Het is voor veel mensen een bekend scenario: je neemt een beetje chips en voor je het weet, is de hele zak leeg. Maar waarom is het zo moeilijk om te stoppen met eten van chips als we eenmaal begonnen zijn? Volgens professor Esther Aarts is de onweerstaanbaarheid van snacks evolutionair te verklaren. Ons brein is daarom geprogrammeerd om voedingsmiddelen met suiker, vet en zout als zeer belonend te ervaren. Ons oerinstinct is echter nog steeds actief.

Daar komt nog bij dat we gewoontedieren zijn. Als er eten voor ons ligt, maken we het vaak automatisch op. Naast gewoontes speelt ons gevoel een grote rol. Na een stressvolle dag belonen veel mensen zichzelf met iets lekkers.

Als dit een patroon wordt, kunnen de hersenen de controle over verzadiging verliezen. Dit kan volgens Esther Aarts leiden tot overeten en uiteindelijk tot overgewicht, wat de hersenen verder beïnvloedt vertelt ze bij de Radboud Science Snacks podcast. Overmatig eten kan namelijk leiden tot ontstekingen in het lichaam, vooral bij vetophoping rondom de organen. Deze ontstekingen kunnen de hersenen bereiken en daar invloed hebben op motivatie en zelfcontrole.

Waarom chips zo verslavend zijn

Chips zijn om meerdere redenen verslavend. Zo zorgt de combinatie van zout, vet en suiker in chips voor een verleidelijke smaakbeleving. De combinatie van stoffen stimuleert ook de afgifte van dopamine in je hersenen. Door deze neurotransmitter voel je je dan gelukkiger en wil je meer chips eten. Op die manier dragen ze bij aan het ontwikkelen van ongezonde eetpatronen.

Factoren die bijdragen aan een chipsverslaving

  • Genetische aanleg voor verslavend gedrag
  • Een impulsieve persoonlijkheid
  • Stress, onrust of vermoeidheid

Gevolgen van een chipsverslaving

Overmatig veel chips eten door een verslaving of verstoord eetgedrag heeft verschillende gezondheidsrisico’s. Deze variëren van extreme gewichtstoename tot diabetes type-2 en een verhoogde kans op sommige vormen van kanker, volgens de eetverslaving onderzoeker Abd Tahrani in Journal of Eating Disorders. Een eetverslaving aan chips leidt vaak ook tot psychische problemen, van schuldgevoelens over je eetgedrag en eetbuien tot een lager zelfbeeld en depressie. Daarnaast is sociale isolatie een mogelijk gevolg.

Praktische tips om te stoppen met chips eten

Gelukkig biedt Aarts in haar nieuwe boek ‘Waarom we een zak chips altijd in een keer leeg eten’ praktische tips om de vicieuze cirkel te doorbreken. Doe je eten in een kleinere kom en eet het met een kleinere lepel als je minder wilt eten.

Tips voor thuis en onderweg

  • Haal geen snacks in huis.
  • Neem iets gezonds mee als je op pad gaat, voor als je onderweg trek krijgt.
  • Leg gezond eten voorin en ongezond eten achterin de keukenkast, uit het zicht.
  • Doe chips in een bakje, zo eet je niet ongemerkt door uit de verpakking.
  • Zet ongezonde snacks uit het zicht of op onhandige plekken.
  • Maak het snacken moeilijker.

Gezonde alternatieven voor chips

Er zijn talloze gezonde alternatieven voor chips die helpen om de afhankelijkheid aan een zak chips te verminderen. Deze gezonde snackopties kunnen in veel gevallen makkelijk in de supermarkt worden gevonden. Het is echter het beste om zelf je snacks te maken. Snaaien is lastig te stoppen. Gelukkig kun je het snaaien van chips vervangen voor het snoepen van wat anders. Bijvoorbeeld stukjes appel, komkommer of zelfs wortels.

Als je zin hebt om wat te snoepen: laat de hond uit, bel iemand, zet thee of poets je tanden. Of pak een schaaltje yoghurt met fruit of handje ongezouten noten.

Tips om snackgedrag te verminderen:

  1. Maak afspraken met jezelf over hoeveel je gaat eten.
  2. Doe chips in een schaaltje.
  3. Berg je snacks op en leg het op een plek waar je het niet meer ziet liggen.
  4. Kies voor een gezond alternatief, zoals komkommer, snoeptomaatjes of worteltjes.

Overzicht van tips om te stoppen met snaaien:

Categorie Tips
Gedrag Eet voldoende bij je hoofdmaaltijden, drink eerst een glas water, wees niet te streng voor jezelf.
Omgeving Zorg voor gezonde alternatieven, maak snacken moeilijker, haal geen snacks in huis.
Bewustwording Doorbreek je vaste snackmomenten, herken emotie-eten.

Professionele hulp bij een chipsverslaving

Niet iedereen kan op eigen kracht een chipsverslaving overwinnen. Het is verstandig om professionele hulp in te schakelen bij een voedselverslaving wanneer je niet uit jezelf kunt stoppen en merkt dat de voedselverslaving gevolgen heeft op je gezondheid en omgeving. De meest effectieve behandeling van eetverslaving is in een gespecialiseerde kliniek voor eetstoornissen.

Een behandeltraject biedt vaak cognitieve gedragstherapie, waarin je leert om negatieve gedachten beter te verwerken. Ook kan interpersoonlijke therapie helpen bij problemen zoals sociale isolatie. Aan de hand van voedingsbegeleiding kan een cliënt leren wat een gezonde leefstijl en omgang met voedsel is.

Behandelmethoden

  • Cognitieve gedragstherapie: Leren om negatieve gedachten beter te verwerken.
  • Interpersoonlijke therapie: Helpt bij problemen zoals sociale isolatie.
  • Voedingsbegeleiding: Leren wat een gezonde leefstijl en omgang met voedsel is.
  • Hypnose: Versterkt cognitieve gedragstherapie en kan drang verminderen.

Mindfulness kun je goed gebruiken als je een impulsieve eter bent in plaats van een compulsieve eter. Door mindful te zijn herken je sneller gedachten die ertoe leiden dat je de chips gaat eten. Daarbij kan mindfulness je ook helpen om de smaak van chips minder verslavend te maken.

labels:

Zie ook: