Brood komt in allerlei vormen en maten voor: wit, bruin, volkoren, meergranen en spelt. Maar wat is nu precies het verschil tussen al die broodsoorten?

Wat is brood?

Brood wordt gemaakt van graan, meestal tarwe. Wereldwijd is tarwe de belangrijkste grondstof voor voeding. Vrijwel alle producten van de Bakkerij bevatten tarwe. Om brood te maken moeten eerst graankorrels worden vermalen. Gemiddeld eten we ruim drie sneeën brood per dag. Brood wordt meestal gemaakt van tarwemeel, gemengd met water of melk, zout en een rijsmiddel.

De graankorrel

Granen zijn de zaden van grassen. Voorbeelden van granen zijn tarwe, spelt, rogge en mais. Een graankorrel bestaat uit drie delen. Het binnenste gedeelte is de meelkern. Helemaal onderin zit de kiem. En om het geheel van de graankorrel zit de zemel (ook wel het vliesje genoemd).

Verschillen tussen broodsoorten

Wat er precies in jouw bammetje zit, hangt af van wat voor soort brood je koopt. Wat is het verschil tussen al die kleuren brood eigenlijk?

  • Witbrood: Witbrood wordt gemaakt van bloem. Door het binnenste gedeelte van de graankorrel, oftewel de meelkern, fijn te malen ontstaat er bloem. Van de meelkern maakt de bakker witbrood. Je kunt alleen de meelkern van de korrel vermalen. Dan krijg je bloem. In de meelkern zitten de minste voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en vezels. Witbrood bestaat uit het binnenste deel van de graankorrel, dat vermalen is tot bloem. Het witte poeder dat ontstaat is op zichzelf weinig voedzaam. Het voedzame deel, de buitenkant, bevat vezels, vitamines en mineralen en gaat verloren.
  • Bruinbrood: Bruinbrood wordt gemaakt van meel. Meel bestaat uit bloem én volkorenmeel. Bruinbrood maken bakkers van meel: meel is een combinatie van bloem en volkorenmeel. Bruinbrood is vaak een gezondere optie, maar in sommige gevallen niet. Bij het maken van bruinbrood wordt er een mix van bloem en volkorenmeel gebruikt. Volkorenmeel ontstaat als alle onderdelen van de graankorrel - en dus niet alleen het binnenste deel zoals bij wit brood - worden gebruikt.
  • Volkorenbrood: Brood mag alleen volkorenbrood heten als het 100% gemaakt is van volkorenmeel. Voor volkoren brood gebruiken bakkers de hele korrel en niet alleen de kern. VolkorenBrood mag alleen volkoren heten, wanneer alle onderdelen van de hele graankorrel in zijn natuurlijk verhouding wordt gebruikt. Bijvoorbeeld door het gebruik van volkorenmeel. Of het meel nu fijn of grof gemalen is, maakt geen verschil. Het blijft volkorenbrood. Bij bruinbrood wordt een mix van bloem en volkorenmeel gebruikt. En dat is goed, want voor volkorenmeel worden álle delen van de graankorrel gebruikt. Ook de buitenkant, die rijk is aan vitamines (zoals ijzer) en mineralen.
  • Meergranenbrood: Meergranenbrood wordt gemaakt van verschillende graansoorten, bijvoorbeeld van tarwe en rogge. Meergranenbrood kan zowel worden gemaakt van bloem (wit), volkorenmeel (volkoren) of een combinatie hiervan (bruin). Ook voor meergranenbrood geldt: als het gemaakt is van 100% volkorenmeel krijg je de meeste voedingsstoffen binnen. De naam zegt het al: meergranenbrood is gemaakt van ten minste 3 verschillende graansoorten, bijvoorbeeld tarwe, gerst en rogge. Vaak voegen bakkers ook nog extra zaden, pitten of noten toe. Meergranenbrood komt dus voor in de soorten wit, bruin en volkoren.

De voedingswaarde

Witbrood bevat dezelfde soorten vitamines, mineralen en voedingsvezels als bruin- en volkorenbrood. Alleen bevatten bruin- en volkorenbrood méér van deze belangrijke voedingsstoffen. Dit komt doordat deze broodsoorten van respectievelijk meel en volkorenmeel zijn gemaakt. In deze meelsoorten is (bijna) de gehele graankorrel verwerkt. Het grootste deel van de vitamines, mineralen en voedingsvezels bevindt zich in de zemel (de buitenste laag van de korrel).

Voor volkorenmeel wordt de hele graankorrel vermalen. Daarin zitten de meeste voedingstoffen zoals B-vitamines en mineralen zoals ijzer. Maar ook vezels die zorgen voor een goede darmwerking. Bovendien verlagen volkorenproducten de kans op hartziekten, diabetes type 2 en darmkanker.

Het Voedingscentrum adviseert dan ook om witbrood zoveel mogelijk te vervangen door volkoren- en bruinbrood. Volkorenbrood wordt gemaakt van hele graankorrels, en dus krijg je alle voedingsstoffen binnen. Het eten van volkorenproducten, zoals volkorenbrood, verlaagt zelfs het risico op diabetes type 2 én bepaalde hartziekten.

Is donkerder brood gezonder?

Hoe donkerder het brood, hoe gezonder? Helaas niet. De bruine tint van brood zegt niet altijd iets over hoe gezond dat brood is. Fabrikanten kleuren (wit)brood namelijk soms donkerder met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Kortom: je eet dan eigenlijk witbrood met een kleurspoeling.

De broodfabrikant heeft een trucje bedacht om je te laten geloven dat je gezond eet of een bewuste keuze maakt. Heeft het brood een donkere kleur, maar bestaat het voornamelijk uit (tarwe)bloem? Dan heb je te maken met witbrood in een bruin jasje. Aan dit brood wordt vaak moutmeel of gekarameliseerde suiker toegevoegd.

Bruinbrood is vaak wel gezonder dan witbrood, áls je niet gefopt wordt. Wil je gezonde bammetjes vinden? Ga dan liever voor volkorenbrood, waarbij volkorenmeel op het etiket staat. Brood dat vooral bestaat uit (tarwe)bloem is witbrood, en kun je beter laten liggen.

Vezelrijke broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood en bruinbrood zijn donkerder van kleur dan minder vezelrijke broodsoorten zoals witbrood. Maar soms wordt brood donkerder gemaakt met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Hierdoor kan brood dat is gebakken met witte bloem er donker uitzien, ook al ontbreken daarin de vezels en voedingstoffen die wel in volkorenbrood zitten. Dat brood donkerder is, betekent dus niet per se dat het ook gezonder is.

Tips voor een gezonde keuze

  • Zoek naar brood gemaakt van hele graankorrels. Dat heb je op zich zo gevonden, want elk brood onder de noemer ‘volkorenbrood’ wordt zo gemaakt.
  • Let op het etiket: is het hoofdingrediënt van je brood (tarwe)bloem? Dan kun je het beter laten liggen.
  • Vanaf 1 juli 2022 moet op elk brood worden aangegeven of het wit, bruin of volkoren is.

Wat als je alleen witbrood eet?

Hoewel het wel minder makkelijk gaat, kunnen mensen die alleen witbrood eten door gevarieerd te eten voldoende vitamines, mineralen en voedingsvezels binnenkrijgen. Wel zullen zij dan veel andere vezelrijke producten, zoals groente en fruit, volkoren pasta, zilvervliesrijst, noten, zaden, peulvruchten en losse (tarwe)zemelen (bijv. door de melk, yoghurt of pastasaus) moeten gebruiken.

labels: #Brood

Zie ook: