Biologisch vlees is een term die al een tijd gebruikt wordt, waarbij dierenwelzijn en biodiversiteit belangrijke speerpunten zijn. Steeds meer Nederlanders schakelen dan ook bewust over op biologisch vlees. Maar wat is biologisch vlees nou eigenlijk? Hoe kan je 100% zeker zijn dat je biovlees koopt? Waar kan je biologisch vlees kopen? En vooral: hoe zorgt jouw keuze voor biovlees dat iedereen in de keten zich kiplekker voelt?

De Kern van Biologisch Vlees

Bij de productie van biologisch voedsel wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met milieu en dierenwelzijn. In allerlei voorschriften en eisen is vastgelegd wat daaronder wordt verstaan. In Nederland moeten biologische producten aan de Europese Verordening voor biologische productie voldoen.

Kenmerken van Biologisch Vlees

  • Meer ruimte voor dieren: Biologische dieren hebben heel veel ruimte, zowel binnen als buiten. Hierdoor hebben ze altijd bewegingsvrijheid. De dieren kunnen gaan en staan waar ze willen, waardoor ze in staat zijn hun natuurlijke gedrag te vertonen. In de biowetgeving staan strenge eisen over hoeveel ruimte de dieren moeten hebben (namelijk minimaal 8 m² per koe).
  • Biologisch voer: Veehouders gebruiken biologisch voer voor hun dieren. Verder krijgt het vee grotendeels biologisch voer (vrij van GMO's, groeihormonen en chemische ingrediënten). Bovendien moet in de biologische dierhouderij een deel van het voer van het eigen bedrijf of uit de regio komen. Vergeleken met gangbare veebedrijven wordt er daarom minder soja geïmporteerd uit Zuid-Amerika.
  • Beperkt gebruik van antibiotica: Ze krijgen biologisch voer en zo min mogelijk antibiotica toegediend. Biologisch vlees is vrij van preventieve geneesmiddelen, antibiotica en groeihormonen.
  • Geen genetische modificatie: Boeren gebruiken geen genetische modificatie. Het gebruik van genetisch gemodificeerde ingrediënten, enzymen en diervoer is uitgesloten. Dit wordt in strijd geacht met het natuurlijke karakter van de biologische landbouw.
  • Natuurlijke kringloop: De natuurlijke kringloop wordt in stand gehouden. Mest wordt verspreid over het land en zorgt voor voedingsstoffen voor de gewassen. Zo kan er op het land voedsel voor de mensen groeien en voer voor het vee. Ook gebruiken de boeren geen genetische modificatie en wordt het mest van de koeien gebruikt op eigen land of op het land van een andere boer zodat er geen mestoverschot ontstaat. Het in stand houden van de natuurlijke kringloop is de kern.
  • Minimale weidegang: De koeien moeten minimaal 210 dagen in de wei staan per jaar.

Daarnaast zijn er nog andere belangrijke kenmerken zoals het behouden en opbouwen van een gezonde bodem en het bevordering van de biodiversiteit.

Waarom is Biologisch Vlees Duurder?

Biologische producten zijn over het algemeen duurder dan gangbare producten. Deze meerprijs is te verklaren doordat de productie anders verloopt. Biologische boeren gebruiken geen kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen. Bovendien is de biologische landbouw arbeidsintensiever en maakt ze gebruik van gewassen en dieren die vaak minder snel groeien. Dieren leven langer en hebben dus langer onderdak en voer nodig.

Het voer van de dieren zelf is ook biologisch en dus duurder dan regulier voer. Doordat de dieren veel meer ruimte hebben, kost de landbouwgrond en de stalruimte meer geld per dier. Bovendien ontvangen bioboeren een eerlijke prijs voor hun vlees. Om deze redenen is biovlees vaak wat duurder. Maar daar krijg je heel wat voor terug!

Hoe Herken je Biologisch Vlees?

Biologisch vlees herken je aan het Europees biologisch keurmerk. Dit keurmerk geeft aan dat een biologisch product voldoet aan de strenge normen van de Europese biologische wetgeving. Zonder het EU-biolabel, mogen producenten, verwerkers of verkopers de termen “bio” of “biologisch” niet op de verpakking vermelden.

Termen zoals ‘diervriendelijk’, ‘natuurlijk’, ‘ecologisch’, daarentegen, zijn niet wettelijk bepaald. Ze bieden je dus geen uitsluitsel over bijvoorbeeld het welzijn van dieren.

Keurmerken voor Biologisch Vlees

Er zijn een aantal betrouwbare keurmerken voor biologisch vlees.

  • EU-Biologisch: Het Europese keurmerk voor biologisch is een keurmerk van de Europese Unie (EU) voor biologische producten, in dit geval vlees. Als het keurmerk EU-biologisch op je melkpak, courgette of een ander voedselproduct staat, dan volgt de boer de biologische landbouwmethode met Europees vastgelegde regels.
  • EKO-keurmerk: Producten met het Nederlandse EKO-keurmerk zijn ook biologisch. Aanvullend bij biologisch vlees is het EKO-keurmerk: dan heeft de boer extra zijn best gedaan om rekening te houden met het milieu bij het produceren van het vlees.
  • Demeter-keurmerk: Vlees met het Demeter-keurmerk vind je vooral in natuurwinkels. Dit keurmerk, opgericht in 1928, staat voor biodynamische landbouw. Biodynamische landbouw stelt, bovenop de Europese bionormen, extra eisen qua dierenwelzijn en ecologische impact.
  • Beter Leven Keurmerk: Biologisch vlees heeft altijd drie sterren op het Beter Leven keurmerk, maar drie sterren Beter Leven is niet per definitie biologisch.

Wie Controleert Biologisch Vlees?

Bedrijven die bioproducten produceren, verwerken of verkopen worden minstens een keer per jaar gecontroleerd door een onafhankelijke controle-instantie. In Nederland is dit Stichting Skal Biocontrole. Dit zelfstandig controle-orgaan is voor deze rol aangewezen door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Als Skal bij hun jaarlijkse controlebezoek vaststelt dat een bedrijf de EU-normen niet naleeft, dan kan het biocertificaat (tijdelijk) worden ingetrokken. Sowieso mogen producten die niet voldoen aan de wetgeving, niet verkocht worden als biologisch.

Bij veeteeltbedrijven controleert Skal o.a. op bewegingsruimte, uitloop en daglicht. Daarnaast kijken biocontroleurs in de bedrijfsboekhouding na of aangekocht veevoer overeenstemt met de EU-biowetgeving.

Verschillen met Gangbaar Vlees

Om biologisch uit te leggen kun je biologische landbouw vergelijken met gangbare landbouw. Landbouwmethode gericht op hoge productie en lage kosten. Heet ook wel intensieve landbouw. Een belangrijk verschil met gangbaar is dat biologische boeren geen kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen gebruiken. Biologische boeren doen meer om de omgeving en natuur te beschermen dan de Nederlandse wet vraagt bij gangbare landbouw.

Het verschil tussen gewoon vlees en biologisch vlees is heel groot. Scharrelvlees zit daar tussenin. De dieren krijgen meer ruimte, stro en vaak mogen ze naar buiten. Wettelijk is niet altijd vastgelegd wat ‘scharrel’ betekent als er over scharrelvlees gesproken wordt. Let daarom altijd goed op een keurmerk.

Waar Kan je Biologisch Vlees Kopen?

Je kunt vrijwel overal biologische producten kopen. Je kan biologisch vlees kopen in de meeste supermarkten. Meestal is het wel een heel beperkt aanbod en zijn de schappen vaak leeg. Daarnaast bestaan er nog traditionele, kleinschalige biologische winkels. Als je in een grote stad woont kan je vast en zeker wel zo’n winkel vinden. Meestal is het aanbod biologisch vlees bij deze winkels ook redelijk beperkt. Verder zijn er nog enkele grotere biologische ketens die vlees verkopen.

Impact op Milieu en Dierenwelzijn

Bij de productie van biologisch voedsel wordt er zoveel mogelijk rekening gehouden met milieu en dierenwelzijn. Dieren op een biologische boerderij krijgen meer ruimte, gaan vaker naar buiten en krijgen de mogelijkheid om natuurlijk gedrag te vertonen. Varkens mogen hun staart houden. Kippen leven langer voor ze geslacht worden. Er wordt alleen antibiotica gebruikt als dit hoogstnoodzakelijk is en het dier krijgt vervolgens tijd om te herstellen van de ziekte voor het wordt geslacht.

Biologische productie is beter voor de biodiversiteit op en om de boerderij. Zo is de bodemkwaliteit, waterregulatie en het voorkomen van plagen beter op de biologische boerderij.

Biologisch Vlees en Duurzaamheid

Het is lastig om één antwoord te geven op de vraag: is biologisch voedsel duurzamer? Hoe biologisch voedsel scoort hangt namelijk af van de factoren waarnaar je kijkt. Voor bijvoorbeeld dierenwelzijn, gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen en biodiversiteit is een biologische keuze beter. Bij energieverbruik en de uitstoot van broeikasgassen varieert het tussen en binnen productgroepen. En het gebruik van land bij biologische productie is juist weer een stuk hoger.

De milieu-impact van een product kan op verschillende manieren worden gemeten. Je kunt kijken naar de impact per kilogram product, maar het is ook mogelijk om de impact te berekenen per hectare.

Vergelijk je biologische met niet-biologische producten, dan zie je een verschil tussen deze twee:

  • De milieu-impact per hectare is voor biologische producten lager. Dit komt doordat er geen kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt mogen worden en er meer aandacht is voor de bodem en biodiversiteit.
  • Wanneer je kijkt naar de impact per kilogram product is deze vaak hoger voor biologische producten. Dat komt doordat er een lagere opbrengst per hectare is.

De Rol van Consumenten

Uit consumentenonderzoek blijkt dat mensen wel duurzamer geproduceerde producten willen kopen, maar vaak niet weten wat duurzaamheidskeurmerken zoals EU-biologisch betekenen. Ook weten veel mensen niet wat de impact van hun eetpatroon is op het milieu en het klimaat. De wens om te verduurzamen blijkt nog niet uit het aankoopgedrag.

Alternatieven voor Biologisch Vlees

Eigenlijk geldt voor alle voedselproducten dat plantaardig altijd beter is dan dierlijk. Veehouderij kost (per kg product) veel meer ruimte dan teelt van plantaardig eten. Eet daarom vooral plantaardig zoals peulvruchten en minder dierlijke producten zoals vlees.

Er zijn dus verschillende manieren om ons voedingspatroon te verduurzamen. Biologisch eten kan hier een van zijn, maar vormt op zichzelf niet de oplossing. (Biologisch) gehakt heeft nog steeds een hogere milieu-impact dan peulvruchten (biologisch of niet).

We moeten anders gaan produceren, minder verspillen en anders gaan eten. Als we minder dierlijk en meer plantaardig gaan eten, kan de landbouwgrond die wordt gebruikt voor productie van vee(voer) ingezet worden voor productie van biologische producten. Op die manier ontstaat er meer ruimte voor biologische productie, zonder dat er natuur wordt omgezet in landbouwgrond.

labels: #Vlees

Zie ook: