Als je glutenvrij eet, is het belangrijk te letten op het verschil tussen bewerkt vlees en onbewerkt vlees. Eenvoudig gezegd, in onbewerkt vlees zitten geen gluten. Je kunt dus een biefstuk, varkenshaas of kipfilet kopen. Toch moet je wel oppassen wàt je dan koopt. Zolang vlees onbewerkt is, is je vlees ook vaak glutenvrij. Maar niet altijd; kruisbesmetting ligt op de loer. Leer jezelf dus aan om goed de etiketten te controleren voordat je iets koopt. En let op met gesneden vlees in de supermarkt of bij de slager.

Onbewerkt versus Bewerkt Vlees

Onbewerkt vlees en vis zijn glutenvrij. Zodra je bewerkt vlees koopt, zitten hier vaak wel gluten in. In gehaktballen zit bijvoorbeeld vaak paneermeel, in worst zit vaak een glutenhoudend bindmiddel en in gemarineerd vlees zit vaak sojasaus met tarwe. Controleer dus in de supermarkt de verpakking en vraag bij de slager of er gluten in het vlees zitten. Probeer te ontdekken of je slager ook daadwerkelijk begrijpt wanneer iets glutenvrij is en bestel zo nodig je vlees een week van tevoren.

Tips voor het Kopen van Vleeswaren

Bij bewerkt vlees, zoals gehaktsoorten en worstsoorten, kant-en-klaarmaaltijden en - sauzen met vlees en vis, gemarineerde tofu en vegetarische vleesvervangers moet je goed de ingrediënten lezen. De laatste jaren is er veel veranderd. Fabrikanten stappen zoveel mogelijk over van tarwezetmeel naar aardappelzetmeel. Daarom zijn veruit de meeste vleeswaren inmiddels zonder glutenbevattende ingrediënten. Soms kom je nog wel eens vleeswaren tegen waar tarwezetmeel in wordt gebruikt. Voorbeelden zijn sommige merken grillworst, leverkaas en gebraden gehakt. Als je je vleeswaren in de supermarkt koopt, kun je dus het beste de ingrediënten goed lezen.

Als je vleeswaren of vlees bij de slager koopt is het handig om afspraken met de slager te maken. Spreek bijvoorbeeld af dat hij ‘s ochtends als hij begint met werken en alle machines nog schoon zijn, jouw vleeswaren als eerste snijdt.

Vis en Schaaldieren

Voor vis en schaaldieren geldt hetzelfde als voor vlees, maak onderscheid tussen bewerkte en onbewerkte producten. Koop je vis of garnalen in de supermarkt? Check dan ook hier altijd de ingrediënten en allergenen. Koop je in op de markt of bij de visboer? Communiceer dan goed met de verkoper. en glutenvolle producten? Weet de verkoper écht wanneer iets glutenvrij is? Vraag bijvoorbeeld naar de saus of kruiden.

Glutenvrij Barbecueën

Barbecuen, de een kijkt er al de hele winter naar uit en voor de ander is het een regelrechte nachtmerrie. Zeker als er ook nog dieetwensen, intoleranties of allergieën aan te pas komen. Glutenvrij barbecuen, is dat wel mogelijk? Hoe voorkom je kruisbesmetting op de grill? Kan je een barbecue veilig ‘delen’ met glutenvolle hapjes? Is vlees veilig glutenvrij te eten? Het antwoord hierop is niet een gewone ‘ja’ of ‘nee’.

Tips voor een Glutenvrije Barbecue

  • Kruiden: Veel kruidenmengsels zijn namelijk verwerkt in een fabriek waar ook gluten verwerkt worden. Of er worden glutenhoudende ingredië̈nten aan toegevoegd om te zorgen dat de kruiden beter blijven plakken. Dan is het natuurlijk belangrijk dat de kruiden glutenvrij zijn.
  • Marineren: Marineren is een kooktechniek waarbij vlees of vis in een saus of kruidenmengsel wordt gelegd en even rust. Hierdoor trekken de smaken en zuren erin wat zorgt voor malsere, smaakvollere vlees of vis. Wil je zelf aan de bak? Het is niet ingewikkeld om een glutenvrije marinade te maken.
  • Sauzen: Een goede barbecuesaus is niet te missen. Kant-en-klare sauzen, bijvoorbeeld bbq-saus of satésaus, zijn vaak niet glutenvrij. In de supermarkt of online zijn gelukkig toch wat glutenvrije sauzen te vinden.
  • Brood: Voor veel BBQ’ers is een stokbroodje erbij een begrip en natuurlijk zijn de meeste stokbroden niet glutenvrij. Ben jij een echte bakker? Of experimenteer je graag in de keuken? Dan kan je een zelfgemaakt stokbrood meenemen! Anders is er veel keus in glutenvrije stokbroodjes. Vind je stokbrood toch een te groot risico?

Kruisbesmetting Voorkomen

Er zijn verschillende manieren om kruisbesmetting te voorkomen tijdens het glutenvrij barbecuen. Die zijn wel afhankelijk van een aantal factoren. Houd rekening met jezelf, jouw lichaam en jouw grenzen. Durf je de verzorging van glutenvrij eten uit handen te geven of neem je liever zelf je eigen eten mee?

Wat is Gluten?

Gluten is een mengsel van eiwitten dat van nature voorkomt in bepaalde granen, zoals tarwe (waaronder spelt), rogge en gerst. Mensen met de aandoening coeliakie moeten een glutenvrij dieet volgen. Gluten zit in producten die gemaakt zijn van bepaalde granen, zoals in brood, beschuit, crackers, gebak, koek en pasta. Ook zit het in producten waarin een glutenbevattend bindmiddel is gebruikt, zoals soep, saus, worst en aangemaakt gehakt.

Gluten zorgt bijvoorbeeld dat deeg goed rijst. Het maakt deegproducten zoals brood en pasta luchtig en stevig. Granen waar gluten inzit noemen we glutenbevattende granen. Haver is van nature glutenvrij, maar is vrijwel altijd besmet met gluten. Verder is bekend dat wanneer glutenvrije granen verwerkt worden tot meel, vlokken of andere producten, het risico op besmetting met gluten groot is. Daardoor kan er in bewerkte granen die van nature glutenvrij zijn tóch gluten zitten.

Gluten is alleen schadelijk voor mensen met de aandoening coeliakie. Zij moeten een strikt glutenvrij dieet volgen. Heb je coeliakie of glutensensitiviteit, dan zul je producten met gluten moeten mijden. Al een klein beetje gluten kan klachten veroorzaken, zelfs een verdwaalde broodkruimel.

Gezond Eten met Coeliakie

De Schijf van Vijf is ook bij een glutenvrij dieet de basis van een goede voeding. Veel gezonde producten zijn van nature glutenvrij en producten met gluten kun je vaak vervangen door glutenvrije varianten. Alle verse groenten en fruit zijn van nature glutenvrij en kun je dus gewoon eten. Let bij gedroogde zuidvruchten op het etiket. Soms wordt meel gebruikt als anti-kleefmiddel. Het is dan niet glutenvrij.

Brood, couscous, bulgur en pasta bevatten gluten. Of je nu brood koopt of zelf bakt, het is belangrijk dat er jodium inzit. Jodium zorgt voor een goede werking van de schildklier, maar het zit niet altijd in glutenvrij brood. Kijk bij verpakt brood op het etiket, of vraag bij de bakker of er bakkerszout is gebruikt, daar zit namelijk jodium in. Zelf glutenvrij brood bakken is een goede oplossing. Gebruik dan glutenvrij bakkerszout bij de bereiding.

Onbewerkt(e) peulvruchten, tofu, tempé, vis, ei, vlees en ongezouten noten zijn van nature glutenvrij. Door bewerkingen zoals paneren en marineren en door gebruik van kruidenmengsels, kunnen deze producten wel gluten bevatten. Seitan (een vleesvervanger) is gemaakt van tarwe-eiwit en bevat dus gluten.

Melk, yoghurt, kwark en Hollandse kaas van koe-, geiten,- of schapenmelk zijn vrij van gluten. Zuivelproducten met toevoegingen zoals vla, vruchtenkwark, smeerkaas en buitenlandse kazen kunnen wel gluten bevatten. Bekijk de ingrediënten van deze producten op het etiket.

Water, thee en koffie zijn glutenvrij. Bepaalde kruidentheemengsels bevatten gluten door bijvoorbeeld het ingrediënt gerstemout(extract).

Waar Zit Gluten Nog Meer In?

Glutenbevattende granen zijn in heel veel producten en ingrediënten verwerkt. Bijvoorbeeld in: brood, crackers, beschuit, muesli, koek, gebak, pizza, pasta, couscous, bulgur en seitan. Meel, bloem, bindmiddelen en paneermeel zijn meestal van glutenbevattende granen gemaakt. Daarom bevatten veel soepen, sauzen, vleeswaren, vla, drop en andere producten waarin je het misschien niet verwacht toch gluten.

Gluten kan ook voorkomen in:

  • sommige vitaminesupplementen en medicijnen. Het is daarom aan te raden de verpakking te checken als je vitamines slikt.
  • rokerstandpasta en kleefpasta voor gebitsprotheses. Tandpasta is altijd glutenvrij.
  • sommige knutselmaterialen en behanglijm. Dat kan vooral bij kleine kinderen een punt van aandacht zijn, omdat ze gemakkelijk van alles in hun mond stoppen. Zie www.glutenvrij.nl/nonfood voor gluten in non food en een lijst van glutenvrije knutselmaterialen.
  • diervoeding. Was daarom altijd je handen nadat je een (huis)dier eten heeft gegeven.
  • wegwerpservies en -bestek dat gemaakt is van tarwezemelen. Dit bevat namelijk gluten. Via deze borden of het bestek kan er gluten in je eten of drinken terechtkomen, en dat kan klachten veroorzaken.

Hoe Herken Je Glutenvrije Producten?

Lees altijd het etiket. Dat is de belangrijkste vuistregel bij het kopen van glutenvrije producten. Op het etiket vind je alle informatie die je nodig hebt om glutenvrije producten te vinden.

  1. Producten die het officiële 'Crossed Grain' keurmerk dragen - met daaronder een uniek nummer - zijn gecontroleerd volgens de strengste normen. De Nederlandse Coeliakie Vereniging beoordeelt deze producten als ‘veilig glutenvrij’ (minder dan 20 milligram gluten per kilo). 'Glutenvrij' is een wettelijk beschermd begrip. Een product mag volgens de warenwet de term ‘glutenvrij’ dragen wanneer het product minder dan 20 milligram gluten per kilo bevat.
  2. Staat de term ‘glutenvrij’ niet op de verpakking en staat er ook geen 'Crossed Grain' keurmerk op? Dan kan er gluten in het product zitten. In de ingrediëntenlijst staat vermeld als er glutenbevattende granen in een product zitten. Dit is voor alle voedingsmiddelen wettelijk verplicht. Haver. De groepsnaam ‘gluten’ is niet verplicht te vermelden.
  3. Soms staat er op producten die in principe alleen glutenvrije ingrediënten bevatten een waarschuwing over gluten. Soms staat het heel klein op het etiket, dus het is goed om ook de kleine lettertjes te lezen. Dit noemen we een kruisbesmettingswaarschuwing. Fabrikanten geven dit soms aan als ze niet kunnen garanderen dat het product vrij is van gluten. Kleine hoeveelheden (sporen) gluten kunnen onbedoeld in het product terecht zijn gekomen (kruisbesmetting). Bijvoorbeeld doordat verschillende producten na elkaar in dezelfde machine of gelijktijdig in dezelfde ruimte gemaakt worden of verpakt. Deze vermelding is niet verplicht. Dit betekent dat producten zonder deze vermelding ook met gluten besmet kunnen zijn.

De term ‘met zeer laag glutengehalte’ mag volgens de wet gebruikt worden als het product 20 tot 100 milligram gluten per kilo bevat. Deze producten zijn dus niet glutenvrij en niet geschikt voor mensen met coeliakie. Deze producten komen in de winkel niet of nauwelijks voor. Informatie over gluten moet volgens de wet Voedselinformatie áltijd beschikbaar zijn.

Voorbeelden van glutenvrije dieetproducten zijn glutenvrij brood, glutenvrij meel om zelf brood, gebak of koekjes mee te bakken, glutenvrije crackers en -koekjes, glutenvrije afbakbroodjes, glutenvrij bladerdeeg en glutenvrije pasta zoals spaghetti. Deze producten kun je kopen in reformzaken, natuurvoedingswinkels, supermarkten en via internet.

Glutenvrij Brood

Er is kant-en-klaar glutenvrij brood te koop. De smaak en de structuur is meestal even wennen. Roosteren maakt het lekkerder. Let op: gebruik bij een glutenvrij dieet het broodrooster alleen voor glutenvrij brood. Let op als je vers gebakken glutenvrij brood, broodjes of gebak koopt bij de gewone bakker. De kans is groot dat het glutenvrije brood toch in aanraking is gekomen met gluten. Twijfel je? Vraag aan de bakker hoe het brood wordt klaargemaakt. Is er een aparte werkruimte beschikbaar voor de bereiding van glutenvrije producten? Wordt het glutenvrij brood in een aparte broodmixer gemaakt? Snijdt de bakker het brood niet in dezelfde machine? Wordt er gebruikgemaakt van haver met het ‘Crossed Grain’ keurmerk?

Brood is een belangrijke bron van jodium. Jodium zorgt voor een goede werking van de schildklier. In Nederland levert brood ongeveer de helft van de jodiuminname. Dit komt door het speciale bakkerszout, waaraan jodium is toegevoegd. Maar bakkers zijn niet verplicht om bakkerszout te gebruiken. Aan glutenvrij brood of -meel is niet altijd jodium of bakkerszout toegevoegd. Bij verpakte producten staat in de ingrediëntenlijst of er bakkerszout inzit. Voor verse producten is navragen bij de bakker de oplossing.

Tips voor in de Keuken

Woon je samen met mensen die wél gluten mogen? Bewaar glutenvrije en glutenbevattende ingrediënten gescheiden van elkaar. Maak de glutenvrije gerechten vóór de andere gerechten. Let op met bloem- en meelsoorten met gluten. De kans op kruisbesmetting is groot.

Houd je keuken en keukengerei goed schoon. Dit geldt ook voor handen, keukendoeken (dagelijks verschonen en schone doek pakken na contact met gluten), schort en kleding. Gebruik voor het kneden en uitrollen van deeg een (siliconen) bakmat. Het kan handig zijn om keukenmaterialen te voorzien van een merkteken, zoals een sticker. Gebruik deze dan alleen voor het maken van glutenvrije gerechten. Denk bijvoorbeeld aan een nieuw bakblik voor brood, een set kunststof snijplanken, een tosti-ijzer en mixerhaken. Gebruik je eigen broodbeleg.

Is in een gerecht toch een glutenbevattend ingrediënt terechtgekomen? Schep dit er dan niet uit, maar maak het hele gerecht opnieuw.

Professioneel Advies

Het volgen van een glutenvrij dieet is ingewikkeld. Het is daarom goed om contact op te nemen met een gespecialiseerde diëtist. Diegene je over het samenstellen van een volwaardige glutenvrije voeding. Ook word je begeleid bij het zoeken naar glutenvrije alternatieven en bij het beoordelen of een product glutenvrij is.

labels: #Kip

Zie ook: