Behulpzaam zijn is een mooie kwaliteit. Je bent bereid om anderen te helpen, je wilt graag ondersteuning bieden en je vindt het fijn als je er voor iemand kunt zijn. De betekenis van behulpzaam is dat je graag bereid bent om anderen te helpen. Dit is een karaktereigenschap die vaak door anderen gewaardeerd wordt.

De Kracht en de Valkuil van Behulpzaamheid

Ben jij behulpzaam? Dan zal iedereen direct roepen dat dit een hele goede eigenschap is. En dat is ook zo. Maar het is ook een eigenschap die je in de problemen kan brengen. Want ja: je kunt inderdaad té behulpzaam zijn. Want hoewel de betekenis van behulpzaam nog zo mooi is, kan het ook tegen je werken. Tenminste, wanneer je té behulpzaam bent. Dit betekent dat je meer voor anderen klaarstaat dan voor jezelf met als gevolg dat je te veel van jezelf gaat vragen óf te weinig tijd voor jezelf hebt. Je hebt het gevoel altijd klaar te moeten staan voor anderen terwijl je jezelf uit het oog verliest. Op je werk ben je bijvoorbeeld continu je collega’s aan het helpen, waardoor je te weinig tijd hebt voor je eigen werk.

Hoewel deze eigenschap door velen gewaardeerd wordt bestaat er ook een kans dat je jezelf voorbij loopt. Dat je zo gericht bent op anderen, dat je jezelf vergeet. Stress ligt dan al gauw op de loer; je ervaart te weinig tijd voor jezelf en je bent te veel met anderen bezig. Jouw behulpzaamheid kan zo ver gaan dat jij het belang van een ander structureel boven dat van jezelf plaatst. Dat kan zorgen voor stress, depressie en angst- en/of paniekaanvallen. Behulpzaamheid is dus erg mooi, maar zoals altijd blijft balans het sleutelwoord.

Het Kernkwadrant van Behulpzaamheid

Om inzicht te krijgen in jouw goede en minder goede kanten kan een kernkwadrant uitkomst bieden. Dit model is ontwikkeld door Daniel Ofman. Dit model laat inzichtelijk zien wat jouw kernkwaliteit is, wat de valkuil daarvan is, wat je uitdaging is en wat de allergie van die kernkwaliteit is.

  • De kernkwaliteit, in dit geval behulpzaam zijn, is de kwaliteit die jou kenmerkt.
  • Sla je hierin door, dan wordt deze kwaliteit een valkuil: je offert jezelf op.
  • Om te voorkomen dat je in de valkuil komt, heb je een uitdaging nodig, namelijk: autonoom zijn, je maakt je eigen keuzes.
  • Wanneer je te veel focust op je uitdaging, kom je bij allergie: egoïsme.

Wat deze kernkwadrant van behulpzaam je laat zien is dat autonomie de uitdaging is en dat het dus van belang is om balans te houden tussen behulpzaam en autonoom zijn. Het is prima om anderen te helpen, maar je mag ook ‘nee’ zeggen en je eigen keuzes maken.

Zoals hierboven in het kernkwadrant van behulpzaamheid is uitgelegd, is de valkuil van behulpzaam zijn om jezelf op te offeren. Je staat te veel klaar voor anderen waardoor je jezelf vergeet. Je bent loyaal en betrokken. Nee zeggen doe je niet snel. Allemaal karaktereigenschappen die we bij burn-out ook veel terugzien. Het zijn juist de hulpvaardige mensen die zichzelf nog wel eens op de tweede plaats willen zetten.

De Grenzen van Behulpzaamheid

Als je door werkstress, financiële problemen of andere redenen veel stress ervaart, houd je uiteindelijk geen tijd meer over. Je blijft maar rennen, anderen helpen en uiteindelijk raak je uitgeput. Daarbij zul je gaan merken dat mensen uiteindelijk ook dingen van je gaan verwachten. Juist daarom is het zo belangrijk om je bewust te zijn van jouw behulpzaamheid en om hier balans in te vinden. Ja, het is prima om anderen te helpen, maar niet als je jezelf daarmee tekortdoet.

Jij bent de belangrijkste persoon in jouw leven en je kunt anderen pas écht goed helpen, als jij goed voor jezelf zorgt. Pas als je jezelf geeft wat je nodig hebt, kun je anderen geven wat ze nodig hebben. Veel mensen die behulpzaam zijn, voelen zich haast verplicht om altijd voor anderen klaar te staan. Maar je bent nergens toe verplicht. Zorg dus op de eerste plaats goed voor jezelf en ken je grenzen. In het begin zal het onwennig zijn om ‘nee’ te zeggen, zowel voor jezelf als voor anderen.

Ik schreef het al in de inleiding: behulpzaam zijn, is een mooie kwaliteit. Ja mag daar best trots op zijn. Maar pas dus op dat jouw behulpzaamheid je geen stress oplevert. Heb je hier moeite mee, denk dan aan de drie onderstaande punten. Eenvoudige, makkelijk toepasbare en effectieve regels om behulpzaam te blijven zonder stress te ervaren.

  1. Onthoud dat je altijd ‘nee’ mag zeggen.
  2. Ontdek waar jouw grenzen liggen en geef deze duidelijk aan. Zo weten anderen ook beter wat ze aan je hebben en zullen ze je niet continu meer benaderen.

Professionele Hulp bij Stress en Burn-out

Ervaar jij momenteel stress of ben je in een burn-out beland omdat je onder andere te behulpzaam bent? De coaches van Liberi helpen je graag, we zitten verspreid door het hele land dus er is altijd een burn-out coach bij jou in de buurt. Een coach helpt jou om stress te verminderen, om te gaan met moeilijke situaties en om je eigenschappen in balans te houden. Je leert om dichter bij jezelf te blijven, te doen wat goed voor je is en om voor jezelf te kiezen.

Hierdoor kun je uiteindelijk alsnog voldoening halen uit het helpen van anderen, maar zul je ook weten wanneer je ‘nee’ mag zeggen en voor jezelf mag kiezen.

Kenmerken van een Behulpzaam Persoon

Ben je behulpzaam of hulpvaardig? Dan ben je bereid om jouw medemens te helpen of van dienst te zijn. Je hebt oog voor de ander. Ben je behulpzaam ingesteld? Dan ben je gericht op de ander, attent, aardig, vriendelijk en aardig in de omgang. Je bent dienstbaar of gedienstig (ouderwets woord). Wellicht ben je voorkomend, en nodig je door jouw toegankelijke en vriendelijke uitstraling de ander uit om contact met je te zoeken. Jouw laagdrempelige uitstraling zorgt ervoor dat mensen zich snel op hun gemak voelen bij jou.

Hulp heeft dus te maken met ‘oog hebben voor een ander’. Wanneer je dat niet hebt zal je niet zo snel hulp aanbieden of geven. Ik zou hele lijsten kunnen maken met soorten van hulp en hulpverlening.

De Drijfveren Achter Behulpzaamheid

De vraag is wat de motor of drijfveer is om andere mensen te helpen. Waarom doe je dat? Behulpzaamheid of hulpvaardigheid kan een kernwaarde of persoonlijke waarde zijn. Wanneer behulpzaamheid een persoonlijke waarde voor je is dan kun je er niet zonder en gaat het vanzelf. Normen vertellen ons wat we ‘moeten’ en ‘wat we niet mogen’. Normen kunnen ook de motor zijn om iemand te helpen. Behulpzaamheid is ook een kernkwaliteit.

Een ander kun je helpen omdat je de ander liefhebt. Je voelt warmte en genegenheid voor de ander. Ook naastenliefde kan een waarde zijn wat jou drijft om de ander te helpen. Misschien klinkt het gek maar ook angst kan een drijfveer zijn om anderen te helpen. Angst voor afwijzing, angst om niet gewaardeerd te worden of angst om te begrenzen of nee te zeggen.

De Grenzen van Hulp Verlenen

Het geven van hulp heeft grenzen. Creëer je met je hulp een afhankelijkheidsrelatie, dan help je de ander ten diepste niet. Dat is een kardinaal punt dat zich hier aandient. En het hilarische op dit punt is: is de buurman afhankelijk van jouw hulp of ben jij afhankelijk van de waardering die je krijgt voor bewezen diensten? Kort gezegd komt het hierop neer: wie is er nu verslaafd aan hulp?

Door hulp te geven voorzie je in de behoefte van de ander. En toch is dat te eenzijdig belicht. Hulp geven voorziet namelijk ook in de eigen behoeften. Opmerking als: ‘wat fijn dat je er altijd voor me bent’ of ‘bij jou kan ik altijd terecht’ duiden op een stuk waardering die je krijgt voor de aangeboden hulp.

Hulpvaardigheid in Teams en Organisaties

Hulpvaardigheid in teams en organisaties kan een belangrijke rol spelen. Zie je jouw collega staan of ga je je er aan voorbij? Zijn we collegiaal ingesteld en staan we samen voor de klus of werkt ieder voor zich en doet ieder het zijne. Kijken teamleden bij elkaar over de schutting? Het thema ‘helpen en hulp’ raakt heel veel andere thema’s zoals communicatie, assertiviteit en persoonlijk leiderschap of autonomie.

Vaak worden hulpvragen niet gesteld maar worden er SOS signalen afgeschoten. Daarmee bedoelen we dat de hulpvraag onduidelijk is. Een voorbeeld? Iemand is de sleutels kwijt bij jou thuis. Hij zegt niets maar gaat onrustig rondlopen. Eigenlijk bedoelt hij (non-verbaal) de vraag te stellen: zou je me even willen helpen zoeken? Een duidelijke hulpvraag stellen is dus een kunst. Dat is één kant van de medaille.

Een derde aspect is: geen hulp durven vragen. Soms hebben mensen last van vraagverlegenheid. Ze hebben wel hulp nodig maar ze zeggen niets. Een vierde aspect is: geen hulp vragen maar opeisen en claimen.

De Rol van Leidinggevenden

Leidinggevenden hebben op de werkvloer een belangrijke rol wanneer het gaat over hulp geven en ontvangen. Soms biedt de leidinggevende hulp door daadwerkelijk te helpen maar leidinggevenden bieden vooral ook hulp door te begeleiden, te stimuleren, aan te moedigen en ook door loslaten. Je helpt jouw medewerkers wanneer je ze stimuleert om taak- of vakvolwassen te worden. Het geheim van hulp geven ziet er als volgt uit: je helpt een ander pas écht wanneer hij/zij op termijn geen hulp meer nodig heeft.

Ik weet dat dit niet in alle gevallen mogelijk is. Soms hebben mensen voortdurend hulp nodig bijvoorbeeld bij ziekte of ouderdom. Toch is het goed voor de hulpverlener om notie te nemen van de stelling. Iemand echt helpen is zorgen dat je misbaar bent.

De Valkuil van Over-behulpzaamheid

Over-behulpzaam en over-hulpvaardigheid is een valkuil. Ben je soms in overtrokken mate behulpzaam? Merk je dat het jou veel energie kost? Of merk je dat anderen soms niet op jouw hulp zitten te wachten? De voorbeelden die ik noem gaan alleen nog maar over de valkuilen die horen bij hulp geven. Wat zijn de gevolgen van over-behulpzaamheid? Waar ligt de grens tussen de kwaliteit ‘behulpzaam’ en de valkuil ‘over-behulpzaam’? Hoe weet je waar die grens precies ligt? Het antwoord is heel eenvoudig: dat voel je. Wanneer je qua energie leeggezogen wordt door de ander dan is de grens gepasseerd. In dat geval is het een energievreter.

Door hulp te geven voorzie je in de behoefte van de ander. En toch is dat te eenzijdig belicht. Hulp geven voorziet namelijk ook in de eigen behoeften. Opmerking als: ‘wat fijn dat je er altijd voor me bent’ of ‘bij jou kan ik altijd terecht’ duiden op een stuk waardering die je krijgt voor de aangeboden hulp. In het autonomieproces is dit een stuk bewustwording.

Klaar staan voor een ander is gewoon ook klaar staan voor jezelf. Een autonoom mens die hulp ontvangt: is zich bewust van het feit dat hij niet alleen door het leven kan en de kwaliteit van anderen nodig heeft in dit bestaan.

Behulpzaamheid versus Zorgzaamheid

De vraag is natuurlijk of behulpzaamheid hetzelfde is als zorgzaam. Zorgzaam is ook een kwaliteit. Wanneer je zorgzaam bent heb je oog voor de ander. Je ziet snel de behoeften of de nood bij jouw medemens. En ik denk dat je daarna jouw hulp gaat aanbieden. Hoe vaak zien we het om ons heen dat mensen teleurgesteld zijn in een ander. ‘Jarenlang stond ik voor jou klaar en nu het erop aankomt in mijn leven ben je nergens?’ Op dat moment ben je in de hulpverlening ver over de eigen grens gegaan en heb je in je eigen hoofd verwachtingen gecreëerd die niet realistisch zijn. Mijn antwoord in dit geval zou zijn: ‘we zijn niet te koop’.

In feite is dit een vorm van emotionele chantage. De ander heeft er namelijk zelf voor gekozen om zijn/haar hulp aan te bieden. De allergie van behulpzaam is egoïsme en egotripperij. Zeg maar mensen die alleen maar aan zichzelf denken en die onverschilig zijn als het over het lot van anderen gaat.

Behulpzaamheid Ontwikkelen

Help jij anderen graag een handje? Dan is het slim om ‘behulpzaam’ als competentie op je cv te zetten. Toegegeven: behulpzaam zijn is eigenlijk een eigenschap, maar dat betekent niet dat je dit niet kunt ontwikkelen. Maar voor we je daar meer over vertellen, leggen we uit wat behulpzaamheid is en welke competenties erop lijken.

Als je behulpzaam bent, sta je altijd klaar voor anderen. Ja, zo simpel is het. Je kunt op allerlei manieren behulpzaam zijn. Je ouders helpen met het tillen van de boodschappen, de kamer van je roommate schoonmaken of je collega helpen bij een moeilijke taak, het hoort er allemaal bij. Behulpzaam zijn betekent trouwens niet per se dat je fysieke hulp biedt, je kennis en ervaringen delen hoort er ook bij. Als je écht behulpzaam bent, stel je het helpen van anderen boven je eigen prioriteiten. De meeste behulpzame mensen hebben dan ook graag een positieve impact op hun omgeving. Het tegenovergestelde van behulpzaam zijn is egoïsme.

Als je egoïstisch bent, denk je vooral aan je eigen belangen en behoeften, in het ergste geval zelfs ten koste van anderen. Je negeert of minimaliseert dan de behoeften van mensen om je heen en bent minder bereid om tijd en moeite te investeren om hen te helpen. Je zoekt dus niet samen met anderen naar oplossingen, maar focust alleen op wat voor jou het voordeligst is.

Gerelateerde Competenties

Er zijn een aantal competenties die onder behulpzaamheid vallen, bijvoorbeeld empathie. Om behulpzaam te zijn, heb je empathie nodig. Daarmee kun je je namelijk verplaatsen in een ander. Als empathisch persoon begrijp je dus wat de ander nodig heeft en daarom ben je eerder geneigd om hen te helpen. Hetzelfde geldt voor luisteren.

Behulpzaamheid heeft ook overeenkomsten met collegialiteit. Beide competenties draaien om het helpen van andere mensen, maar toch is er een verschil. Collegialiteit gaat namelijk een stapje verder dan behulpzaamheid. Het draait niet alleen om het helpen van anderen, maar ook om respect tonen en zorgen dat de samenwerking goed verloopt. Behulpzaamheid is dus meer gericht op specifieke acties, terwijl collegialiteit gericht is op jouw bijdrage aan een goed functionerend team.

Checklist Behulpzaamheid

Hoe weet je nou zeker dat je behulpzaam genoeg bent om deze eigenschap op je cv te knallen? Met onze checklist kom je daar in no time achter. Als je een of meerdere van de volgende punten aanvinkt, is behulpzaamheid een mooi punt om op je cv te zetten of in je motivatiebrief te verwerken.

Een valkuil van behulpzaam zijn is zelfopoffering. Als je anderen te veel helpt, kom je mogelijk niet meer toe aan je eigen werk. Daarbij is de kans groot dat je jezelf overwerkt, waardoor je in een brown-out of zelfs een burn-out belandt. Het is daarom slim om tijdens je sollicitatiegesprek als ontwikkelingspunt aan te geven dat je moeite hebt om je eigen grenzen te bewaken. Noem dan natuurlijk ook dat je behulpzaam bent, zodat je een positieve draai aan jouw valkuil geeft.

Behulpzaamheid is belangrijk, omdat het een goede sfeer op de werkvloer creëert en bijdraagt aan een goede samenwerking. Door anderen te helpen, laat je zien dat je om je collega's geeft en bereid bent om samen problemen op te lossen.

Behulpzaamheid Leren

Wil je graag een stapje verder gaan in behulpzaamheid? Geen stress, dat kun je gewoon leren. Zelfs als je van nature niet zo’n behulpzaam type bent, zijn er allerlei manieren om hierin te groeien.

  1. Leer actief luisteren. Luister goed naar anderen zonder hen direct te onderbreken. Wie weet kom je er zo vanzelf al achter waar je de ander mee kunt helpen. Maar let op, vraag wel goed door.
  2. Pak kleine taken op.
  3. Reflecteer op jezelf. Houd bij welke taken je hebt opgepakt en hoe je collega’s hierop reageerden. Zo weet je wat goed ging en wat de volgende keer nog beter kan. Dit hoeft trouwens niet met een heel feedbackformulier.

Sure, ‘behulpzaam’ als vaardigheid op je cv zetten is slim, maar dit toelichten tijdens een sollicitatiegesprek is stiekem nog beter.

Voorbeeld 1: ‘Als callcenter medewerker merkte ik dat een collega moeite had om een klacht van een klant op te lossen. Ik besloot hem te helpen door samen het probleem te analyseren. We bespraken mogelijke oplossingen en ik gaf hem wat tips over hoe hij de klant beter kon begeleiden.

Voorbeeld 2: ‘Tijdens mijn stage in de bouw had een andere stagiaire moeite om technische tekeningen te begrijpen voor de juiste uitvoering van bepaalde taken. Ik nam de tijd om haar extra uitleg te geven en samen te oefenen met de tekeningen.

Valkuil: te vaak anderen willen helpen gaat mogelijk ten koste van je energie en tijd.

Ontwikkelen: ontwikkel je behulpzaamheid door actief te luisteren naar anderen.

labels: #Ei

Zie ook: