Wat mogen egels niet eten: Een uitgebreide gids

Heb je weleens een schattige egel in je tuin gespot? Vast wel! Deze stekelige vriendjes zijn niet alleen leuk om te zien, maar ook ontzettend nuttig. Ze helpen namelijk bij het bestrijden van slakken en andere ongewenste gasten in je tuin. Maar wat eten egels graag eigenlijk? En hoe kun je ervoor zorgen dat ze voldoende te eten hebben, vooral in de periodes dat voedsel schaars is? In deze blog duiken we dieper in het dieet van de egel en geven we u tips om deze bijzondere dieren te helpen - vooral tijdens de zomermaanden wanneer u egels in de tuin kunt aantreffen.

Het natuurlijke dieet van de egel

De egel behoort tot de familie der Erinaceidae, oftewel de orde der insekteneters (insectivora). Er bestaan op de wereld ongeveer 15 verschillende soorten egels. Egels leven bij voorkeur in halfopen landschappen, ook in de buurt van mensen, zoals in parken en tuinen. Egels zijn bekend om hun stekels op hun rug en kop. Als er gevaar dreigt rollen ze zich tot een stekelige bal. Dit oprollen doet hij door de spierkap als een zak over zijn lichaam samen te trekken, de pennen richten zich dan op. Zo wordt hij een stijve, stekelige bal en is er van kop en poten niets meer te zien. Tegen verkeer helpt dit echter niet.

Veel egels worden het slachtoffer omdat ze zich oprollen als er een auto nadert. Een egel heeft ongeveer 6000 stekels van 1 á 2 cm lang. Er is geen verschil in grootte tussen een mannetje en een vrouwtje. Een egel kan slecht zien maar des te beter kan hij ruiken. Buiten de normale zintuigen heeft de egel net als bijv. slangen nog een zesde zintuig, nl. het orgaan van Jacobson. Dit extra zintuig ligt tussen het gehemelte en de neusholte, vlak voor de inwendige neusopening. Het is een blind eindigend buisje, dat met reukepitheel bekleed is. Met dit orgaan worden nieuwe luchtjes onderzocht. Eerst ruikt de egel aan de nieuwe geur, daarna komt er een flinke hoeveelheid schuimend speeksel vrij. Als de ervaring is verwerkt, spuugt de egel het speeksel op zijn rug, terwijl hij zich in de vreemdste bochten wringt. Dit doet hij om het orgaan weer schoon en klaar te maken voor nieuwe prikkels.

Hoewel egels tot de orde van de insecteneters behoren, zijn ze in feite alleseters. Wat eten egels in het wild? Een gevarieerd dieet is essentieel voor hun gezondheid. Egels eten graag het volgende:

• Insecten en larven: Regenwormen, kevers, slakken, rupsen en andere insecten vormen een belangrijk onderdeel van hun dieet.
• Kleine dieren: Af en toe eten egels ook kleine muizen, jonge vogeltjes of kadavers.
• Plantaardig voedsel: Fruit, bessen en zachte zaden worden ook graag gegeten door egels, vooral als ander voedsel minder beschikbaar is.

Waarom egels bijvoeren?

Vooral in de lente, net na de winterslaap, en in de herfst, om een vetreserve op te bouwen voor de winterslaap, kunnen egels wel wat extra hulp gebruiken en is het goed om de egels wat bij te voeren. Maar wat eten egels het liefst als bijvoer? Ook jonge egeltjes die hun eigen weg zoeken, hebben vaak moeite om voldoende voedsel te vinden. Door egels bij te voeren, helpt u de kwetsbare egelpopulatie in stand te houden.

Wanneer egels voeren in de tuin?

Egels in de tuin in de zomer kunnen vaak zelf op zoek naar voedsel, maar extra hulp is soms nodig. Het bijvoeren van egels is vooral nuttig en welkom in bepaalde periodes van het jaar:

• Vroege lente (maart/april): Wanneer egels ontwaken uit hun winterslaap zijn ze vaak hongerig en hebben ze extra energie nodig om aan te sterken. Ze zijn ongeveer een derde van hun lichaamsgewicht kwijtgeraakt tijdens hun winterslaap.
• Late lente (mei/juni): In deze periode kunnen egels nog steeds een tekort aan natuurlijk voedsel hebben. Bovendien is dit het seizoen waarin egels jongen kunnen krijgen, waardoor extra voedsel welkom is voor zowel de moeder als de jonge egeltjes.
• Zomer (juli/augustus): Hoewel egels in de zomer vaak zelf voldoende voedsel vinden, kunt u bijvoeren als u merkt dat er weinig natuurlijk voedsel beschikbaar is.
• Herfst (september/oktober): Egels beginnen zich voor te bereiden op hun winterslaap en moeten voldoende vetreserves opbouwen. Bijvoeren in deze periode helpt hen om de winter goed door te komen.

Wij adviseren om egels het hele jaar door bij te voeren met kattenbrokjes en vers water. Het is belangrijk om het bijvoeren geleidelijk te verminderen in de late herfst (november/december), wanneer de temperatuur daalt en de egels in winterslaap gaan. Stop helemaal met bijvoeren als de egels zich terugtrekken in hun nesten.

Wat kun je egels voeren - en wat drinken egels eigenlijk?

(Let op: Niet alles is geschikt!) Het is belangrijk om te weten wat egels wel en niet mogen eten. Hier zijn enkele tips:

• Speciaal egelvoer: Dit voer is afgestemd op de voedingsbehoeften van egels en bevat alle belangrijke voedingsstoffen.
• Kattenbrokken (droog of nat): Geef dit alleen als aanvulling, niet als hoofdvoedsel. De Egelbescherming raadt kattenbrokjes aan, omdat de fysiologie van de egel sterk lijkt op die van een kat.
• Gekookt ei: Zonder zout of kruiden.
• Water: Wat drinken egels? Vers, schoon water is essentieel - bied dit altijd aan in een ondiep schaaltje.

Wat egels niet mogen eten?

• Gedroogde meelwormen: Hoewel egels gedroogde meelwormen eten, bevatten ze veel fosfor, wat kan leiden tot een verstoorde calcium-fosforbalans en gezondheidsproblemen zoals Metabolic Bone Disease (MBD) Het is beter om ze niet te voeren of slechts in zeer kleine hoeveelheden als incidentele traktatie aan te bieden.
• Zonnebloempitten (zonnepitten): Eten egels zonnepitten? Hoewel het aantrekkelijk lijkt, zijn zonnebloempitten niet geschikt voor egels vanwege het hoge fosforgehalte.
• Melk: Egels zijn lactose-intolerant en kunnen hier erg ziek van worden.
• Brood: Eten egels brood? Het antwoord is nee. Brood heeft geen voedingswaarde voor egels en kan hun spijsvertering verstoren.
• Gekruid of zout voedsel: Dit is schadelijk voor egels.

Tips voor het voeren van egels

Om egels effectief te voeren, is het belangrijk om enkele eenvoudige richtlijnen te volgen. Kies een beschutte plek voor het voer, zodat andere dieren zoals katten er niet bij kunnen. Aangezien egels nachtdieren zijn, is het ‘s avonds aanbieden van voedsel het meest effectief. Houd de voederplek hygiënisch door deze regelmatig schoon te maken, wat helpt bij het voorkomen van ziektes. Vergeet niet om altijd een ondiepe schaal met vers water aan te bieden, wat vooral tijdens droge periodes van levensbelang is voor egels. Door deze tips op te volgen, zorgt u ervoor dat de egels in uw tuin gezond en wel gevoed blijven.

Maak je tuin egelvriendelijk

Naast het voeren kun je nog meer doen om egels te helpen. Een egelvriendelijke tuin begint bij het laten liggen van bladeren, waar egels insecten kunnen vinden en een schuilplek hebben. Bied ook een veilige schuilplaats aan, zoals een egelhuis, dat bescherming biedt tegen weersinvloeden en roofdieren. Zorg ervoor dat egels je tuin gemakkelijk kunnen bereiken door een opening in de schutting te maken.

Wees altijd voorzichtig met tuingereedschap, vooral bij het gebruik van rieken en grasmaaiers onder bosjes en dichte beplanting. Vermijd het gebruik van gif, zoals slakkenkorrels en rattengif, want deze zijn levensgevaarlijk voor egels. Door deze maatregelen te nemen, creëert u een veilige en aantrekkelijke omgeving voor deze stekelige tuinbewoners.

Extra tips om egels te helpen

• Slakkenkorrels en insectenverdelgers: Slakkenkorrels en insectenverdelgers zijn dodelijk voor egels. Kleine hoeveelheden van het gif zijn al funest voor egels, omdat ze iedere nacht insecten en slakken eten.
• Zwerfafval: Laat geen blikjes, bekertjes en ander zwerfaval slingeren. We komen regelmatig egels tegen die daarin vast komen te zitten.
• Netten: Bevestig netten in de tuin (bijvoorbeeld ter bescherming van fruit en gewassen) zo strak mogelijk. Dit voorkomt dat de egels erin verward raken. Nog beter is het om de netten een stukje van de grond omhoog te halen (30cm).
• Voerbakjes: Maak de voerbakjes/voerstations regelmatig goed schoon, bij voorkeur iedere dag. Als er meerdere egels in de tuin komen dan kunnen ze ziektes onder elkaar verspreiden.
• Hoeveelheid voer: Voer de egels niet teveel, ook egels kunnen obesitas krijgen. Het is beter als ze zoveel mogelijk hun natuurlijke dieet kunnen eten, een natuurvriendelijke tuin zorgt voor voldoende insecten en meer.
• Water: Egels kunnen redelijk goed zwemmen, maar kunnen niet goed uit het water klimmen als de kanten te stijl zijn. Ondiepe poeltjes of wadi's zijn beter, en als dit niet mogelijk is zorg dan voor trappetjes zodat de egels eruit kunnen klimmen.
• Robotmaaiers: Helaas zien we steeds meer slachtoffers van robotmaaiers, kantenstrimmers en meer.

Wat te doen als je een egel in nood aantreft

• Niet oppakken: Zoals we hierboven al beschreven mag je niet zomaar de rust van een egel verstoren, dus ook oppakken is verboden. Alleen opvangorganisaties mogen dit doen wanneer dit echt nodig is.
• Melk geven: Een egel melk geven is de grootste fout die je kunt maken. Hoewel je dit misschien regelmatig in tekenfilms of prentenboekjes hebt gezien en het beestje er ongetwijfeld van zal smullen is dit in werkelijkheid erg gevaarlijk voor het beestje. Dit komt omdat egels - net als veel andere dieren - het enzym lactase missen, wat essentieel is om het melksuiker lactose te kunnen verteren. Geef je ‘m evengoed melk, dan krijgt de egel last van ernstige diarree, droogt ‘ie uit en kan hij zelfs komen te overlijden.
• Herfstbladeren verwijderen: We kunnen ons voorstellen dat je je tuin graag piekfijn aan kant wil hebben, maar toch is dat voor dieren zoals egels eigenlijk helemaal niet zo fijn. Die bladeren gebruiken ze namelijk om een beschut slaapplekje te creëren voor hun winterslaap. Overigens zijn er nog wel meer redenen waarom bladeren in je tuin juist nuttig kunnen zijn.

Als er een egel in je tuin zit, hoef je in principe niets te doen. Egels scharrelen graag door tuinen op zoek naar eten. Ze eten hun buikjes rond, want vanaf eind oktober tot april houdt de egel zijn winterslaap. Ze overwinteren in een nest gemaakt van bladeren, gras, mos en houtjes of tussen blokken hout in een schuurtje. Egels zijn nachtdieren. Zodra je een egel overdag ziet en je vermoedt dat deze hulp nodig heeft, kun je contact met ons opnemen. Pak niet zomaar een egel op, ook niet als de egel overdag actief is. In de maanden dat de vrouwtjes hun jongen krijgen lopen deze ook soms overdag rond.

In Nederland is de egel een beschermde diersoort. De natuurlijke vijanden van de egel zijn grote roofvogels, de bunzing en ratten. De egel is overwegend 's nachts actief. De dag brengen egels door verstopt in een nest van bladeren of op een andere donkere plek. In de winter houden ze een winterslaap. In ons land is dat van eind oktober tot eind maart of begin april. Sommige egels slapen het hele stuk door, terwijl andere egels in december af en toe de winterslaap onderbreken.

De egel is wakker in de lente, zomer en herfst. In de herfst slaat hij een vetvoorraad op, waardoor hij tijdens zijn winterslaap kan overleven. Al het extra voedsel dat hij in de herfst eet, wordt opgeslagen als vetreserve. Als het kouder wordt en de egel vet genoeg is -jonge egels vaak pas in december, oudere egels al eerder- (er is nu onvoldoende voedsel meer), zoekt de egel een beschut plekje voor de winterslaap. Dit kan een zelfgemaakt hol zijn, maar ook een holle boomstam, een konijnenhol ,onder oude stallen of heggen, een houtstapel, compost- of bladhoop maakt hij een nest van blad, takjes en ander materiaal.

Egels zijn nuttige dieren. Zij eten veel voor ons schadelijke insecten en slakken. Ook zijn zij grote opruimers van aas, weggegooid voedsel en fruit. Op regenwormen zijn zij dol. Egels ziet men niet dagelijks. Ook dit dier moet wijken voor stadsuitbreiding en wegenaanleg. Daarnaast zijn land- en tuinbouwgif, water en bodemverontreiniging oorzaak van ziekte en sterfte onder de egels. De toename van de verkeersdruk eist steeds meer slachtoffers. Het aantal egels gaat achteruit. Daarom staat de egel op de lijst van beschermde dieren in de Natuurbeschermingswet. Het is dus verboden een egel te verstoten, te doden of mee naar huis te nemen.

Egels worden vaak 's avonds rondscharrelend in de tuin gezien, waar hij een welkome gast is omdat hij de voor ons schadelijke dieren eet: slakken, rupsen, larven, kevers, jonge muizen en aas. Duizendpoten en Oorwurmen. Soms ook eieren, kuikens, kikkers en aas. Egels maken een hoop herrie onder het eten. Bij woede gilt een egel. Luid snuffelen en sissen zijn geluiden die hij bij opwinding maakt. Doordringende angst- of pijnkreten klinken als het krassen van een ijzerzaag. Egelbabies tsjilpen als vogels als ze honger hebben of als ze hun moeder zoeken.

Er is geen enkel bezwaar tegen om egels te voeren, als het maar bijvoeren is. Als er in oktober al nachtvorst is, zullen veel eerstejaarsegels moeite hebben om voldoende vetreserves op te bouwen voor de winterslaap. Vooral voor hen is het erg aan te bevelen om ze bij te voeren. Geef kattenbrokjes uit blik, kattenbrokken, gekookt ei en fruit. Geef water te drinken, nooit melk. Zet het eten onder een omgekeerd kistje met een klein gat er in, zodat de katten er niet bij kunnen. NB: Egels die worden bijgevoerd gaan wel later in winterslaap. Dat is geen bezwaar voor egels.

Egels hebben weinig natuurlijke vijanden. Maar roofvogels en grote uilen hebben maling aan hun stekels. Met hun grote klauwen en hun harde snavel trekken ze hem in stukken. Inwendige en uitwendige parasieten kunnen hem ook het leven kosten. De meeste parasieten krijgt een egel binnen bij het eten van slakken en insecten. Het grootste gevaar schuilt echter in de mens. Het eten van slakken, mollen of muizen die gedood zijn door slakkenkorrels of ander gif, is dodelijk voor egels. Gebruik alleen (indien nodig) middelen die niet schadelijk zijn voor dieren. Er zijn biologische middelen in de handel.

Egels kunnen goed zwemmen, maar tegen steile randen van tuinvijvers of zwembaden kunnen zij niet op. Zorg voor een ruwe rand of een plankje, omwonden met geplastificeerd gaas, voor de egel om er uit te klimmen. Een egel loopt graag langs beschutte randen, zoals dichte heggen of schuttingen. Vaak eindigen die bij een autoweg zodat hij daar zal oversteken. Maak in zo'n afscheiding wat onderdoorgangen, zodat hij eerder in een andere tuin zal terechtkomen dan op de weg. Een gat van l5x15 cm is voldoende.

Rondslingerende (jam)potten, blikjes, plastic buizen of ijzerdraad zijn een gevaar voor egels die overal hun neus in steken en vast komen te zitten. Netjes die over fruit worden gehangen tegen vogels, moeten minstens 30 cm boven de grond hangen, anders kan een egel er in verstrikt raken, wat snijwonden en flinke onderkoeling ten gevolge kan hebben. Ruim een composthoop nooit op alvorens te controleren of er een egel in slaapt; vanaf juli tot oktober kan er zelfs een moeder egel met jongen inzitten.

Verbrand nooit stapels takken die langere tijd liggen, zonder eerst te controleren of er egels onder zitten. Geef nooit melk te drinken, alleen water, want de lactose in de melk geeft ernstige darmklachten. Geitenmelk wordt wel door egels verdragen. U mag de egel bijvoeren met bij voorkeur kattenvoer, eventueel gemengd met muesli. Zorg dat uw tuin geen dichte afscheiding heeft die eindigt bij een autoweg. Maak een paar openingen, zodat de egel niet persé hoeft over te steken om uit uw tuin te komen. Sluit open keldergaten af met gaas of iets dergelijks.

Bij Egelbescherming Nederland is het uitgangspunt van het bijvoeren van egels dat het zo dicht mogelijk moet aansluiten bij het natuurlijke voedselaanbod. Egels zijn echte carnivoren, vleeseters dus. De fysiologie van een egel lijkt het meest op de fysiologie van een kat. Daarom worden egels in de egelopvangcentra voornamelijk gevoerd met kattenbrokjes, nat voer voor katten en natuurlijk altijd vers water.

Egels zijn in Nederland populair aan het worden en daardoor zijn er heel veel minder geschikte egelhuizen en minder geschikt zogenaamd speciaal egelvoer in omloop gekomen. Ons advies is dan ook om voornamelijk kattenbrokjes en vers water te geven.

Natuurlijk begrijpen we dat kattenvoer juist katten aantrekt. Egelbescherming Nederland test op dit moment een nieuw voederhuis uit waardoor katten geweerd worden en egels makkelijk in en uit kunnen lopen. De resultaten van deze test publiceren we op onze social media en in onze nieuwsbrief.

Door ze bij te voeren op de juiste momenten en een veilige leefomgeving te bieden, help je deze nuttige dieren te overleven. Wees echter voorzichtig met wat je voert: hoewel sommige voedingsmiddelen aantrekkelijk lijken, kunnen ze schadelijk zijn voor de gezondheid van egels. Kies voor speciaal egelvoer of kattenbrokjes en vermijd meelwormen en zonnebloempitten in grote hoeveelheden. En wie weet, geniet je binnenkort wel van het gezelschap van een stekelige vriend in je eigen tuin!

Belangrijk: Het is belangrijk om te stoppen met voeren als de egels in winterslaap gaan (meestal tussen december en maart). Als je overdag een (jonge) magere egel ziet rondlopen, neem dan contact op met een egelopvang.

labels:

Zie ook:

• Ontdek Wat Egels in de Tuin Eten: De Ultieme Gids voor Egelliefhebbers!
• Ontdek de Verbazingwekkende Waarheid over Egel Kip Aanvallen en Hoe Je Ze Voorkomt!
• Ontdek Wat Egels Eten en Drinken: Het Ultieme Dieet voor Gezonde Egels!
• Onthul de Geheimen van de Zee-egel: Simpele Bereidingswijzen en Verrukkelijke Recepten!
• Ontdek het Ultieme Gezonde Romige Tomatensoep Recept voor een Smaaksensatie!
• Ontdek Het Verrukkelijke Lunchmenu Van De Haard In Bosschenhoofd – Smullen Gegarandeerd!