Het spreekwoord "Beter een half ei dan een lege dop" is een bekende Nederlandse uitdrukking die een duidelijke levensles bevat. Het betekent dat het beter is om iets te hebben, zelfs als het niet perfect of volledig is, dan helemaal niets.

Wat betekent het spreekwoord?

Dit gezegde houdt simpel gezegd in dat iets beter is dan helemaal niets. Het houdt in dat het soms beter is tevreden te zijn met een beetje, als meer helemaal onbereikbaar is. Het is een manier om te verwoorden: je kan beter iets hebben dan helemaal niets. Wees tevreden met wat je wel hebt. Met andere woorden, als men het geheel (b.v. zijner wenschen) niet verkrijgen kan, moet men zich vergenoegen met wat men kan erlangen, laat staan, dat hooghartig versmaden.

De oorsprong van het gezegde

Het idee van tevreden zijn met iets kleins, is al behoorlijk oud. Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Het idee dat je met iets kleins al tevreden moet kunnen zijn, is uiteraard al oud en komt al in de oudheid voor. Het is dan ook geen wonder dat dit gezegde niet alleen in het Nederlands bestaat, maar ook in andere talen voorkomt.

Het gezegde zoals we dat nu kennen, komt voor vanaf de zestiende eeuw. In 1550 werd ‘Tis beter een half ey dan een ydel doppe’ gebruikt in de verzameling Kamper Spreekwoorden. In 1561 is het gezegde ook nog eens gebruikt in een zinnespel.

De uitdr. staat opgeteekend bij Campen, 11: tIs beter een half ey dan een ydel doppe, waarvoor men leest in de Prov. Comm. 128: beter eenen halven doyer dan een heel schale; bij Smetius, 157: het is beter een halve oester, dan een ijdele schelp; zie Bank. II, 400; Huygens, Korenbl. Wat meer!

Vergelijkbare spreekwoorden

Er zijn dan ook nog genoeg andere manieren om dit aan te duiden. Denk maar eens aan uitdrukkingen zoals:

  • ‘Beter een vogel in de hand dan tien in de lucht’
  • ‘De boer eet vis als het spek op is’
  • ‘Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd.’

Deze spreekwoorden betekenen ook dat je met minder tevreden kan zijn. Tevreden zijn met iets kleins is een wijdverspreide boodschap.

Eieren in spreekwoorden

Maar waarom gebruiken we dan eieren om uit te drukken dat je met iets kleins tevreden kan zijn? Dat is niet helemaal duidelijk.

Enkele andere spreekwoorden en uitdrukkingen met eieren zijn:

  • Hij slaat ernaar, als een blinde naar een ei.
  • Hij is uit een ander ei gebroed.
  • Op eieren lopen (kwetsbaar zijn).
  • Met een ei zitten/ Met een ei in zijn gat zitten : Bang zijn.
  • Hij is een blij ei. Iemand die altijd vrolijk is.

Ei Slogans

In de actieve jaren van het PPE=Productschap voor Pluimvee en Eieren hebben we vele ei slogans gekend. Wilbert Schreurs heeft in boek Alles kip&ei? (1954-2015) vele periodes beschreven. Enkele voorbeelden zijn:

  • Eenmaal per etmaal een eimaal
  • Een ei hoort erbij
  • Breek de dag, tik 'n eitje
  • Eiloveyou (2010)

labels: #Ei

Zie ook: