Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) maakt tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding (als smaakmaker, conserveringsmiddel en natuurlijke kleurstof) en het is opmerkelijk, dat juist deze provincies de laagste cardiovasculaire sterfte van heel China hebben.

Rode gist rijst is een traditioneel Chinees voedingsmiddel dat ontstaat door fermentatie van rijst. Rode gist rijst (xuezhikang of rode koji) is rijst die is gefermenteerd door de gist Monascus purpureus. Door het toevoegen van de gist ‘Monascus Purpureus’ krijgt witte rijst een donkerrode kleur. Hierdoor kreeg de rijst een dieprode kleur.

Tijdens dit proces wordt de stof Monacoline K gevormd Monacolinen, waaronder Monacoline K, zijn bestanddelen van rood gefermenteerde rijst. Tijdens het fermentatieproces worden belangrijke bioactieve stoffen gevormd, waaronder monacoline K. Hierbij worden belangrijke bioactieve stoffen gevormd zoals monacolines (waarvan het merendeel monacoline K), sterolen, saponinen en isoflavonen en krijgt de rijst haar dieprode kleur.

In de Chinese geneeskunde wordt rode gist rijst o.a. gebruikt voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart. Rode gist rijst is binnen de traditionele Chinese geneeskunde een beproefd middel voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart.

In Westerse landen wordt rode gist rijst vooral gebruikt als voedingssupplement. In Nederland wordt rode gist rijst hoofdzakelijk als voedingssupplement gebruikt voor het verlagen van de totaal- en LDL-cholesterolspiegel. Het wordt aanbevolen voor “de instandhouding van normale cholesterolgehalte in het bloed” en als alternatief voor mensen die geen statines willen innemen of ze niet verdragen.

De voordelen van rode gist rijst

Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst.

Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever. Monacolines verlagen vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel.

Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels.

Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. Uit de meer dan 50 beschreven klinische studies blijkt dat rode gist rijst na 8-12 weken zorgt voor significante verlaging van de cholesterolspiegel, vergeleken met placebo.

De totaalcholesterolspiegel daalde met gemiddeld 0,91 mmol/l (35 mg/dl), de LDL-cholesterolspiegel met 0,73 mmol/L (28 mg/ dl), terwijl de HDL-cholesterolspiegel met 0,15 mmol/L (5,8 mg/dl) toenam. Tevens daalde de triglyceridenspiegel met gemiddeld 0,41 mmol/l (36,5 mg/dl). De EFSA concludeert dat rode gist rijst zorgt voor significante verlaging van de totaalcholesterol- en LDL-cholesterolspiegel bij een dagdosis rode gist rijst met 10 mg monacoline K.

In een placebogecontroleerde studie met 36 proefpersonen met coronaire microvasculaire ziekte (waarbij de doorbloeding van de hartspier is verminderd door vernauwing van de kleine bloedvaten) en inspanningsgeïnduceerde angina pectoris leidde suppletie met rode gist rijst tot een betere conditie van de bloedvaten en afname van inspanningsgeïnduceerde ischemie. Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%.(22)

De LDL-spiegel daalde door gebruik van rode gist rijst met gemiddeld 20% en de triglyceridenspiegel met 15%, terwijl de HDL-spiegel steeg met 5%. Het aantal noodzakelijke bypassoperaties nam door suppletie met rode gist rijst met 33% af, vergeleken met placebo.

De onderzoekers stelden vast dat suppletie met rode gist rijst, vergeleken met placebo, zorgt voor significante verlaging van de kans op hartinfarct (-61%), bypassoperatie (-33%), cardiovasculaire sterfte (-31%) en sterfte door alle oorzaken (-33%).

Er zijn aanwijzingen dat rode gist rijst obesitas-gerelateerde ontsteking remt en toename van de vetmassa tegengaat door het remmen van de proliferatie en differentiatie van pre-adipocyten en stimuleren van lipolyse in adipocyten.

Waar moet ik op letten bij gebruik van Rodegistrijst (Monacoline)?

Een supplement met Monacoline K uit rodegistrijst heeft een vergelijkbare werking als een statine. Bij het gebruik van statines, voor je cholesterol, kun je het beste een aanvulling met rodegistrijst overleggen met je huisarts of apotheker.

Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn.

Helaas is in de meeste voedingssupplementen met rode gist rijst alleen het gehalte monacoline K gemeten. Het gehalte aan, en de werkzaamheid van overige medicinale inhoudsstoffen is onbekend. Dit betekent dat onduidelijk is welke effecten een supplement met rode gistrijst precies heeft naast verbetering van dyslipidemie.

Risico's en bijwerkingen

Rode gist rijst verlaagt de synthese van co-enzym Q10 en vitamine D. Bij het optreden van bijvoorbeeld spierpijn, kan het nuttig zijn de voeding aan te vullen met co-enzym Q10 en vitamine D supplementen.

Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken. In sommige gevallen kunnen er bijwerkingen ontstaan door het gebruik van rodegistrijst supplementen, bijvoorbeeld spierpijn en maag- en darmklachten.

Wanneer men stopt met gebruik van rodegistrijst, verdwijnen in de meeste gevallen de bijwerkingen. Ervaar jij bijwerkingen bij gebruik van rode gistrijstsupplementen? Meld dit dan bij het Lareb.

Rode gist rijst kan een wisselwerking hebben met medicijnen die ook worden gemetaboliseerd door CYP3A4, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers. Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever.

Bijwerkingencentrum Lareb ontving zestien meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst. De klachten komen overeen met de bijwerkingen van statines. Spierpijn, maag- en darmklachten staan op de voorgrond.

Maar ook ernstige klachten, zoals spierafbraak, alvleesklierontsteking en ontregeling van de stollingstijd zijn gemeld. Klachten die je kunt krijgen van rode gist rijst lijken op de bekende bijwerkingen van statines. Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten.

Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige leverproblemen met geelzucht zijn gemeld.

Wie moet oppassen met rode gist rijst?

Rode gist rijst is over het algemeen veilig voor de meeste mensen, maar het moet met voorzichtigheid worden gebruikt, vooral door mensen die al cholesterolverlagende medicijnen gebruiken, ouderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Het is belangrijk om altijd een arts te raadplegen voordat je het gebruikt.

  • Gebruik rode gist rijst niet tijdens zwangerschap of wanneer je borstvoeding geeft.
  • Het advies is om rodegistrijst niet te gebruiken wanneer je jonger dan 18 jaar of ouder dan 70 jaar bent.
  • Rode gist rijst kan complicaties opnemen bij ouderen boven de 70 jaar. Dit komt omdat het een hoog gehalte aan monacolinen bevat, dat kan interageren met andere medicijnen.

Dosering en gebruik

Om het gewenste effect te bereiken wordt een dagelijkse inname van 10 mg Monacoline K aanbevolen. Supplementen op basis van gefermenteerde rode rijst zijn echter niet gestandaardiseerd. De hoeveelheid Monacoline K in verschillende preparaten kan variëren. Bovendien kunnen deze producten door het gistingsproces ook de giftige stof citrinine bevatten.

Rode gist rijst kan worden gebruikt als voedingssupplement in de vorm van capsules of tabletten. Rode rijst tabletten ondersteunen de cholesterolspiegel, maar is ook goed voor het hart en de bloeddruk.

Belangrijk is wel om er rekening mee te houden dat geen enkel supplement een wondermiddel is! Rode gist rijst is simpelweg een aanvulling voor je lichaam.

De aanbevolen dagelijkse dosering is maximaal 3 mg monacoline K per dag. Echter, door een wetswijziging mogen sinds juni 2022 alleen rode gist rijst supplementen worden verkocht die niet meer dan 3 mg monacolinen per dagdosis bevatten.

Conclusie

Rode gist rijst kan een natuurlijk alternatief zijn voor mensen die geen statines willen of kunnen gebruiken. Overleg dit dan altijd met je arts of apotheker.

Het is verstandig om met je arts te overleggen indien je andere medicatie neemt of gezondheidsproblemen ondervindt, alvorens te beginnen met rode gist rijst voedingssupplementen. Uiteraard mogen wij u wel voorzien van persoonlijk advies.

labels:

Zie ook: