Rijst is een van oorsprong Oosterse graansoort die inmiddels over de hele wereld verbouwd en gegeten wordt. Iedereen heeft wel een pakje rijst in hun voorraadkast, van welke soort dan ook. Rijst is zo veelzijdig - ik gebruik het in allerlei soorten gerechten: snel, kruidig, troostrijk of juist licht en fris. Maar die past niet zomaar bij elk gerecht. Ieder type rijstkorrel heeft namelijk een eigen smaak, textuur en unieke voedingswaarden die samen zorgen voor een lekkere, gezonde en gevarieerde maaltijd op je bord.

Ik krijg vaak de vraag: Welke rijst gebruik je waarvoor? Welke rijst past het beste bij een bepaald gerecht? Want geloof me: er is zóveel verschil in smaak, textuur en toepassing. Er bestaan wereldwijd honderden soorten rijst, maar in de keuken gebruiken we er meestal een stuk of tien. Maar welke verschillende soorten rijst heb je dan allemaal? En waar kun je die het best voor gebruiken?

Een rijstkorrel bestaat altijd uit het kaf (een niet-eetbaar schilletje die altijd verwijderd wordt), een vliesje (ook wel de zemel genoemd) en de kiem. Ongeacht of je nu een kleine, ronde of lange korrel hebt. De verschillende soorten rijst wijken vooral qua textuur en smaak van elkaar af. De ene soort bevat meer zetmeel dan het andere, waardoor de ene korrel na het koken licht en luchtig blijft en een andere juist zacht en plakkerig. Ook het aroma van de verschillende types wil variëren van fris en bloemig tot een wat meer nootachtige tint.

Verschillende Rijstsoorten Uitgelicht

Kijk maar eens in de schappen in de supermarkt, er zijn ontzettend veel verschillende rijstsoorten. En dan hebben we nog niets gezegd over alle varianten die je buiten de supermarkt haalt bij bijvoorbeeld een toko. Om je een beetje op weg te helpen maakten we een lijstje van alle verschillende rijstsoorten.

Witte Rijst

Van alle verschillende soorten rijst is de witte soort één van de twee bekendste. Bij witte rijst is het hele vliesje inclusief vezels en mineralen eraf geslepen. Daardoor heeft deze rijst slechts 15 minuten kooktijd nodig. De korrels worden bij dit type ontdaan van hun vliesje, wat helpt om de houdbaarheid te vergroten. Door diezelfde korrels vervolgens te polijsten houdt men een helder, wit en licht glanzend zaadje over.

Witte rijst bevat van nature veel B-vitamines en belangrijke mineralen als kalium en fosfor die zorgen voor een verlaagde bloeddruk en stevige botten en tanden. Daarnaast is het een bron van koolhydraten waar je energie van krijgt en bevat het vrijwel geen suikers, vetten of zout. Omdat witte rijst een neutrale smaak heeft, is het universeel te gebruiken in allerlei gerechten. Samen met het feit dat witte rijst goedkoop is, is het ook de reden dat deze variant de populairste en meest gegeten soort is van alle verschillende rijstsoorten.

Basmatirijst

Basmatirijst is een geurige, langkorrelige droogkokende soort die zijn oorsprong vindt in landen als India en Pakistan. De rijst wordt voornamelijk geteeld op een unieke locatie: aan de voet van het Himalayagebergte. En dat proef je terug. De korrels hebben namelijk een subtiele nootachtige smaak met een licht aroma dat wel een beetje doet denken aan popcorn. Basmati is volgens velen de lekkerste van alle verschillende rijstsoorten. Dat is ook de reden waarom we er graag wel twee keer zoveel voor betalen als voor gewone witte rijst.

Omdat de korrel fijner is, is basmati net iets sneller gaar dan witte rijst. De smaak is iets aromatischer maar de voedingswaarde is vergelijkbaar met die van witte rijst. Er bestaat ook volkoren basmatirijst. Dat is basmati waarbij het vliesje niet verwijderd is, waardoor de rijst veel meer vezels bevat.

Jasmijnrijst

Jasmijnrijst is een heel aromatische rijstsoort die voornamelijk in Thailand wordt verbouwd, maar ook vaak in Vietnam en Cambodja. De korrel is wat langer en zoetiger van smaak, en is na het koken een beetje zacht en plakkerig. Hoewel vaak wordt gedacht dat jasmijn- en pandanrijst hetzelfde zijn, is dat absoluut niet zo. Jasmijnrijst is een rijstsoort uit Thailand met een stevige witte korrel en aromatische smaak. Qua structuur en uiterlijk, maar ook qua voedingswaarde lijkt jasmijnrijst wel heel erg op basmati, alleen de smaak van jasmijnrijst is van nature iets sterker.

Pandanrijst

Vaak wordt jasmijnrijst verward met pandanrijst, maar dat is toch nét weer wat anders. Voor pandanrijst wordt namelijk rijst versterkt met de bladeren van de pandanplant. Pandanrijst, vaak in één adem genoemd met Jasmijnrijst, komt oorspronkelijk uit Thailand en heeft een lange korrel met een bloemige smaak. Dankzij het pandanblad krijgen de korrels een kenmerkend zacht aroma dat zich uitstekend laat combineren met pittige gerechten uit de Aziatische keuken. En omdat pandenrijst een beetje plakkerig is, is het makkelijk te eten met stokjes.

Pandanrijst is eigenlijk geen echte rijstsoort. Zo wordt rijst genoemd die gearomatiseerd is met het extract van de pandanbladeren om de aromatische smaak van jasmijnrijst na te bootsen. Hoewel jasmijn- en pandanrijst praktisch niet te onderscheiden zijn van elkaar, zien we in de schappen veelal de term ‘pandanrijst’ als correcte aanduiding voor deze gearomatiseerde soort.

Zilvervliesrijst

Zilvervliesrijst is die andere bekende tussen al die verschillende soorten rijst. In tegenstelling tot bij de witte variant, wordt bij deze soort het vliesje om de korrel gelaten. Daardoor wordt het ook wel bruine rijst genoemd en ziet men het als een volkoren variant waarbij de natuurlijke voedingsstoffen behouden blijven. Zilvervliesrijst bevat bovendien meer vezels dan de gepelde en gepolijste korrel.

Bij zilvervliesrijst zit het vliesje nog om de korrel, waardoor het een andere smaak, voedingswaarde, kooktijd en uiterlijk heeft. Daarmee stimuleer je een gezonde darmwerking en heb je eerder een voldaan gevoel. Ook kent de bruine variant iets meer eiwitten dan zijn witte tegenhanger. Wel is de kooktijd veel langer, alhoewel je in de supermarkt ook voorgekookte soorten vindt die sneller klaar zijn. Ook is de korrel een stuk steviger en taaier dan bij witte rijst. Het voordeel van zilvervliesrijst is dat het na het koken stevig blijft en niet zo snel papperig wordt zoals bij witte rijst weleens het geval is.

Risottorijst

Voor risotto heb je een kortere en ‘ronde’ korrel nodig om het gerecht zacht, romig maar ook stevig te maken. De twee bekendste soorten hiervoor zijn arborio en carnaroli. Risottorijst is een verzamelnaam voor alle rijstsoorten - waarvan arborio de bekendste is - die geschikt zijn voor het maken van de populaire Italiaanse specialiteit uit één pan. Risottorijst bevat veel zetmeel en heeft een korte, ronde korrel die tijdens het garen veel vocht opneemt.

Sushirijst

Wat zou sushi zijn zonder sushi-rijst? Het koken van deze korrels komt heel nauw; je wil de perfecte basis tussen zacht en sticky, maar niet over-gaar. Net als risottorijst is deze rijst een zetmeelrijke rijstsoort met een korte korrel. Sushirijst plakt na het koken aan elkaar en wordt daarom ook wel ‘kleefrijst’ genoemd. Deze eigenschap maakt sushirijst ideaal om te gebruiken voor het maken van verschillende soorten sushi.

Paella Rijst

Met hun kleine, dikke korrels en enorm absorberend vermogen toont paella rijst behoorlijk veel overeenkomsten met zijn Italiaanse neefje. Het verschil zit ‘m vooral in de structuur. Waar een risotto wat vochtiger is, is een paella vaak wat droger. Tegen het knapperige aan zelfs.

Overige Rijstsoorten

  • Gele Rijst: Gele rijst wordt gemaakt van witte rijst, waar vaak saffraan en/of kurkuma wordt toegevoegd voor smaak en kleur.
  • Rode Rijst: Rode rijst is een voedzame rijstsoort die rijk is aan vezels en eiwitten. De korrel heeft een donkerrode kleur, een stevige bite en een nootachtige smaak. Je kunt rode rijst bij biologische en grotere supermarkten kopen.
  • Wilde Rijst: Wilde rijst is een opvallend exemplaar in het schap: de kleur is donkerbruin tot bijna zwart en de vorm doet meer denken aan lange naaldjes dan aan rijstkorrels. Wilde rijst is dan ook officieel geen rijst maar een grassoort die in ondiepe wateren groeit.

Welke Rijst Gebruik Je Waarvoor?

De keuze van de juiste rijst hangt af van het gerecht dat je wilt bereiden. Hier zijn enkele suggesties:

  • Nasi: Gebruik bij voorkeur droogkokende soorten zoals basmatirijst, pandanrijst of zilvervliesrijst.
  • Poké Bowl: Sushirijst is een populaire keuze, maar witte rijst, basmatirijst of zilvervliesrijst zijn ook geschikt.
  • Curry: Indiase curry's passen goed bij basmatirijst, terwijl Thaise curry's beter samengaan met pandanrijst (jasmijnrijst).

Tips voor het Koken van Rijst

Rijst koken lijkt simpel, maar het is één van die dingen die verrassend vaak misgaat. Te nat, te hard, aangebrand, of juist een grote plakkerige klomp… geloof me, ik heb ze allemaal gehad. Sinds ik een rijstkoker heb, wil ik eigenlijk niet meer zonder. Ja, spoelen! Vooral bij witte rijst en jasmijnrijst. Daarmee verwijder je overtollig zetmeel en voorkom je dat de rijst gaat kleven.

Alle soorten rijst zijn in principe lang houdbaar, mits je het koel, donker en droog bewaart.

Voedingswaarde van Rijst

In principe zijn alle soorten rijst wel gezond. Iedere rijstsoort bevat namelijk eiwitten en verschillende soorten vitamines en mineralen. Maar als we kijken naar de voedingswaarde, dan is zilvervliesrijst waarschijnlijk wel het meest gezond. Dat is een soort volkoren rijst waar net wat meer vezels en andere voedingsstoffen in zitten.

Hier is een overzicht van de voedingswaarde van verschillende soorten rijst:

Rijstsoort Vezels (per opscheplepel)
Witte rijst 0,4 gram
Meergranenrijst 0,6 gram
Zilvervliesrijst 1,3 gram

Als je vaak rijst kookt voor teveel personen, kun je uitgaan van 75 gram (ongekookte) zilvervliesrijst per persoon.

labels:

Zie ook: