Wanneer je eenmaal begint met tomaten zaaien, wil je dat elk jaar weer doen! Je eigen tomaten kweken is ontzettend leuk en bovendien niet moeilijk. Natuurlijk kun je gewoon een tomatenplant kopen in het tuincentrum, maar wanneer je zelf tomaten zaait, heb je veel meer keuze. Maar dan ook écht veel meer! Er zijn namelijk ontzettend veel soorten tomaten zaden te koop.

Waarom zelf zaaien?

Er zijn een groot aantal groenten die je gemakkelijk zelf kan kweken. Tomaten zijn ook schoolvoorbeeld van groenten die door veel newbies geprobeerd worden. Eigenlijk is het niet erg moeilijk, alleen vraagt de plant enkele specifieke eisen.

Ben je iemand die graag "all the way" gaat? Kies dan voor tomaten opkweken vanuit zaad. Vanaf februari kan je al van start gaan met zaaien. Maar dat doe je best enkel met verwarmde kweekbakken met speciale lichten. Tomatenplantjes hebben licht nodig om goed te kunnen kiemen. Is er te weinig licht, dan krijg je al snel hoge en tere plantjes. Die dingetjes wil je zeker niet gaan uitplanten later, het is dus nog eventjes wachten tot in maart om binnenshuis te zaaien. Algemeen genomen kan je stellen dat de opkweek uit zaad ongeveer 8 tot 10 weken in beslag neemt.

De Juiste Tomatenrassen Kiezen

De zaadkeuze van tomaten is ook bepalend voor de kweek. Zo zijn er vroege en late tomatenrassen, maar ook verschillen in ziekteresistente rassen. Uit iedere tomaat kan je zaad halen en over het algemeen genomen zijn die zaden voldoende kiemkrachtig om ermee aan de slag te gaan. Koop je dus in het voorjaar een lekkere tomaat en wil je die zelf kweken?

Heb je echter geen idee met welke rassen je kan kweken? Hier zijn enkele suggesties:

  • Kerstomaat supersweet 100: De naam zegt direct al alles: Deze tomaatjes zijn zoet en super om te kweken. Met slechts 1 plant kan je meer dan 1000 kleine tomaatjes oogsten.
  • Pyros hybride: Pyrostomaten zijn goede en vooral sterke groeiers. Je krijgt al snel een opbrengst met mooie vleestomaten van ongeveer 150 gram.
  • Trostomaten: De klassieke trostomaten zijn kleinere en ronde tomaten die in een tros van een 7-tal tomaten groeien.
  • Yellow pear: De tomaat Yellow Pear (gele peer) is een oudere soort kerstomaat.
  • Cœur de bœuf: Osenhart - Cœur de bœuf zijn tomaten die vooral in zuiderse landen overal te vinden zijn. Kenmerkend voor deze soort is dat de kleuring van binnen naar buiten gaat. Daardoor kunnen de groene tomaten toch al mooi rood zijn aan de binnenkant. De Cœur de bœuf is daarom ideaal om jouw gerechtjes van kleur te voorzien.
  • Tigerella: Een ras dat middelgrote tomaten geeft is de Tigerella. De naam is een verwijzing naar het uitzicht van de tomaten.

Tomaten Voorzaaien: Binnen Beginnen

Tomaten voorzaaien doe je binnen, op een warme en licht plek. Wanneer je dat het beste kunt doen, is afhankelijk van hun uiteindelijke standplaats: in de kas of buiten. Tomaten die buiten komen te staan, kun je beter wat later binnen voorzaaien, vanaf begin april. Zo zorg je ervoor dat de planten de juiste grootte hebben op het moment dat je ze uitplant.

Tomaten zijn vanaf maart makkelijk uit zaad op te kweken. Binnen twee weken na het zaaien komen de zaailingen op. Hard de planten bij goed weer in mei af voordat je ze uitplant.

Stappen voor het zaaien:

  1. Vul je potjes met de zaaigrond.
  2. Verdeel enkele zaadjes (niet teveel!) gelijkmatig over de grond.
  3. Geef je tomatenzaden water en zet de potjes in een zaaibak met een deksel, om de grond vochtig te houden. Bedekken met wat huishoudfolie kan ook.
  4. Zet de potjes op een lichte, warme plek.
  5. Verwijder de folie van het potje wanneer de eerste zaailingen van je tomatenplanten verschijnen.
  6. Verspeen de zaailingen van je tomaten wanneer ze ongeveer 10 cm groot zijn. Plant de stengels dan zo diep mogelijk in een groter en diep potje.
  7. Tip: Als je tomaten kweekt op een vensterbank, draai het potje dan regelmatig.

Tomaten Zaden Oogsten

Er zijn twee manieren om tomaten te kweken uit verse tomaten. Een bekende manier is het snijden van plakken van tomaten en deze rechtstreeks in een potje te leggen, afdekken met potgrond/zand en afwachten tot de plantjes verschijnen. Deze methode werkt echter lang niet altijd.

Beter is het om de zaden uit de tomaat te halen, bij voorkeur een overrijpe tomaat gebruiken. Overtollig vruchtvlees verwijderen en in een schaaltje of beker doen. Doe er 2 eetlepels kraanwater bij en laat het geheel ongeveer 1 week gisten op een warme en zonnige plek. Het gisten bevordert de kiemkracht. Let op: er kan schimmelvorming en een nare geur ontstaan.

Het gistingsproces:

  1. Papje in een fijne zeef gieten en zolang met koud water spoelen tot de schone tomatenzaden overblijven.
  2. Op een schoon stuk keukenpapier 5 - 8 dagen laten drogen.
  3. Op dag 2 zaden uit elkaar halen door wrijven met de vingers.

De Zandmethode voor Schone Tomatenzaden

Tomatenzaden winnen d.m.v. gisting is een goede methode maar zelf gebruik ik al jaren een eigen methode. Die is sneller en makkelijker dan d.m.v. gisting en zonder de kans op dagenlange stank en last van fruitvliegjes dat met gisting gepaard kan gaan. Ook is er geen kans op voortijdig kiemende zaden zoals dat het geval kan zijn met een gistend mengsel. Mijn methode om tomatenzaden schoon te maken gaat d.m.v. fijn zand. De belangrijkste hulpmiddelen daarvoor zijn een keukenzeef en vooral wat droog zand met een zeer fijne korrel. Ik gebruik daar zilverzand voor.

Stappen van de zandmethode:

  1. De uit de tomaten gelepelde zaadjes doe ik in een potje en dat geheel gooi ik onder een kraan door de zeef. Even spoelen onder stromend water en je houdt al redelijk schone zaden over.
  2. De zaden worden nu met het zilverzand gemengd en het vochtige zaad/zandmengsel verdeel ik over een groot plat bord.
  3. Dat zet ik dan buiten ergens op een plaatsje waar het zonnetje en de wind er bij kunnen en het droog blijft bij regenval.
  4. Na een paar dagen , afhankelijk van de weersgesteldheid, is het zaad/zandmengsel geheel droog.
  5. Ik gooi dat dan weer door de keukenzeef , het zand loopt weg , en ziedaar .. prachtige schone droge zaden blijven over.

Tomaten Planten en Verzorgen

Tomaten geven de voorkeur aan een beschutte plek in de volle zon. Houd er rekening mee dat tomaten best veel plek innemen en ondersteund moeten worden door plantstokken of gaas. Verplanten in de volle grond nooit voor half mei (IJsheiligen), aangezien tomaten bijzonder gevoelig zijn voor lage temperaturen. Door de plek waarop geplant wordt voor te verwarmen met behulp van zwarte folie wordt er makkelijker een minimale grondtemperatuur van 15°C bereikt.

De vochttoediening van tomaten moet goed uitgekiend worden. Te veel water zorgt voor een kleine en donkere plant, terwijl te weinig water gele en bleke bladeren veroorzaakt. Bij het water geven moet op de omstandigheden (verhouding zon en temperatuur) gelet worden. Water moet een temperatuur hebben van 20°C. Bijmesten kan door middel van het geven van vloeibare meststof met redelijk veel kalium.

Tips voor het planten en verzorgen:

  • Er worden per m2 ongeveer 2- 3 tomatenplanten geplant.
  • Bij het planten moet rekening gehouden worden met het feit dat tomaten zowel in de hoogte als de breedte ruimte nodig hebben.
  • Om de planten te helpen wordt gebruik gemaakt van plantenstokken, gaas of touw.
  • Enkele weken na het planten kunnen de onderste vier bladeren van de tomatenplant verwijderd worden.
  • Trossnoei is van groot belang om ervoor te zorgen dat de plant niet alleen onderaan veel vruchten draagt. Voor het snoeien van de tros worden afhankelijk van de grootte van de tomaat 5 - 8 vruchten aan de tros gelaten.

Dieven: Een Belangrijke Stap

Een belangrijk onderdeel van het kweken van tomaten is het dieven. Dieven is niets anders dan het weghalen van uitgelopen okselknoppen. Het verwijderen van de okselknoppen is belangrijk om te voorkomen dat de plant alle energie stopt in de nieuwe zijtakken. Door te dieven wordt de tomatenplant groot, sterk en zal er meer productie zijn.

Dieven is een handigheid die vooral oplettendheid vergt. Vooral in de zomer groeien okselknoppen bijzonder snel. Het is dan ook zaak om deze zo snel als mogelijk te verwijderen. Voor het verwijderen worden de okselknoppen simpelweg met de hand afgebroken. Overigens kunnen deze okselknoppen in een potje met potgrond gestoken worden en vormen deze al snel nieuwe tomatenplanten.

Tomaten Oogsten

Ongeveer 10 weken na het zaaien zullen de eerste tomaten te oogsten zijn, als de groeiomstandigheden naar wens zijn. In de meeste gevallen zijn de tomaten in de maanden augustus en september oogstrijp. Om optimaal te genieten van de versheid van de tomaten worden de vruchten boven de kroon geplukt. Mocht het vanaf september te koud worden dan kunnen de tomaten halfrijp geoogst worden. Na laten rijpen op een zonnige vensterbank is dan noodzakelijk.

Tomaten moeten koel, tochtvrij en droog bewaard worden bij een temperatuur tussen 12 - 15°C.

Tomaten Kweken in Verschillende Omgevingen

In potten:

Voor het kweken van tomaten is niet per se een grote tuin nodig. Een zonnige en beschutte plek op een balkon gecombineerd met wat touw of gaas waarlangs de tomaat geleid kan worden is voldoende. Voor het planten in een pot zijn de kleinere soorten tomaten, zoals de Maja balkontomaat perfect geschikt.

In de moestuin:

Een moestuin is bij uitstek geschikt om tomaten te kweken. Afhankelijk van de beschikbare ruimte kan dit in de volle grond gecombineerd worden met voorzaaien onder glas. Door de grond voor te verwarmen en te voorzien van voldoende kalk kan in de zomer genoten worden van een grote oogst tomaten. Houd bij het kweken van tomaten in de moestuin rekening met het feit dat de tomaten op tijd gediefd en getopt moeten worden. Net als voor veel groenten geldt ook voor tomaten dat er wisselteelt toegepast moet worden.

In de kas:

Het telen van tomaten gaat het makkelijkst in een kas. Hier kan de temperatuur geregeld worden en hebben de planten weinig tot geen last van te veel regen of wind. Ook kan er al eerder geplant worden (voor IJsheiligen). Voor het kweken van tomaten in kassen zijn alle rassen geschikt. Bij het planten in een kas wordt een onderlinge afstand aangehouden van 75 x 50 centimeter.

In een serre:

Een serre is vergelijkbaar met een kas. Hier zijn de omstandigheden het meest gunstig. Een serre biedt bescherming tegen regen en koude wind. Bovendien is de temperatuur van de potgrond ook vele malen hoger dan in de volle grond buiten. Afhankelijk van de beschikbare ruimte kunnen tomaten in potten geplant worden of in grote bakken die meer ruimte bieden aan grotere tomaten soorten.

Binnenshuis:

In principe kunnen tomaten ook het hele jaar door binnenshuis gekweekt worden als de omstandigheden daarvoor goed zijn. Voor het binnenshuis kweken van tomaten zijn geschikte tomatenrassen onmisbaar. Bijvoorgeeld de zaden soort Philippos F1 trostomaten zijn geschikt voor binnen of kasteelt. Bij het kweken binnenshuis is het nodig om de bloemen zelf te bestuiven, omdat er geen wind is die hiervoor zorgt. Zaai de tomaten direct in de uiteindelijke pot om verspenen te voorkomen.

Ziekten en Plagen Voorkomen

Tomaten zijn bijzonder gevoelige planten die snel last kunnen krijgen van ziektes. Bekend zijn schimmelziekten zoals phytophtora infestans meer bekend als aardappelziekte en Fusarium oxysporum, de tomaten verwelkingsziekte.

Andere ziektes die tomaten kunnen krijgen zijn: aardappelspindelknolviroïde, aardappelvirus, bacterieverwelkingsziekte, begoniamijt, bladvlekkenziekte, voet- en wortelrot, geelblad, naaldblad strepenziekte (ook bekend als tomatenmozaïekvirus), grauwe schimmel, kanker (tomaat), katoendaguil, meeldauw, kurkwortel (schimmelziekte), neusrot, Pepinomozaïekvirus, tomatenbronsvlekkenvirus en vertillicum verwerlkings- of slaapziekte. Voorkomen is beter dan genezen en daarom is het extra belangrijk om tomaten onder de juiste omstandigheden te kweken. Te veel water werkt schimmelziekten in de hand.

Advies voor Beginners

Tomaten kweken is dus niet zo eenvoudig, maar zeer zeker het proberen waard. Je vooraf goed inlezen en verdiepen in de verschillende soorten scheelt een hoop. Door de juiste groeiomstandigheden te creëren is er grotere kans van slagen.

Handige Tips voor het Bewaren van Zaden

Zaden moeten na het oogsten nog even drogen voordat ze worden verpakt. Ik bewaar mijn zaden altijd in zelfgemaakte zaadzakjes. Daar is het droog en donker. Zorg ervoor dat je de naam van de plant, de oogstdatum en de geschikte standplaats op de zakjes noteert.

labels:

Zie ook: