Tijdens de zwangerschap is een gezonde leefstijl extra belangrijk, waarbij gezonde en gevarieerde voeding essentieel is om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen voor zowel de moeder als de baby. Sommige voedingsmiddelen kunnen echter schadelijk zijn voor de (ongeboren) baby en moeten vermeden of beperkt worden. Het is altijd raadzaam om je verloskundige om advies te vragen.

Wat is gezonde en gevarieerde voeding?

Een gezond en gevarieerd eetpatroon omvat het eten van voldoende verschillende voedingsmiddelen om de belangrijke voedingsstoffen, zoals vitamines, mineralen en eiwitten, binnen te krijgen. Tijdens de zwangerschap heeft het lichaam een verhoogde behoefte aan deze voedingsstoffen. Het volgen van de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum kan helpen om gevarieerd te eten en te voorkomen dat er te veel ongezonde vetten, suikers en schadelijke stoffen worden geconsumeerd.

Waarom Voorzichtig Zijn met Rauw Voedsel Tijdens de Zwangerschap?

In sommige voedingsproducten kunnen bacteriën of parasieten aanwezig zijn die ziekte kunnen veroorzaken. Besmetting hiermee kan tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen hebben, zoals een miskraam of vroeggeboorte. Daarom is het advies om extra voorzichtig te zijn met bepaalde voedingsproducten.

Listeria kan worden opgelopen door het eten van rauwe producten, zoals rauw vlees, rauwe vis en zachte kaas gemaakt van rauwe melk (ongepasteuriseerd). Toxoplasmose kan worden veroorzaakt door een parasiet in kattenpoep, die via de aarde groenten en fruit kan besmetten. Om besmetting met listeria en toxoplasmose te voorkomen, is het belangrijk om vlees, vis en eieren goed te verhitten (koken of bakken) en geen zachte kaas of andere producten met rauwe melk te eten. Groente en fruit kan je goed wassen of schillen.

Vis: Welke Zijn Veilig Tijdens de Zwangerschap?

Rauwe vis en sommige vissoorten kunnen beter vermeden worden tijdens de zwangerschap. Vis is echter ook gezond, vooral vanwege de vetzuren DHA en EPA, die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van de hersenen en het netvlies van de baby. Het advies is om twee keer per week een portie (100 gram) vis te eten: één keer vette vis (bijvoorbeeld gebakken zalm) en één keer magere vis (bijvoorbeeld schol).

In rauwe vis, zoals gerookte zalm en rauwe sushi, kan listeria of toxoplasmose zitten. Als de vis goed is verhit (gebakken of gekookt) kan je het wel veilig eten. In sommige vissoorten kunnen veel schadelijke stoffen zitten, zoals in makreel, paling, sardine, tonijn, krab en garnalen. Die kan je beter niet eten als je zwanger bent. Kweekvis bevat minder schadelijke stoffen dan vis die in het wild is gevangen.

Voedingsproducten Die Afgeraden Worden Tijdens de Zwangerschap

Een aantal voedingsproducten kan je beter niet (of weinig) eten en drinken als je zwanger bent:

  • Vitamine A: Vermijd lever en leverproducten vanwege het hoge vitamine A-gehalte, wat het risico op afwijkingen bij de baby kan verhogen.
  • Cafeïne: Meer dan 200 milligram cafeïne per dag kan leiden tot verminderde groei van de baby, een miskraam of zelfs doodgeboorte. 200 milligram cafeïne is ongeveer twee koppen koffie per dag.
  • Loodhoudend drinkwater: In oude huizen kan er veel lood in het kraanwater zitten, wat schadelijk kan zijn. Gebruik fleswater om dranken, soep en sauzen te bereiden.
  • Rauwe producten: Rauw vlees, rauwe vis en producten met rauwe melk kunnen besmet zijn met listeria en toxoplasmose. Gepasteuriseerde melk is veilig.

Hygiëne Tijdens de Zwangerschap

Tijdens de zwangerschap is het extra belangrijk om goed op de hygiëne te letten bij het klaarmaken van eten. Zo kan je infectieziekten door listeria of toxoplasmose voorkomen. Hier kan je op letten:

  • Zet (producten met) rauwe vis, rauw vlees of rauwe melk na aankoop zo snel mogelijk in de koelkast.
  • Was groenten en fruit goed voordat je ze eet of klaarmaakt. Ook gewassen, voorverpakte producten.
  • Verhit vacuümverpakte producten goed (koken of bakken) en eet ze binnen twee of drie dagen na opening op.
  • Eet geen restjes of kliekjes die ouder zijn dan twee dagen.
  • Zorg dat vlees altijd goed doorbakken is.

In de app ZwangerHap van het Voedingscentrum kan je heel veel producten opzoeken om te kijken of je ze veilig kan eten.

Wat Mag Je Wel en Niet Eten Tijdens de Borstvoedingsperiode?

Als je borstvoeding geeft, is het belangrijk om genoeg voedingsstoffen en vocht binnen te krijgen. Je mag weer producten met rauw vlees, rauwe vis en rauwe melk eten, zoals sushi, rood vlees en rauwmelkse zachte kaas. Deze producten hebben geen invloed op de borstvoeding die je baby binnenkrijgt.

Hier kan je rekening mee houden als je borstvoeding geeft:

  • Cafeïne: Net als tijdens de zwangerschap wordt aangeraden om niet meer dan twee koppen koffie per dag te drinken.
  • Alcohol, drugs en roken: Dit is schadelijk voor jou en je baby en wordt sterk afgeraden tijdens het geven van borstvoeding.
  • Kruiden: Het Voedingscentrum raadt aan om matig te zijn met thee van venkel, anijs en/of kaneel, omdat hier plantengifstoffen in zitten die in de moedermelk kunnen komen.

Vegetarisch of Veganistisch Eten Tijdens de Zwangerschap

Vegetarisch eten kan prima tijdens de zwangerschap, waarbij je geen vlees of vis eet, maar wel zuivelproducten en eieren. Het is dan wel belangrijk om te zorgen dat je genoeg ijzer, jodium, calcium, eiwitten, vitamine B12 en visvetzuren binnenkrijgt. Als je veganistisch eet, eet je helemaal geen dierlijke producten. Daardoor heb je een groter risico op een tekort aan ijzer, jodium, calcium, vitamine B12 en omega-3 vetzuren. Daarom wordt veganistisch eten tijdens de zwangerschap in sommige landen afgeraden.

Als je veganistisch wilt blijven eten, is het raadzaam om advies te vragen aan een diëtist met kennis van veganistisch eten tijdens de zwangerschap en supplementen te nemen zoals vitamine B12, zink en omega-3 vetzuren (DHA en EPA).

Misselijkheid Tijdens de Zwangerschap

Als je door de zwangerschap vaak misselijk bent of moet overgeven, heb je misschien weinig zin in eten. Daardoor kan je minder voedingsstoffen binnenkrijgen dan normaal. Dit kan helpen:

  • Verdeel je maaltijden over meerdere kleine porties per dag.
  • Probeer te ontdekken van welke producten je misselijk wordt en wat je wel verdraagt.
  • Zorg dat je genoeg drinkt.
  • Gember (vers of als capsules) kan helpen tegen misselijkheid. Ook magnesium (supplement) kan helpen.

Vasten of Lijnen Tijdens Zwangerschap of Borstvoeding

Vasten en lijnen wordt afgeraden tijdens de zwangerschap en de borstvoedingsperiode. Genoeg gezond eten is belangrijk voor je eigen gezondheid en voor de baby.

Extra Tips

  • Gebruik tuinhandschoenen als u in de tuin werkt en vermijd contact met zand in de zandbak.
  • Verschoon niet zelf de kattenbak, want in ontlasting van katten kan Toxoplasma zitten.
  • Let op de hygiëne bij contact met dieren en was na contact met dieren de handen.

Wat Kun Je Beter Wel of Niet Eten Tijdens de Zwangerschap?

  • Eet geen kazen die van rauwe melk zijn gemaakt. Je herkent deze kazen aan de tekst 'au lait cru' op de verpakking.
  • Eet geen rauw of rosé gebakken vlees zoals filet americain of rosbief.
  • Was rauwe groenten en fruit goed.
  • Eet liever geen lever en hooguit eenmaal per week een product waar lever in is verwerkt zoals leverworst of leverkaas.

Overzicht van Voedingsmiddelen en Adviezen Tijdens de Zwangerschap

Productgroep Wel eten Niet/Beperkt eten
Vlees Goed doorbakken vlees Rauw of rosé gebakken vlees, leverproducten (max. 1x per week)
Vis Vette vis (zalm, forel), magere vis (tilapia, schol) Rauwe vis, roofvissen (tonijn, makreel), vacuümverpakte vis
Zuivel Gepasteuriseerde melk en kaas Rauwe melk en kaas (au lait cru)
Groenten & Fruit Goed gewassen groenten en fruit Rauwe kiemgroenten
Dranken Water, thee (max. 3 koppen), koffie (max. 2 koppen) Alcohol, energiedranken, teveel cafeïne

labels:

Zie ook: