Turks Fruit, om de titel maar meteen te verklaren. Turks Fruit is het fruit dat Olga alleen nog maar durfde te eten, vanwege haar loszittende tanden. Wanneer Olga net geopereerd is aan haar hersentumor is ze bang dat haar tanden eruit vallen. Daarom vraag ze Erik (de ik-persoon in het verhaal) om een zak Turks fruit voor haar mee te nemen.

De Impact van de Film en het Boek

Een tijd geleden heb ik de film gekeken met daarin Rutger Hauer en Monique van de Ven. Ik was dus ook razend benieuwd om dit boek te lezen. Ik heb eerder boeken van Jan Wolkers gelezen, waaronder Zomerhitte. De regie is van Paul Verhoeven. De film wijkt overigens wel iets af van het boek, maar dit is meestal het geval als een boek verfilmd wordt. De seks-scenes zijn wel hetzelfde gebleven. Verder zijn er ook kleine dingetjes weggelaten. Zoals de muis waar Olga voor zorgde.

Turks Fruit is een film die eigenlijk iedereen een keer gezien moet hebben, het wordt een soort klassieker. En helemaal nadat je het boek hebt gelezen. Omdat je dan veel herkenningspunten hebt en het je ook opvalt dat de regisseur dingen heeft weggelaten die wel in het boek staan.

Thema's en Schrijfstijl

Over het algemeen vond ik het boek niet erg interessant. Ik had de film al gezien en vond het boek net zo weinig diepgang hebben. Dit betekent niet dat ik het een slecht boek vond. De nadruk in het verhaal ligt heel erg op de gevoelens en de gedachtes van de hoofdpersonen en niet zo zeer op de gebeurtenissen. Toch gebeurt er heel veel in het verhaal. Het overlijden van Olga en haar vader, mishandeling van Olga op het toilet, de echtscheiding die hier op volgt enz.

Ik kan mezelf erg goed in de schrijfstijl van Jan Wolkers vinden. Zijn taalgebruik is natuurlijk (en zeker voor die tijd) zeer vulgair en plat. Zinnen als: ,,Schijt! Godverdomme, schijt! Ik lik de schijt van je reet!” zijn heftige zinnen. En toch pakt mij dit. Dat je zoveel van iemand kan houden, dat je er feitelijk alles voor over hebt. Olga is alles voor Erik. Dat vind ik zo prachtig. Zeker wanneer hij zich op een gegeven moment vergrijpt aan alle vrouwen om hem heen en hij ze maar blijft vergelijken met Olga. Buiten Olga om heeft hij nooit een vaste relatie gehad.

Ik denk dat Wolkers expres heeft gekozen om het boek in de ik-persoon te schrijven. Hierdoor wordt Olga de belangrijkste persoon in het boek, en dus ook voor jou. Net als de hoofdpersoon in het verhaal. Wat ik ook een zeer interessant persoon vind in het boek is de moeder van Olga. Zij wordt in het boek ‘de heks’ genoemd. Het kwaad achter alles. Ze gaat vreemd met haar klanten, maar doet zich thuis voor als de perfecte huisvrouw. Daarnaast vermoord ze ongeveer haar man door hem alleen maar vet te laten eten, terwijl hij op dieet moet. Wanneer hij dood gaat, laat ze weinig tot geen emoties zien. Omdat Olga in een welgestelde familie zit, heeft haar moeder ook enorme moeite met het feit dat ze voor een kunstenaar is gevallen. Ze probeert, door haar relatie met de kunstenaar Erik dwars te zitten, haar dochter een beter leven te geven.

Ik vond de zinnen in het boek eigenlijk vrij lang. Hierdoor werd het verhaal wat lastiger om te volgen. Verder zaten er weinig dialogen in het verhaal. En ookal liep het verhaal niet chronologisch, toch vond ik dat die keuze ervoor zorgde dat het realistischer werd. In je hoofd heb je namelijk continu flashbacks.

Ergens vind ik het jammer dat dit verhaal een erotische roman is. Het verhaal zelf is namelijk al mooi genoeg. De details zijn af en toe zo overdreven uitgewerkt, dat er weinig aan de verbeelding overblijft. Ik vind dit een heel leerzaam boek. Dit is geschreven in de jaren ’65 en toen was net de seksuele revolutie aan de gang. Ik denk dat o.a. dit boek daar ook een steentje aan bij heeft gedragen.

Zelf miste ik de spanning. Want de gebeurtenissen waren gewoonweg niet spannend. Misschien omdat ik al wist hoe het ging aflopen en wat er allemaal zou gebeuren. In het begin is het boek niet veel aan. Later wordt dit wel veel mooier. De seksscènes maken het verhaal veel levendiger, dat wel. Ik geloof best dat dit boek een grote hit was. En al helemaal voor de tijd dat dit boek uitgegeven werd. Het is niet spannend, maar wel realistisch. En ik denk dat daar de kracht van het boek ligt. Net als het moraal; Echte liefde overwint alles. Al overwint Olga op het einde niet haar ziekte.

Door het feit dat er wordt vastgesteld dat ze een hersentumor heeft, wordt het ook duidelijk waarom ze ineens als een blad aan de boom omsloeg. Ze hield al die tijd wel van Erik en op het einde beseffen ze dat gelukkig ook beide. Prachtig.

Monique van de Ven over Rutger Hauer

Actrice Monique van de Ven geeft vanaf Vlieland een reactie op het overlijden van Rutger Haue aan Omrop Fryslân. Hauer was de man waar ze in 1973 de hoofdrol mee speelde in de film Turks Fruit. "Het fantastische van Rutger was zijn compassie voor mensen en zijn liefde voor zijn vrouw Ineke. Dat heb ik altijd enorm in hem bewonderd. Hoe hij in het leven stond, hoe hij nieuwsgierig was en hoe hij altijd op zoek was naar wat er onder een rol zat. Hij keek altijd naar de subtekst om te kijken wat er nog meer uit te halen viel. Hij was een hele goede vriend.

"Ik wist het een beetje, maar Rutger heeft besloten om daar verder niet mee naar buiten te komen en hij wilde dat verder heel privé houden. We hebben elkaar nog niet eens zo heel lang geleden gezien toen zij bij ons thuis kwamen, toen hebben we een heel leuk diner gehad. Hij is door onze zoon ingewijd in de virtual reality wat 'ie geweldig en heel eng vond. We hebben altijd contact gehouden."

Hoe Van de Ven zich Hauer zal herinneren? "Als een hele grote, lieve schat," zegt ze zelf. "Een sterke, mooie man die een heel eigen idee had over acteren die waanzinnig empathisch was. Die altijd voor anderen zorgde, heel veel deed voor kinderen die het moeilijk hadden in het buitenland." Hauer bleef niet stil zitten. "Hij heeft ontzettend veel gedaan en dat siert hem en zo herinneren we hem ook."

Volgens Van de Ven wilde Rutger Hauer altijd meer bereiken dan andere acteurs. En hij wilde doorbreken in het buitenland. "Hij wilde dat gewoon heel erg graag, hij had die ambitie. Hij heeft natuurlijk een fantastische rol gehad in Blade Runner, met een regisseur die hem helemaal bewonderde en een rol die helemaal op zijn lijf geschreven was. En daardoor zagen mensen hem ineens als een hero en mocht hij allerlei verschillende rollen spelen."

Van de Ven: "Dat is zijn grote kracht geweest: dat hij altijd enorm veel verschillende dingen heeft durven spelen. Hij is altijd op zoek gegaan naar nóg interessanter en nóg leuker. Dat heeft hij gewoon heel goed gedaan. Hij was heel gelukkig in het buitenland, hij vond Nederland gewoon te klein."

Hauer was een inspiratie voor heel veel andere mensen. "Er is een tijd geweest waarin acteurs door wilden breken en sommigen is dat gelukt en anderen niet. Je had wel een enorm doorzettingsvermogen nodig en dat had Rutger. Uiteindelijk hebben een aantal andere acteurs dat als voorbeeld gezien en zijn daarmee verder gegaan," zegt Monique van de Ven.

Samenvatting van het Verhaal

Het boek gaat staat de ik-persoon centraal samen met relatie met zijn vrouw Olga. Olga is bij hem weggegaan nadat zij een tijdje hadden samengewoond en getrouwd zijn geweest. Hij kijkt in het verhaal terug op de hoogtepunten van hun relatie. Het verhaal is dus niet chronologisch verteld. Het begint echter wel gewoon met hun ontmoeting en eindigt dan ook met hun afscheid. Ook beschrijft hij wat er in Olga’s leven nog meer gebeurd. Ze trouwt namelijk daarna tweemaal met een andere man, maar die huwelijken lopen allemaal uit op niets.

In de eerste hoofdstukken van het boek beschrijft de ik-figuur de ontmoeting met Olga. Als hij staat te liften langs de snelweg en Olga hem mee neemt. Ze seksenvoor het eerst in haar auto. Daarna verteld de ik-figuur hoe het leven bij Olga thuis was. Haar vader die vaak in zijn neus zat te peuteren en daarna, van het opgedroogde snot, bolletjes draaide om ze vervolgens onder zijn stoel te plakken. Haar vader vertelde ook altijd dezelfde mop, van die twee jongens die naar Parijs gingen, die gingen niet. Verder wordt ook de moeder van Olga uitvoerig beschreven, bijvoorbeeld dat ze altijd vreemdging met klanten en vrienden, maar thuis de goede huisvrouw uithing. Ook worden de hoogtepunten uit het seksleven en hun bijna niets kostende trouwdag, wanneer Olga achter op de fiets moet om naar het stadhuis te komen, worden allemaal uitvoerig en erg humoristisch beschreven.

Er wordtvolgens mij dan ook langzaam naar een bepaald punt toegewerkt. Dit is geloof ik het moment als Olga tijdens een zakendiner zit te flirten met een zakenrelatie, De ikpersoon weet dan niet wat hij moet doen. Dan wordt hij er zo misselijk van dat hij de tafel onder kotst. Olga vindt dit niet leuk en trekt weer in bij haar moeder, die eindelijk haar zin heeft, namelijk omdat ze altijd al wilde dat ze uit elkaar gingen. Niet kort daarna volgt een echtscheiding.

Nadat Olga hem verlaten heeft loopt de spanning weer af. Het verhaal gaat verder met het leven van de ik-figuur en soms wat stukjes uit Olga’s leven. De ik-figuur neukt met alle meisjes die hij, bij wijze van spreken, tegen komt. Maar hij blijft ze steeds vergelijken met Olga. En niemand komt volgens hem ook maar iets in de buurt. Ze zien elkaar soms, alleen bij toeval, in de stad, maar dan hebben ze alleen ‘nutteloze’ gesprekken. Elke keer als ze elkaar weer ontmoeten voelt de ik-figuur zich weer enkele dagen heel eenzaam.

In het laatste gedeelte van het boek komt Olga terug uit de Arabische golf, waar zij met haar derde echtgenoot jaren heeft gewoond. Als Olga terug in Nederland is word het huwelijk verbroken. Olga heeft regelmatig last van hoofdpijn en is vaak moe. Dan belt op een dag naar de ik-persoon om de situatie uit te leggen. Olga had een hersentumor zo groot als een stuk toiletzeep. Ze moest een hersenoperatie ondergaan. De doktoren hadden alles weggehaald behalve de wortels, die zaten te diep. Olga zou nooit meer beter worden. Door de vele bestralingen die Olga moest ondergaan verloor zij haar haar. De ik-figuur komt elke dag langs en ziet Olga aftakelen. Op het laatst ziet ze bijna niets meer, toch blijft hij haar bloemen geven en op een dag koopt hij voor haar een rode pruik. Het enige wat Olga durfde te eten met haar loszittende tanden was turks fruit. Olga gaat op een vroege voorjaarsavond dood. De dokter vraagt of Olga de pruik op moet houden. De ik-persoon antwoordde met:,,Ja, zo had ze het zelf gewild.”

Personages in Turks Fruit

De hoofdpersoon is de ikpersoon. Hij is een kunstenaar en beeldhouwer. Hij heeft een relatie met Olga met wie hij ook getrouwd is. Deze relatie is ook zeer diepgaand. Als Olga hem verlaat weet hij niet meer wat hij moet doen, hij is radeloos. De vraag die hem door het boek bezig houdt is waarom. Waarom heeft Olga hem verlaten. Hij geeft zijn schoonmoeder de schuld, met wie hij een haat-relatie heeft.

Olga is een vrouw met rode haren en volgens de ikpersoon heeft ze een droomlichaam. Zij heeft een relatie met de ikpersoon gehad en daarna nog twee anderen. Olga gaat op een zeer jonge leeftijd dood aan een hersentumor. De moeder van Olga is een beetje ongevoelig. Als haar man overlijdt toont zij geen enkele emotie. Doet al zijn bezittingen weg en leeft vrolijk verder. Zij heeft borstkanker gehad vandaar dat zij maar één borst heeft. Tegen Olga zij ze vroeger dat Olga zo hard had gezogen bij de borstvoeding, dat de borst nu helemaal leeg was. Dit geloofde Olga heel lang.

De vader van Olga is een man die zich eenzaam voelt. Hij kan niet veel meer. Olga’s vader moet eigenlijk op dieet maar hij zich daar niet aan. Dat wordt later ook zijn dood.

De Opbouw en Tijdlijn van het Verhaal

Het verhaal was soms wel moeilijk te begrijpen, de ikpersoon vertelde zijn gebeurtenissen. Maar helemaal door elkaar met terugblikken. De terugblikken waren meestal wel begrijpelijk, er werden dan gewoon wat dingen beter en uitgebreider uitgelegd. Er zit dan ook niet echt een lijn in het boek. Elk hoofdstuk lijkt wel een apart verhaal dat terugslaat op de titel van het hoofdstuk. Het speelt zich waarschijnlijk af in de jaren zestig. Dat kan je afleiden van de messen uit de Tweede Wereldoorlog die als relatiegeschenk dienen.

Het verhaal is verteld in de ik-vertelsituatie, want je ziet het verhaal gewoon door zijn ogen. Je kan, doordat je het verhaal door zijn ogen ziet, je goed inleven in het verhaal. De plaats waar de meeste gebeurtenissen zich afspelen is in Amsterdam, in het atelier tevens woonruimte. Daar sekst hij wat af met al zijn vriendinnen, maar met name Olga. Daar staat Olga ook vaak model. Hij verwerkt daar ook zijn verdriet. Ook speelt het verhaal zich soms in Alkmaar af. Want daar woont Olga en is ook de winkel van vader de vader van Olga, “Hermes”.

Persoonlijke Reflectie

De gebeurtenissen in het boek waren erg realistisch. Jan Wolkers schijnt trouwens ook nog te hebben verteld dat het boek autobiografisch zou zijn. Ik vind het wel goed als alles zo realistisch op me overkomt, zeker met dit soort ‘alledaagse’ gebeurtenissen.

De problemen die in het boek voorkwamen waren namelijk niet erg diepgaand. De hersentumor van Olga zou me normaal aan het denken moeten zetten, maar Jan Wolkers ging er zo snel overheen dat dat niet is gebeurd. Net zoals de dood van Olga’s vader. Het enige probleem wat goed en uitvoerig beschreven werd, was het feit dat Olga de ikpersoon verliet. Je kon de pijn van de ikpersoon soms bijna voelen.

Genre en Thema

Turks Fruit is een liefdesroman. De liefde van de ik-figuur, je ziet alles door zijn ogen, Olga is het voornaamste onderwerp waar het boek om draait. Het thema van dit boek is liefde, de relatie tussen de ik-figuur en Olga. Het hele boek gaat daarover, het is het centrale probleem in het boek.

Het werk van Jan Wolkers is geschreven met het idee dat het leven de dood met zich meedraagt; maar de mens verzet zich juist tegen de dood door heftig en intensief te leven. Al deze aspecten komen in het boek Turks Fruit voor.

Motieven en Thematiek

Een motief is eenzaamheid, als Olga de ik-figuur verlaat. Ook een motief is verdriet. Deze twee motieven leiden samen weer tot het thema liefde. De ik-figuur was zo verliefd en hield zoveel van Olga dat hij ook intens verdriet had toen zij hem verliet. Hij kwam dagen zijn bed niet uit. Hij was verslagen. Hij heeft noot meer ‘echt’ van een vrouw gehouden. Olga bleef voor altijd bij hem in zijn gedachte. Als de ik-figuur met andere meisjes omging, wat geregeld voorkwam, vergeleek hij de meisjes met Olga. Maar geen enkel meisje is wat hij wil, alles doet hem denken aan Olga.

De verteltijd is korter dan de verhaaltijd. De schrijver vertelt het hele verhaal samenvattend (panoramisch). De tijd verloopt heel snel.

Taalgebruik en Stijl

De plaats waar de meeste gebeurtenissen zich afspelen is in Amsterdam, in het atelier tevens woonruimte. Daar bedrijft hij met veel meisjes, maar met name Olga, de liefde. Olga staat vaak model en maakt hij veel beelden van haar. Daar verwerkt hij ook zijn verdriet, hij beleeft er goede en slechte tijden. Het is een soort spreektaal. Je leest het boek makkelijk en snel uit, wat voor mensen die niet van lezen houden een groot voordeel is.

Achtergronden van de Schrijver

Jan Wolkers is geboren op 26 oktober van het jaar 1925 in Oegstgeest. Hij was de derde in het gezin van elf kinderen. Zijn vader had in de jaren voor de oorlog een kruidenierswinkeltje.

Zijn litteraire debuut was in november 1958, dat verscheen in’t Podium. In 1961 verscheen zijn tweede verhaal ‘Het Tillenbeest’ opgenomen in ‘sepatina’s petticaat’. Voor dat verhaal onderscheiden met de literaire prijs van de stad Amsterdam, uit protest tegen het optreden van de politie stuurt hij het geld terug. Van Turks Fruit zijn ruim 300.000 exemplaren verkocht, inclusief de vertalingen in het Engels, Duits en Zweeds zal dat aantal boven de twee miljoen liggen.(Het precieze aantal is niet bekend).

Turks Fruit als Film

De film Turks Fruit is uitgebracht met Rutger Hauer en Monique van de Ven, die de rol van de ik-figuur speelt. De regie is van Paul Verhoeven. De seks-scenes zijn wel hetzelfde gebleven. Vaak werden er kleine dingetjes weggelaten.

labels:

Zie ook: