Rode gist rijst is een voedingssupplement dat de laatste jaren steeds populairder wordt, vooral vanwege de vermeende cholesterolverlagende eigenschappen. Het wordt in Westerse landen vooral gebruikt als voedingssupplement tegen hyperlipidemie/dyslipidemie (verhoogde/afwijkende bloedlipidenconcentraties). Maar wat is rode gist rijst precies, en wat zijn de voor- en nadelen van het gebruik ervan?

Wat is Rode Gist Rijst?

Rode gist rijst wordt al meer dan 2000 jaar in China geconsumeerd zonder nadelige gevolgen voor de gezondheid. In verschillende provincies in het zuidoosten van China (waaronder Jiangsu, Fujian, Jiangxi, Zhejiang en Shanghai) zijn mensen meer dan 2000 jaar geleden begonnen met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus. Hierdoor kreeg de rijst een dieprode kleur. Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) maakt tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding (als smaakmaker, conserveringsmiddel en natuurlijke kleurstof) en het is opmerkelijk, dat juist deze provincies de laagste cardiovasculaire sterfte van heel China hebben.

Rode gist rijst is binnen de traditionele Chinese geneeskunde een beproefd middel voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart.

De Werkzame Stoffen in Rode Gist Rijst

Bij de fermentatie door Monascus purpureus ontstaan diverse stoffen (metabolieten) met een gezondheidsbevorderend effect, waaronder een tiental van de zogenaamde monacolines, vernoemd naar de gist. Men schrijft deze monacolines - en dan met name monacoline K - de belangrijkste werking toe. Monacolines hebben hetzelfde werkingsmechanisme als statines.

Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever. Monacolines verlagen vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel. Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels.

Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst.

Effectiviteit van Rode Gist Rijst

Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. Rode gist rijst is niet hetzelfde als een statine, alhoewel het monacolines bevat met hetzelfde werkingsmechanisme als statines. Statines bevatten één stof in een hoge dosering, terwijl rode gist rijst een combinatie van werkzame stoffen in (veilige) lagere doseringen bevat.

Hierdoor verlaagt rode gist rijst met 5-10 mg monacoline K per dag de LDL-spiegel even goed als 20- 40 mg lovastatine per dag. Het synthetische lovastatine wordt aangeboden in de lactonvorm, die in de lever nog moet worden omgezet in de actieve, zure vorm, terwijl het natuurlijke monacoline K al voor een belangrijk deel (40-60%) bestaat uit de (actieve) zure vorm.

Uit de meer dan 50 beschreven klinische studies blijkt dat rode gist rijst na 8-12 weken zorgt voor significante verlaging van de cholesterolspiegel, vergeleken met placebo. Tevens daalde de triglyceridenspiegel met gemiddeld 0,41 mmol/l (36,5 mg/dl). De totaalcholesterolspiegel daalde met gemiddeld 0,91 mmol/l (35 mg/dl), de LDL-cholesterolspiegel met 0,73 mmol/L (28 mg/ dl), terwijl de HDL-cholesterolspiegel met 0,15 mmol/L (5,8 mg/dl) toenam. Het cholesterolverlagende effect is vergelijkbaar met statines.

De EFSA concludeert dat rode gist rijst zorgt voor significante verlaging van de totaalcholesterol- en LDL-cholesterolspiegel bij een dagdosis rode gist rijst met 10 mg monacoline K.

Suppletie met rode gist rijst verbetert de prognose bij mensen met kransvatziekte, die een hartinfarct hebben doorgemaakt. Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%. Het aantal noodzakelijke bypassoperaties nam door suppletie met rode gist rijst met 33% af, vergeleken met placebo.

De onderzoekers stelden vast dat suppletie met rode gist rijst, vergeleken met placebo, zorgt voor significante verlaging van de kans op hartinfarct (-61%), bypassoperatie (-33%), cardiovasculaire sterfte (-31%) en sterfte door alle oorzaken (-33%). Rode gist rijst is hierbij even effectief als simvastatine.

Mogelijke Bijwerkingen en Risico's

Het slikken van rode gist rijst kan ernstige bijwerkingen geven. In rode gist rijst zit monacoline K. Dit is een natuurlijk statine. Statines zijn cholesterolverlagende medicijnen. In rode gist rijst kan steeds een andere hoeveelheid monacoline K zitten. Je weet dus nooit precies hoeveel je van die stof binnenkrijgt.

Klachten die je kunt krijgen van rode gist rijst lijken op de bekende bijwerkingen van statines. Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten. Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige leverproblemen met geelzucht zijn gemeld.

Gebruik rode gist rijst niet tijdens zwangerschap of wanneer je borstvoeding geeft. Rode gist rijst kan een wisselwerking hebben met medicijnen die ook worden gemetaboliseerd door CYP3A4, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers. Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.

Een (ernstig) vitamine D-tekort kan theoretisch leiden tot bijwerkingen van rode gist rijst. Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever.

Aanbevelingen

  • De meeste mensen hebben voedingssupplementen of kruidenpreparaten niet nodig.
  • Slik je medicijnen en wil je rode gist rijst of een ander voedingssupplement of kruidenpreparaat gebruiken? Overleg dit dan altijd met je arts of apotheker. Statines in combinatie met andere medicijnen kunnen namelijk ongewenste bijwerkingen geven.
  • Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn.

labels:

Zie ook: