In eten en drinken kunnen bacteriën, virussen, schimmels of parasieten zitten die je ziek kunnen maken. Van de meeste heb je geen last, maar soms veroorzaken ze vervelende klachten.

Symptomen van een voedselinfectie

Door besmet eten en drinken kun je de volgende klachten krijgen:

  • Meestal eerst buikpijn of buikkrampen
  • Misselijk en overgeven
  • Diarree
  • Duizelig zijn

Sommige bacteriën geven hoofdpijn, spierpijn en koorts. Door sommige bacteriën kun je bloed in je poep krijgen.

Oorzaken van een voedselinfectie

Meestal word je ziek door bacteriën op eten, bijvoorbeeld:

  • Salmonella: komt voor op rauwe kip, rauw kalfsvlees of rauw varkensvlees. Soms zitten ze in eieren en melk, en op groente en fruit.
  • Campylobacter: zit vooral op rauwe kip.
  • Listeria: zit soms op rauw vlees, rauwe vis (sushi, oesters) en in kaas van rauwe melk.
  • E-coli: kan op rauw vlees (gehakt, hamburger) zitten en op rauwe groente.

Zulke bacteriën komen in je maag en darm en gaan daar groeien. Zo worden het er steeds meer. Ze zorgen voor een ontsteking van de binnenkant van de maag en darmen. Sommige bacteriën en schimmels maken gifstoffen waar je ziek van kunt worden.

Hoe komen bacteriën in je eten?

Zo kunnen de bacteriën bijvoorbeeld in je maag en darm komen:

  • Je snijdt rauwe kip en bakt die gaar. Op dezelfde snijplank snijd je daarna tomaten voor een salade. De bacteriën van de rauwe kip komen nu op de tomaten en je eet tomaten met deze bacteriën erop.
  • Je koopt sushi bij de supermarkt en laat dit buiten de koelkast staan. Bacteriën krijgen zo de tijd om te groeien en door de warmte kunnen ze sneller groeien.
  • Je koopt biologische sla. Op de sla zitten E-coli bacteriën uit biologische mest. Je wast de sla niet goed. Daardoor blijven er wat bacteriën op de sla zitten.
  • Je barbecuet en er liggen wat kipsatés in de zon. De bacteriën die erop zitten kunnen goed groeien in de warmte. De kipsaté gril je daarna niet lang genoeg en je eet een halfgare saté op.
  • Je geeft iemand een hand. Die persoon is net naar de wc geweest en heeft de handen niet goed gewassen. De bacteriën uit zijn poep komen dan op jouw handen.

Salmonella en Campylobacter: De Boosdoeners

Van salmonella heeft bijna iedereen weleens gehoord. Deze bacterie komt veel voor in rauwe kip en is de veroorzaker van nare voedselinfecties. Uit onderzoek blijkt echter dat er inmiddels meer besmettingen voorkomen met de onbekendere bacterie campylobacter.

Campylobacter

Campylobacter jejuni is een bacterie die kan voorkomen in vlees en vleesproducten en vooral in kip. Maar ook in schaal- en schelpdieren en in rauwe melk komt deze bacterie regelmatig voor. Campylobacter jejuni is in Nederland de belangrijkste veroorzaker van darminfecties.In kleine aantallen veroorzaakt deze bacterie nog geen infectie. Wanneer het voedsel echter niet koud genoeg wordt bewaard of niet voldoende wordt verhit (bijv. tijdens een barbecue) krijgen de bacteriën de kans om zich te vermenigvuldigen. Na het eten dringen de bacteriën de wand van de darm binnen waardoor een ontsteking van het darmslijmvlies optreedt.

Salmonella

Salmonella is een bacterie die veel voorkomt bij pluimvee, zoals kippen en kalkoenen. Maar salmonella komt ook regelmatig voor bij mensen en andere diersoorten, zoals reptielen en honden. Er zijn verschillende typen salmonella. Sommige typen kunnen worden overgedragen van dieren op mensen. Meestal gebeurt dit via voedingsmiddelen, bijvoorbeeld als vlees of eieren van een besmet dier onvoldoende verhit zijn.

Wat te doen bij diarree en overgeven

Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 of 3 liter per dag). Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had. Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft. Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten 1 of 2 slokken. Zo hou je toch wat vocht binnen. Als je je wat beter voelt, kun je langzaam weer wat meer in 1 keer gaan drinken. Als je ook koorts hebt, is drinken nog belangrijker.

Drink geen zoete dranken als de diarree langer dan 1 week duurt of steeds terugkomt. Dus geen appelsap, melk, energie-dranken, frisdranken en light-dranken (zoals cola light). Soms kunnen de darmen tijdelijk minder goed tegen deze drank als je diarree hebt (gehad).

Eten bij diarree en overgeven

Een paar dagen niet of minder eten is niet erg. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt. Begin met kleine beetjes. Als je kunt eten, voel je je meestal meteen wat beter. Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig.

Medicijnen

Meestal zijn er geen medicijnen nodig. Er zijn 2 medicijnen die je soms kunt gebruiken.

  • ORS (Oral Rehydration Salts): is een drankje met speciale suikers en zouten. Je koopt het als drankje of poeder waarmee je zelf het drankje maakt. Lees eerst de bijsluiter. Meng ORS met water, niet met eten of ander drinken. Neem ORS als je meer kans hebt op uitdroging of al uitgedroogd bent.
  • Loperamide: Het wordt gebruikt bij acute diarree en bij chronische diarree. Loperamide maakt diarree minder. Het zorgt ervoor dat je minder vaak moet poepen. Je wordt er niet sneller beter door. Een bijwerking is verstopping. Slik het niet langer dan 2 dagen. Gebruik loperamide niet:
    • als je koorts hebt
    • als je bloed bij je diarree hebt
    • als je zwanger bent of borstvoeding geeft
    • bij kinderen jonger dan 8 jaar

Medicijnen tegen bacteriën zijn bijna nooit nodig. De huisarts zal je geen medicijn tegen overgeven geven. Je wordt namelijk niet sneller beter door dit medicijn.

Preventie: Voorkom dat je ziek wordt

Om een voedselvergiftiging te voorkomen, zijn er verschillende maatregelen die je kunt nemen:

  • Was je handen: Was je handen met water en zeep. Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg. Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt.
  • Hygiëne in de keuken: Was gebruikte glazen, borden en bestek goed af. Houd rauwe dierlijke producten, zoals vlees en eieren, apart van producten die je rauw eet. Bewaar eieren apart van ander eten. Ook aan de buitenkant van een ei kan salmonella zitten.
  • Verhit voedsel goed: Salmonella gaat dood als je het product goed verhit (minimaal 2 minuten bij 70 °C). Bak vlees dus door en door gaar en kook eieren het liefst hard. Zorg dat vlees, vis of schelpdieren die je rauw eet niet langer dan één dag in de koelkast bewaart.
  • Wees alert op houdbaarheidsdata: Eet nooit voedsel dat over de te gebruiken tot (TGT)-datum is. Producten met een ten minste houdbaar tot (THT)-datum kunnen vaak nog veilig worden gegeten als ze goed zijn bewaard.
  • Koel bederfelijke producten: Stop alles wat bederfelijk is in een goede koeltas. Maak een bakje met het overgebleven eten en zet dit direct in de koelkast. Zorg dat je het binnen twee dagen opeet, langer is niet meer verantwoord.

Wanneer naar de dokter?

De klachten die u krijgt door een salmonellabesmetting gaan vanzelf over. Wanneer u besmet bent, is het belangrijk dat u genoeg drinkt en suiker en zout binnenkrijgt. Dit voorkomt uitdroging.

  • Zit er bloed in de diarree
  • Heeft u hoge koorts
  • Is de diarree na een week niet minder geworden
  • Bent u ouder dan 70 jaar en heeft u een voedselvergiftiging
  • Gebruik je medicijnen op het moment van je voedselvergiftiging, bijvoorbeeld de anticonceptiepil

Belangrijk: Overleg met uw arts als u plastabletten of medicijnen tegen hoge bloeddruk gebruikt.

Statistieken

In Nederland krijgen ongeveer 41.000 mensen per jaar een plotselinge maag-darminfectie door salmonella. Van deze mensen gaan er ongeveer zesduizend naar de huisarts vanwege deze klachten, en duizend naar het ziekenhuis.

Overzicht van Bacteriën en Voedingsmiddelen

Bacterie Voedingsmiddelen
Salmonella Rauwe kip, rauw kalfsvlees, rauw varkensvlees, eieren, melk, groente, fruit
Campylobacter Rauwe kip, vleesproducten, schaal- en schelpdieren, rauwe melk
Listeria Rauw vlees, rauwe vis (sushi, oesters), kaas van rauwe melk, vleeswaren
E-coli Rauw vlees (gehakt, hamburger), rauwe groente

labels: #Kip

Zie ook: