mogen erin blijven zitten. Voeg naar smaak peper toe. Serveer de dukkah in een aardewerken schaaltje en zet er een kommetje met olijfolie en een schaal met warme in repen gesneden (ongedesemd) brood naast. Doop het brood in de olie en vervolgens in de dukkah. De dukkah blijft twee weken op smaak in een goed afgesloten pot. Gestrooid over salades en bepaalde warme (groente)gerechten is het ook heerlijk!

Geroosterde Kruidige Lamsspiezen

Bereidingstijd: 15 minuten voorbereiding, wachttijd 1 uur, 30 minuten bereiding

Ingrediënten voor het vlees en de marinade:

  • 1 kilo mals lamsvlees in blokjes van 2 á 3 centimeter (vet wegsnijden)
  • 4 takjes verse tijm
  • 2 el verse rozemarijnnaaldjes
  • ½ kopje met peterselieblad (bij voorkeur de platte soort, dus geen krul)
  • 3 teentjes knoflook
  • 1/2 el grove pittige mosterd
  • ½ - 1 tl kaneel
  • 1 tl vers gemalen zwarte peper
  • 3 el granaatappelsap en 1 el citroensap (of: 2 el granaatappelsiroop met 2 el citroensap, of 3 el citroensap)
  • 3 el olijfolie

Ingrediënten voor het uienmengsel:

  • 2 rode uien
  • 1 kopje platte peterselie
  • 2 tl sumak (verkrijgbaar bij de Middenoosten-specialist)
  • 3 el pijnboompitten
  • 2 tl honing
  • 1 el olijfolie
  • zeezout
  • zwarte peper
  • (Niet uit Abrahams tijd, maar wel lekker pittig: 1 fijngesneden verse rode peper, zonder zaadjes)

Bereiding:

  1. Begin met de marinade: rits de tijm van de blaadjes, snijd de rozemarijnnaaldjes klein, evenals de peterselie. Hak de knoflook fijn. Meng dit in een flinke kom met de mosterd, kaneel, zwarte peper, granaatappelsap, citroensap en olijfolie. Gebruik geen zout, dat onttrekt teveel sap aan het vlees. Roer het vlees goed door de marinade en laat het een uur intrekken.
  2. Maak de barbecue minstens 40 minuten van tevoren aan. Een te hete barbecue resulteert namelijk in zwart vlees. Als er een grijs laagje ontstaat op de houtskool, is de hitte-intensiteit optimaal.
  3. Maak nu het uienmengsel. Snijd hiervoor de uien in mooie dunne ringen. Snijd de peterselie fijn en meng in een kommetje met de uien, pijnboompitten, sumakpoeder, honing en olijfolie. Voeg wat zeezout en evt. zwarte peper toe. Zet koel weg.
  4. Inmiddels gloeit de barbecue. Rijg de blokjes vlees aan de spiesen en rooster de spiesen aan elke kant ongeveer 3 minuten. Het vlees moet niet te gaar en droog worden. De brochettes mogen een beetje rozé zijn vanbinnen. Rooster het brood lichtjes op de barbecue. Serveer de warme spiesen op een platte schaal, met het uien/sumak-mengsel en brood (pitabrood smaakt er ook heerlijk bij).

Charosset

Bereidingstijd: 10 minuten

Ingrediënten:

  • 3 stevige rode appels
  • 100 gr walnoten
  • 1,5 tl kaneel
  • 5 el zoete rode port of pesachwijn
  • 1 el honing
  • beetje citroensap

Bereiding:

  1. Snij de appels in vieren (schillen hoeft niet) en verwijder het klokhuis. Rasp ze en meng met de overige ingrediënten tot een brij. Zet de kom tot gebruik afgedekt in de koelkast.

Italiaanse Paastaart

Bereidingstijd: 20 minuten bereiding, 30 minuten wachten, 1 uur in de oven

Ingrediënten:

  • 500 g korstdeeg of bladerdeeg uit de diepvries
  • 1 kg wilde spinazie (is steviger en heeft meer smaak, verkrijgbaar bij de Midden-Oosten-specialist of natuurvoedingswinkel. Kun je nergens wilde spinazie vinden, dan kom je er ook uit met gewone Hollandse spinazie)
  • 4 el olijfolie
  • 2 fijngesneden middelgrote uien
  • 2 teentjes fijngehakte knoflook
  • 1 tl gemalen piment (of ½ tl kruidnagelpoeder en ½ tl vers gemalen nootmuskaat)
  • 100 g gedroogde tomaten in olie: uitgelekt, in kleine stukjes gesneden
  • 1 klein kopje zwarte ontpitte olijven, in kleine stukjes gesneden
  • 200 g verkruimelde verse geitenkaas, is in Italië gebruikelijk
  • 100 g vers geraspte oude (boeren)kaas
  • 7 grote eieren
  • 3 el rauwe rijst (neemt het vocht van de spinazie op. 4 el paneermeel kan ook)
  • zout en peper
  • boter om in te vetten

Bereiding:

  1. Verwarm de oven voor op 180 graden.
  2. Maak het korstdeeg volgens de aanwijzingen op de verpakking en laat een ½ uurtje rusten. Kneed het deeg nog even door en rol het met een deegroller uit tot een flinke lap. De lap moet groot genoeg zijn om bodem en wanden te bedekken en voor een ‘deksel’ bovenop. Gebruik de springvorm om de bodem en het deksel uit te snijden, het restant kun je gebruiken voor de wanden. Bekleed de met boter ingevette springvorm en druk met je vingers het deeg stevig in de vorm. Zorg voor een goede aansluiting om lekken te voorkomen.
  3. Nu de vulling: was de spinazie en snij in repen als je grootbladige wilde spinazie gebruikt. Verhit 2 el olijfolie in een ruime pan en stoof al roerend de spinazie 2 minuten tot deze geslonken is. Laat de spinazie goed uitlekken in een fijnmazige vergiet en druk er zoveel mogelijk vocht uit. Bak vervolgens de ui glazig in 2 el olijfolie, roer er de knoflook en de piment door en bak even mee tot de kruidige aroma loskomt. Meng de uitgelekte spinazie met het ui/knoflook/piment-mengsel, de in kleine stukjes gesneden gedroogde tomaat en olijven, de geitenkaas en de geraspte kaas. Voeg zout en peper naar smaak toe. Roer er dan 3 geklutste eieren door met de rijst. Goed mengen!
  4. Pak het bakblik met deegvulling en het deegdeksel. Klop een ei los en strijk de helft hiervan over de bodem. Je hebt nu nog drie hele eieren over en een ½ geklutste. Schep ¾ van de vulling in het bakblik met deeg en strijk glad. Maak met een lepel drie kleine kuiltjes in de vulling en breek hierin voorzichtig de drie overgebleven eieren. Verdeel de rest van de vulling hier voorzichtig overheen en strijk glad. Leg het deegdeksel hierop en bestrijk met het restant ei.
  5. Je kunt figuren in het deksel kerven, bijvoorbeeld een kruis in het midden of de vorm van een ichthusvis. Met een restje deeg kun je er ook een kruis opplakken. Bak de taart ruim 1 uur in de onderste helft van de oven. Geef zo nodig wat extra onderwarmte. Steek ter controle een satéprikker in het midden van de taart. Komt die er mooi droog (zonder vloeibaar ei) uit, dan is de taart gaar. Laat de taart even afkoelen voordat je hem aansnijdt. Paasheerlijk!

Pesach Seder: meer dan een maaltijd

Hoe meer je leert over Pesach Seder, hoe meer betekenis het verlossingswerk van Jezus Christus voor je krijgt. Niet alleen de betekenis van de vier bekers wijn, maar elk onderdeel van Pesach Seder, verwijst naar het volbrachte verlossingswerk van Jezus Christus.

De Sedermaaltijd is een geweldige gelegenheid Joodse gasten uit te nodigen of op een uitnodiging van Joodse mensen in te gaan. Het is mooi om met elkaar te ontdekken hoe Gods beloften zijn vervuld in Messias Jezus!

De Profeet Elia en Pesach

Op dit ogenblik vieren Joden acht dagen lang Pesach. Het Pesachfeest herdenkt de bevrijding en de uittocht uit Egypte. De profeet Elia leefde lang na de uittocht uit Egypte. Toch speelt hij tijdens Pesach een belangrijke rol. Hoe kan dat?

Een bijzonder aspect van de sederavond is de rol van de profeet Elia, ook Elijahoe genoemd. Deze is op twee manieren aanwezig - of eigenlijk juist niet aanwezig: op een bepaald moment wordt de deur voor hem opengezet en bovendien wordt er een glas wijn voor hem ingeschonken, de zogenaamde "beker van Elia." Dit glas wordt niet door een van de gasten leeg gedronken: het staat er voor het geval Elia die avond op bezoek zou komen.

Waarom Elia?

Ook vandaag nog staat de beker van Elia voor toekomstige bevrijding. Een bezoek van Elia tijdens de seder zou wel heel bijzonder zijn, want het zou het begin van de messiaanse tijd betekenen. Op het moment dat het glas wordt gevuld en de deur wordt opengezet, lezen we in de Haggada een citaat uit het bijbelboek Maleachi:

Voordat de dag van de Eeuwige aanbreekt, die groot is en ontzagwekkend, stuur ik jullie de profeet Elia, en hij zal ervoor zorgen dat ouders zich verzoenen met hun kinderen en kinderen zich verzoenen met hun ouders. Anders zou ik het land volledig moeten vernietigen.(Bron: Maleachi 3:23-24)

Deze tekst is de bijbelse oorsrong van de gedachte dat Elia zal komen "voor de dag van de Eeuwige aanbreekt." Elia wordt op grond van deze tekst dus gezien als de voorloper van de messias.

labels:

Zie ook: