Al sinds mensenheugenis wordt er over de hele wereld brood gegeten, iedere cultuur heeft een eigen variatie op brood: plat, lang, dun, rond, dik, volkoren, wit, zacht, knapperig en ga zo maar door. Het spreekt dan ook iedereen aan dat Jezus in het gebed ons leert: Geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben. Maar ik denk dat er meer betekenis in deze zin zit en dat juist die rijkdom te vinden is in het brood.

Brood: Meer dan Alleen Voedsel

Meer dan 250 keer komen we het woord brood tegen in de Bijbel. De eerste keer is dat wanneer God in het paradijs Adam en Eva toespreekt: ‘In het zweet uws aanschijns zult gij uw brood eten…’ In de oudheid kon het uren duren voordat er uit graankorrels genoeg bloem voor het gezin was gemalen. Het deeg werd gekneed tot ongezuurde platte broden, die zeer snel konden worden gebakken wanneer een bezoeker arriveerde.

‘De mens leeft niet van brood alleen,’ zegt Jezus tegen Satan als deze Hem op de proef stelt in de woestijn (Matteüs 4:4). Het feit dat in deze uitspraak brood genoemd wordt, onderstreept nog eens hoe sterk mensen hun basisbehoeften associeerden met brood. Dat Jezus de leerlingen in Marcus 6:8 opdraagt om ‘op niets mee te nemen voor onderweg, geen brood, geen reistas en geen geld, alleen een stok,’ laat opnieuw zien hoe basaal brood was.

Brood als Geschenk

Het delen van je brood laat zien dat je beseft dat dat brood een geschenk is. Bij brood delen denken we aan Jezus, aan het laatste avondmaal, maar ook aan de wonderbare spijsvermenigvuldiging. Maar ook als je het wonderkarakter van het verhaal even vergeet, doorbreekt Jezus de menselijke neiging om eerst aan jezelf te denken. Maar als je deelt, als je samen brood breekt, als je genoegen neemt met een eenvoudig brood en een eenvoudige vis, dan zie je Gods koninkrijk al even op aarde.

Verschillende Betekenissen van Brood in de Bijbel

Als we de Schrift lezen, ontdekken we dat in het bijbelse brood nog veel méér zit dan in onze dagelijkse boterham:

  1. Het brood dat zweet kost: Meer dan 250 keer komen we het woord brood tegen in de Bijbel.
  2. Het brood dat leven geeft: Jezus Christus noemt Zichzelf in de Bijbel het brood des levens.
  3. Het gegiste brood: Zuurdesem is deeg dat men had laten gisten om het te laten rijzen.
  4. Het brood dat wij breken: ‘Maakt het brood dat wij breken ons niet één met het lichaam van Christus?’ (1 Korintiërs 10:16).
  5. Het dagelijks brood: In het gebed dat Jezus leerde, bidt de gemeente om ‘het dagelijks brood’.

Jezus: Het Brood des Levens

Jezus Christus noemt Zichzelf in de Bijbel het brood des levens. Hij zegt dit, omdat de mensen om Hem heen vragen: ‘Onze voorouders kregen een zichtbaar teken, namelijk brood uit de hemel.’ Daarmee bedoelen ze het manna dat tijdens de reis door de woestijn elke dag als voedsel dient.

De Here Jezus is het brood dat, net als het manna, uit de hemel is neergedaald. Niet als lichamelijk voedsel, maar geestelijk. Hij is het brood dat leven geeft. Als we bij Hem komen, zullen we geen honger hebben. Het zal niet meer nodig zijn om verder te zoeken. Bij Hem en door Hem vinden we rust, eeuwig leven, vrede.

We hebben een leegte in ons hart die alleen Jezus kan vullen. Hij wordt het levende brood vanuit de hemel genoemd. Even een leuk Bijbels feitje: Jezus komt uit het stadje Bethlehem, wat broodhuis betekent, we krijgen ons brood direct vanuit de bron. We hebben ontdekt dat het niet zomaar eten is waar we hier om vragen, we vragen of onze hemelse Vader ons elke dag opnieuw wil vullen met Jezus, het levende brood vanuit de hemel.

Het Onze Vader en het Dagelijks Brood

Jezus vertelt ons hoe we moeten bidden: ‘Geef ons vandaag het eten (brood) wat we nodig hebben’. Hier komen we weer terug bij het gebed wat Jezus ons leert: Geef ons vandaag het eten (het brood) wat we nodig hebben.

In het gebed dat Jezus leerde, bidt de gemeente om ‘het dagelijks brood’. Letterlijk vertaald staat er: ‘Geef ons vandaag het brood van morgen.’ Het brood staat hier symbool voor de aardse, menselijke levensbehoeften. In dat ‘dagelijks’ zit een verwijzing naar het manna dat er elke dag lag als teken van Gods zorg voor de mensen. En ook naar wat Jezus elders leert: ‘Maak u geen zorgen voor de dag van morgen. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen last’ (Matteüs 6:34).

Brood en de Verleiding van Satan

Daarna (na de doop van Jezus) stuurde de Heilige Geest Jezus naar de woestijn. Daar moest Jezus door de duivel op de proef worden gesteld. Hij bleef 40 dagen in de woestijn. Al die tijd at Jezus niets. Toen kwam de duivel. Hij zei tegen Hem: “Als U Gods Zoon bent, zeg dan tegen deze stenen dat ze in broden moeten veranderen.”

De satan is listig, hij probeert Jezus hier uit te dagen. Hij pakt Jezus op zijn meest zwakke punt op dat moment: zijn honger. En wat houdt satan Jezus voor? Dit doet hij bij ons ook! Wij hebben allemaal een leegte in ons zitten. Dan komt satan naar ons toegesneld. Hier kind, hier heb je wat stenen om de leegte die je voelt op te vullen. Jezus zegt wanneer Hij verleidt wordt door satan: In de Boeken staat: ‘Je kan niet alleen van brood leven. Dat is ons voorbeeld. Hij laat zich leiden door God, brood (of welk voedsel dan ook) is niet het meest belangrijkste wat je nodig hebt.

Brood in Verhalen van de Bijbel

Er zijn nog zoveel mooie verhalen over brood uit de Bijbel waarin de diepere betekenis ook weer te vinden is. Denk aan het manna dat in de woestijn uit de hemel kwam om het klagende volk te eten te geven (Exodus 16). In de tempel lagen de heilige broden (Leviticus 24). Het verhaal van de vijf broden en twee vissen (o.a. Johannes 6).

De Symbolische Betekenis van Brood

Als Jezus in het evangelie de menigte te eten geeft, dan weten we inmiddels dat zo’n verhaal ook een symbolische betekenis heeft. Al in de oude kerk ontwikkelde men de zogenaamde viervoudige schriftzin - de wijsheid om Bijbelverhalen op tenminste vier verschillende manieren te benaderen. Er is allereerst het historische aspect. Er wordt iets verteld uit de menselijke geschiedenis. Bijbelse verhalen zijn altijd menselijke verhalen, geen sprookjesverhalen. Ze gaan over gewone mensen, en over hele gewone menselijke zaken. Over brood.

Naast het historische, is er de symbolische manier van lezen. In bijna ieder Bijbelverhaal zit ook een symbolische betekenis. Kijk maar naar ons verhaal. Het brood wijst natuurlijk naar Jezus die zelf het brood van het leven is. De evangelist schrijft het zo op dat je daar vanzelf aan gaat denken: Jezus nam het brood, keek omhoog naar de hemel, sprak het zegengebed uit, brak de broden en gaf ze aan zijn leerlingen. De viervoudige schriftzin leert dat er ook nog een ethische kant is aan het verhaal. Bijbelverhalen willen iets bewerkstelligen, ze roepen een bepaalde reactie op. Als Jezus met ons het brood deelt, worden wij uitgedaagd om dat ook te doen.

Brood en Geloof in het Dagelijks Leven

Bakken bij de kalender is een manier om geloof levend te houden en dichter bij te brengen. Geloof en geloofsopvoeding beginnen letterlijk in de keuken. Er heerst hongersnood in de omgeving van Coimbra in de tijd dat hij daar als broeder in het klooster woont. Dagelijks komen er bedelaars aan de poort van het klooster en vragen om eten. Antonius kan het niet over zijn hart verkrijgen om ze weg te sturen zonder een stukje brood. En zo komt het dat de hele mand leeg is wanneer de broeder van de kloosterbakkerij de tafel voor de maaltijd wil dekken. De bakker-broeder gaat naar Antonius toe: ‘Kijk nou toch! Vanmorgen heb ik brood gebakken, en alle brood is verdwenen!’ ‘Ik loop even met je mee’, antwoordt Antonius. En samen lopen ze terug naar de proviandkamer waar de manden met brood staan. En o wonder: als de broeders in de voorraadkamer komen, blijken de manden weer helemaal gevuld te zijn.

Het Joodse Feest van het Ongedesemde Brood

Het Joodse Feest van het Ongedesemde Brood werd in het voorjaar gevierd. Volgens Joods gebruik begint de dag bij zonsondergang. Bij de zonsondergang op de 14e dag van de maand Nissan, wordt het Pascha gevierd volgens het bijbelse voorschrift met een maaltijd, de Pesachmaaltijd. Direct daarna, op de 15e Nissan, begint het Feest van het ongedesemde brood (brood dat geen zuurdesem of gist bevat) - een feest dat zeven dagen duurt, tot de 21e Nissan. Het ongedesemd brood herinnert eraan dat de Israëlieten gehaast wegtrokken uit Egypte. Er was geen tijd om het brood te laten rijzen.

Brood: Een Zinnebeeld van Zielespijze

  • Het woord van God (Spr. 9: 5; vgl. ook Sir. 15: 3).
  • Christus, het brood des levens (Joh. 6: 35), dat van de hemel gekomen is (vs. 33, 42, 50).

Soorten Brood in Bijbelse Tijden

De broden die in de winkel te koop zijn verschillen in kleur. Sommige broden worden donkerder gemaakt met gebrande mout of gekarameliseerde suiker. De kleur van brood zegt niets over de voedingsstoffen in het brood. Volkoren brood is het gezondste brood. Want dat soort brood wordt gemaakt van volkorenmeel, en volkoren meel bevat voedingsvezels, vitamines en mineralen. In het Hebreeuwse huisgezin zal het wel een doorgaande regel geweest zijn, dat men zelf het dagelijks brood bakte van tarwe- of gerstemeel. Gelijk het malen (zie Art . Molen) gewoonlijk het werk van vrouwen was, zo zorgden zij ook meestal voor het dagelijks brood.

labels: #Brood

Zie ook: