Diarree is dunne en waterige ontlasting. Soms wordt het ook wel buikloop genoemd. Er is sprake van diarree als iemand drie keer of vaker per dag naar het toilet gaat en de ontlasting ongevormd en dun is. Er wordt pas gesproken over diarree als je meerdere keren per dag (dunne) ontlasting hebt. Als de ontlasting alleen wat minder vast is dan normaal is dat niet direct diarree. Jaarlijks hebben zo’n 4,5 miljoen mensen er last van, jij misschien ook wel.

Diarree komt vaak voor. We maken onderscheid tussen acute en chronische diarree. Diarree kan kortdurend (acuut) zijn, maar het kan ook een chronische (langdurige) klacht of aandoening zijn.

Soorten diarree

Er worden verschillende soorten diarree onderscheiden:

  • Acute diarree
  • Chronische diarree
  • Reizigersdiarree
  • Peuterdiarree

Acute Diarree

Acute diarree is een plotselinge verandering van je ontlastingspatroon. Acute diarree is diarree die plotseling ontstaat en niet lang duurt. De ontlasting is dun en waterig. Ook moet je vaker naar het toilet dan normaal. Acute diarree komt vaak voor en gaat meestal tussen de 4 en 7 dagen vanzelf weer over. Acute diarree ontstaat meestal door een besmetting met virussen, bacteriën of parasieten. Een veelvoorkomende vorm van acute diarree is de zogenoemde buikgriep. Acute diarree kan ontstaan door een bacteriële- of virusinfectie of een parasiet. Ook acute diarree door een bacterie of parasiet komt vaak voor. Eten of drinken van besmet voedsel of water is vaak de oorzaak. Ook (overmatig gebruik van) bepaalde voedingsmiddelen kan leiden tot diarree: zoetstoffen, alcohol en vette producten. De diagnose bij acute diarree wordt gesteld op basis van het klachtenpatroon.

Chronische Diarree

Je spreekt van chronische diarree als de diarreeklachten langer dan 14 dagen aanhouden. Chronische diarree kan worden veroorzaakt door gebruik van medicatie, antibiotica of een voedselallergie of -intolerantie (bv melkallergie of coeliakie). Er zijn ook maag-darmziekten waarbij langdurige diarree optreedt. Daarnaast kunnen chronische aandoeningen zoals de ziekte van Crohn of het prikkelbaar darm syndroom (IBS) de oorzaak zijn. Bij chronische diarree is soms aanvullend onderzoek nodig om een diagnose te kunnen stellen.

Reizigersdiarree

Reizigersdiarree kenmerkt zich door dunne, waterige ontlasting. Eten of drinken van besmet voedsel of water is vaak de oorzaak. Dit soort darminfecties ontstaan vaker in het buitenland (bijvoorbeeld tijdens een vakantie). Naast diarree kan je last hebben van buikkrampen, buikpijn, misselijkheid, braken, gebrek aan eetlust en/of lichte koorts.

Peuterdiarree

Peuterdiarree komt het vaakst voor in de leefftijd tussen 1 en 4 jaar. Peuterdiarree heeft veel mogelijke oorzaken, vaak is dit gastro-enteritis, oftewel ‘buikgriep’ of overmatig gebruik van (helder) appelsap.

Oorzaken van Diarree

Diarree kan veel verschillende oorzaken hebben. Acute diarree wordt meestal veroorzaakt door een virus, bacterie of parasiet die via je mond in je darmen komt. Acute diarree door een buikgriep of door het eten of drinken van besmet voedsel of water, geneest meestal vanzelf. Soms komt het door bedorven voedsel. Je krijgt dan diarree door een virus, bacterie of parasiet.

Diarree komt soms ook door een andere oorzaak. Dit is vaak het geval als je een paar weken achter elkaar diarree hebt. We spreken dan over chronische diarree.

Mogelijke oorzaken zijn:

  • Infecties: Acute diarree kan ontstaan door een bacteriële- of virusinfectie of een parasiet. Bij buikgriep komt de diarree door een virus. Je kan dit virus krijgen via poep, braaksel of speeksel van andere mensen, bijvoorbeeld als je naar dezelfde WC bent gegaan en daarna niet goed je handen hebt gewassen met water en zeep, of na het drinken uit hetzelfde glas als iemand anders die het virus bij zich draagt. In bedorven voedsel zitten soms bacteriën die diarree kunnen veroorzaken. Als het virus, de bacterie of de parasiet in je darmen komt, kan het daar een ontsteking veroorzaken. Hierdoor kan de darm minder vocht opnemen, waardoor er te veel vocht in de darm blijft zitten.
  • Voedselintolerantie of allergie: Sommige mensen kunnen bepaalde voedingsmiddelen niet verdragen. Dit wordt voedselintolerantie genoemd. Een bekend voorbeeld hiervan is lactose-intolerantie. Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij sprake is van een afweerreactie tegen gluten. Gluten is een eiwit dat in bepaalde granen en graanproducten voorkomt. Zoals in brood, crackers, pasta, pizza, maar gluten worden ook gebruikt in bijvoorbeeld sauzen en soepen. Wanneer iemand met coeliakie gluten eet, kan de afweerreactie zorgen voor beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm.
  • Verkeerd voedingspatroon: Dunnere ontlasting (zonder dat echt sprake is van waterdunne diarree) wordt in veel gevallen veroorzaakt door een verkeerd voedingspatroon. Vezelrijke, gezonde voeding is in dat geval belangrijk. Vezels zorgen voor een goede darmwerking. Ze nemen vocht uit de ontlasting op en creëren daardoor een steviger en soepelere ontlasting. Ook kan peuterdiarree ontstaan door een malabsorbtie sydroom (glutenintolerantie, taaislijmziekte), een parasiet, voedselovergevoelligheid of obstipatie, ewaardoor ‘overloopdiaree’ ontstaat.
  • Medicijnen: Veel medicijnen hebben als bijwerking diarree. Sommige medicijnen kunnen door diarree minder goed of helemaal niet werken.
  • Stress of spanningen: Diarree kan ook het gevolg zijn van een (te) snelle passage van ontlasting door de darm. Dit gebeurt bijvoorbeeld door stress of spanningen. Stress kan invloed hebben op je darmen, en diarree veroorzaken. Zorg er daarom voor voor genoeg rust en ontspanning in je leven, bijvoorbeeld door te gaan bewegen.
  • Aandoeningen: Er zijn ook maag-darmziekten waarbij langdurige diarree optreedt. Bijvoorbeeld bij chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Ook bij chronische aandoeningen aan de alvleesklier, lever en galwegen kan langdurige vetdiarree voorkomen. Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is de darmwand overgevoelig voor prikkels en reageert hierop met krampen, pijn en een opgeblazen gevoel.

Naast deze oorzaken, zijn er nog andere factoren die diarree kunnen veroorzaken:

  • Overmatig gebruik van zoetstoffen
  • Het dumpingsyndroom: Met het dumpingsyndroom worden de klachten bedoeld die ontstaan na een te snelle maagontlediging.

Klachten bij Diarree

De klacht bij diarree is dunne ontlasting, meerdere keren per dag. Daarnaast komt de behoefte om naar het toilet te gaan (aandrang) meestal plotseling. Ook het ophouden van de ontlasting lukt meestal niet of moeizaam. De ontlasting heeft bij diarree vaak een andere kleur en geur.

Je kunt de volgende klachten hebben bij de diarree:pijn in je buikJe kunt pijn hebben die er de hele tijd is, of krampen. Bij krampen kun je de poep moeilijk tegenhouden. Bij diarree verlies je veel vocht.Je verliest extra veel vocht als je ook overgeeft, koorts hebt of als het warm is.

Je verliest veel vocht bij diarree, vooral als je erbij moet overgeven, koorts hebt, of als het heel warm is. Herken je klachten van uitdroging? Als je veel vocht verliest en te weinig drinkt, kun je uitdrogen. Vooral ouderen boven de 70 jaar en kinderen onder de 2 jaar kunnen snel uitdrogen. Bij gezonde volwassenen is de kans op uitdrogen erg klein. Als je uitdroogt, kun je 1 of meer van deze klachten krijgen:Je plast niet of weinig. Als je toch plast, is je plas donker.Je hebt erg veel dorst.Je hebt een droge mond.Je voelt je suf.Je voelt je duizelig of valt flauw. Bij ernstige uitdroging kun je ook deze klachten krijgen:Je bent in de war.Je ademhaling gaat snel.Je hartslag gaat snel.Je armen en benen voelen koud.

Wat te doen bij diarree?

Acute diarree gaat meestal snel vanzelf weer over. Bij acute diarree is meestal geen behandeling nodig. De klachten verminderen vaak binnen enkele dagen. Als je last blijft houden van waterige ontlasting, buikkrampen en/of koorts kan de huisarts verder onderzoek doen.

Toch kan het soms zijn dat je medicijnen zou willen gebruiken:

  1. ORS: Bij heftige diarree kun je ORS gebruiken, zodat je niet uitdroogt. Neem dit alleen als je een grotere kans op uitdroging hebt of al uitgedroogd bent. Bij (dreigende) uitdroging als gevolg van diarree kan de huisarts middelen voorschrijven om de uitdroging te voorkomen of te behandelen (bijvoorbeeld met ORS, een mengsel van zouten en druivensuiker). ORS is een drankje met speciale suikers (glucose) en zouten. Die heeft het lichaam nodig om vocht op te nemen en vast te houden. Je kunt ORS zonder recept kopen bij de apotheek of drogist.
  2. Loperamide: Als je op reis gaat of voor een langere tijd niet naar de WC kan, kun je Loperamide gebruiken. Loperamide zorgt er niet voor dat je sneller beter wordt! Meestal duurt de diarree in totaal juist langer, omdat het virus, de bacterie of de parasiet die het veroorzaakt toch uit je lichaam zal moeten komen om de diarree te laten overgaan. Een bijwerking van Loperamide is daarnaast dat het soms kan zorgen voor verstopping. Diarreeremmers zoals loperamide zijn een veilig optie wanneer je last hebt van acute infectieuze diarree. Ze helpen om diarreeklachten te verminderen. Je kunt loperamide zonder recept kopen bij de apotheek of drogist.

Daarnaast zijn er nog andere adviezen die je kunt opvolgen:

  • Voldoende drinken: Zorg ervoor dat je extra veel drinkt om niet uit te drogen; ongeveer 2 tot 3 liter per dag. Minstens 2-3 liter per dag om uitdroging te voorkomen. Vooral bij kinderen en oudere mensen is er bij aanhoudende diarree kans op uitdroging. Ook wanneer je last hebt van braken en koorts verlies je extra veel vocht. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had.
  • Eetpatroon: Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten als je geen trek hebt; je kan best een tijdje zonder eten. Eet gewoon waar je trek in hebt. Een paar dagen niet- of minder eten is geen probleem, zodra de klachten over zijn wordt de achterstand weer ingehaald. Blijf eten, hierdoor voel je je beter. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt. Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig.
  • Vermijd bepaalde voedingsmiddelen: Drink geen zoete dranken bij langdurigere diarree (dus geen appelsap, melk of light-dranken). Let op je fructose-inname, want fructose kan de klachten verergeren. Fructose zit in fruit (dus vruchtensap en appelmoes bevatten veel fructose). Vermijd prikkelende voedingsmiddelen zoals ui, prei paprika, peulvruchten en koolsoorten.
  • Hygiëne: Was nog vaker dan normaal je handen met water en zeep en droog ze daarna goed af. Was regelmatig je handen met water en zeep, en droog ze daarna goed af. Diarree is meestal zeer besmettelijk. Was je handen en het kookgerei regelmatig, vooral na het aanraken van rauw vlees. Gebruik verschillende snijplanken voor vlees en groenten.
  • Raadpleeg een arts: Als de diarree aanhoudt, kan de huisarts voorstellen om je ontlasting te laten onderzoeken. Zeker als je voorafgaand of tijdens de diarree in het buitenland bent geweest, is ontlastingsonderzoek aan te raden. Als je veel last hebt van dumpingsyndroom en moeite hebt om op gewicht te blijven, is het belangrijk om contact op te nemen met een diëtist.

Preventie

Voorkomen is natuurlijk altijd beter dan genezen. Houdt de diarree aan? Het is belangrijk om te onderzoeken waar de oorza(a)k(en) ligt van jouw klachten of die van je kindje.

Enkele tips om diarree te voorkomen:

  • Was regelmatig je handen met water en zeep, en droog ze daarna goed af.
  • Ga veilig om met voedsel:
    • Bewaar resten van je maaltijd altijd in de koelkast. Niet langer dan 2 dagen.
    • Resten van afhaalmaaltijden kun je beter niet bewaren.
    • Neem elke dag een schone vaatdoek.
    • Gebruik alleen schone messen en snijplanken.
    • Gebruik aparte messen en snijplanken voor rauw vlees.
  • Bak of gril varkensvlees en kip door en door zodat het goed gaar wordt.
  • Informeer of het water uit de kraan drinkbaar is. In veel niet-westerse landen is het niet verstandig water uit de kraan te drinken of te gebruiken bij het bereiden van voedsel en het tandenpoetsen.
  • Psychisch welzijn is ook cruciaal. Stress heeft een directe invloed op de werking van de darmen, en daarom zijn ontspanningstechnieken, zoals meditatie, yoga of ademhalingsoefeningen, nuttig voor de preventie van spijsverteringsproblemen.

labels:

Zie ook: