Krijgt u last van uw maag en darmen als u producten neemt met lactose? Dan heet dit lactose-intolerantie. Lactose-intolerantie kan verschillende klachten geven. Het is verschillend hoeveel last iemand heeft van deze klachten. Hieronder vindt u adviezen om de lactose in uw voeding te beperken.

Wat is Lactose?

Lactose heet ook wel melksuiker. Lactose zit van nature in melk, melkproducten en in eten en drinken waarin melk is verwerkt. Om lactose te kunnen verteren is lactase nodig, een enzym dat in de wand van de dunne darm wordt gemaakt. Als er geen of onvoldoende lactase wordt aangemaakt, kan de lactose niet goed verteerd worden. De lactose komt dan onverteerd in de dikke darm terecht en trekt daar vocht aan.

Klachten en Soorten Lactose-Intolerantie

Lactose-intolerantie kan klachten veroorzaken zoals buikpijn, krampen, (ernstige) diarree, winderigheid en een opgeblazen gevoel.

De ontlasting kan daardoor dunner worden en (ernstige) diarree veroorzaken. Daarnaast kan de lactose in de dikke darm worden afgebroken door darmbacteriën (darmflora). Hierbij ontstaan bepaalde vetzuren en gassen. Dit kan een opgeblazen gevoel, winderigheid, krampen en rommelingen in de buik veroorzaken. De ontlasting is vaak dun, zurig, schuimend en soms wat groenig van kleur.

Er bestaan 3 soorten lactose-intolerantie:

  • primaire lactose-intolerantie;
  • secundaire lactose-intolerantie;
  • congenitale (aangeboren) lactose-intolerantie.

Oorzaken van Lactose-Intolerantie

Lactose-intolerantie is vaak erfelijk. Uw lichaam maakt dan te weinig lactase. Dit blijft uw hele leven zo. Andere oorzaken van lactose-intolerantie zijn een darmontsteking, darminfectie of een darmoperatie waarbij de darmwand is beschadigd. In deze gevallen gaat de lactose-intolerantie weer over.

Dieetadvies bij Lactose-Intolerantie

Om met lactose-intolerantie om te gaan, moet u weinig of geen voedingsmiddelen met lactose nemen. Meestal is het wel mogelijk om, goed verdeeld over de dag, een beperkte hoeveelheid zuivelproducten te gebruiken; we spreken dan van een lactosebeperkte voeding. Het is per persoon verschillend hoeveel lactose hij of zij nog kan verdragen.

Niet iedereen met lactose-intolerantie reageert hetzelfde op minder lactose in het eten en drinken. Daarom krijgt u een persoonlijk voedingsadvies. Het is de bedoeling dat uw klachten door dit advies minder worden of weggaan. Na verloop van tijd kunt u dan weer stap voor stap meer lactose gaan gebruiken. Doe dat altijd in overleg met uw diëtist. Zo kunnen we onderzoeken hoeveel lactose u kunt verdragen zonder klachten te krijgen.

De meeste mensen kunnen zure melkproducten zoals yoghurt, karnemelk, roomboter en/of smeerkaas bijvoorbeeld nog wel verdragen. De voorwaarde daarbij is dat u er niet te veel van neemt. Maar het kan zijn dat u toch nog klachten houdt als u de hoeveelheid lactose in uw voeding beperkt.

Voedingsmiddelen met Lactose

Lactose zit vooral in het eten en drinken. Neem hier zo weinig mogelijk van. Dan worden de klachten van lactose-intolerantie normaal gesproken minder. Houdt u klachten als u de voedingsmiddelen niet meer neemt die hierboven staan? Zorg er dan voor dat u nog minder lactose binnen krijgt via uw eten en drinken.

Een product bevat lactose als één of meer van de volgende ingrediënten worden genoemd:

  • Volle, halfvolle, magere melk en karnemelk
  • Geitenmelk, schapenmelk, paardenmelk en ezelinnenmelk
  • Zachte geiten- en schapenkaas, bijvoorbeeld feta
  • Chocolademelk, yoghurtdrink en fruitzuiveldranken zoals Rivella en Taksi
  • Smeltkaas, smeerkaas, buitenlandse kaas, verse kaas, hüttenkäse, cottage cheese, rookkaas
  • Yoghurt, kwark, kefir
  • Vla, pap, pudding, mousse, bavarois, roomijs
  • Slagroom, zure room en crème fraîche
  • Roomboter, sommige soorten halvarine, margarine en bak- en braadvet

Ingrediëntendeclaratie verpakte voeding

Behalve in de hierboven genoemde melk en melkproducten kan lactose ook in andere voedingsmiddelen voorkomen. Fabrikanten verwerken melk, melkpoeder of bepaalde bestanddelen uit melk in hun producten. Op verpakte voedingsmiddelen moet een op-somming staan van de gebruikte bestanddelen, de ingrediëntendeclaratie.

  • Magere melkbestanddelen, droge melkbestanddelen;
  • Melkpoeder, magere melkpoeder, volle melkpoeder;
  • Wei, weipoeder, melkzout;
  • Lactose, melksuiker;

Een product bevat ook lactose als een of meer van de voedingsmiddelen uit het rijtje ‘Voedingsmiddelen met lactose’ als ingrediënt op de verpakking staan vermeld.

Let op: soms leest u op de verpakking van een product de aanduiding ‘melkzuur’ of ‘lactaat’. Het gaat in beide gevallen om een verwarrende benaming van stoffen die niets met koemelk of lactose te maken hebben en niet uit koemelk worden gewonnen. U kunt producten met melkzuur of lactaat dus gewoon gebruiken.

Er zijn ook kant- en klare zuivelproducten verkrijgbaar die wel koemelk bevatten, maar geen lactose. Hierbij is in de fabriek al een lactose-enzym toegevoegd. Bijvoorbeeld MinusL.

Lactosevrij Dieet

Bij een lactosevrij dieet neemt u geen voedingsmiddelen waarin melk en bestanddelen van melk zijn verwerkt. Deze ingrediënten moeten volgens de wet op het etiket staan. Lees daarom altijd het etiket om te zien of een voedingsmiddel wel of niet binnen uw dieet past.

Vervangende Voeding

In melk zitten belangrijke voedingsstoffen, zoals vitamine B12 en calcium. Bij een lactose beperkt dieet en een lactosevrij dieet moet u voedingsmiddelen nemen die melk vervangen. In uw persoonlijk advies staat hoeveel voedingsmiddelen u moet nemen die melk vervangen.

Melk en melkproducten leveren onmisbare voedingsstoffen. Ze zijn bijvoorbeeld de belangrijkste bron van kalk (calcium) en vitamine B2. Zuivelproducten zomaar uit de voeding weglaten is niet verstandig omdat er dan een tekort kan ontstaan.Er zijn allerlei vervangingsmogelijkheden:

  • Kant-en-klare lactosevrije melk (bijvoorbeeld Lactofree van Arla of lactosevrij van Campina) en sojamelk (bijvoorbeeld Alpro).
  • Veel supermarkten hebben ook kant- en klare lactosevrije melk en sojamelk van het huismerk. Sojamelk bevat evenveel eiwitten, maar doorgaans minder kalk en vitamine B2 dan gewone melk.

U kunt zelf lactosebeperkte melk van gewone melk maken met behulp van een enzympreparaat, bijvoorbeeld Disolact lactase drops. Het vloeibare preparaat bevat het enzym lactase. U doet een paar druppels in de melk en zet de melk terug in de koelkast. Na 24 uur is het grootste deel van de lactose omgezet.

Medicijnen en Zoetjes met Lactose

Ook in medicijnen, vitaminepreparaten en zoetjes kan een beetje lactose zitten. De meeste mensen met lactose-intolerantie hebben hier geen last van. Heeft u hier wel last van? Raadpleeg dan uw arts of apotheker.

Enzympreparaten

De apotheek verkoopt enzympreparaten waarin lactase zit. Het enzympreparaat lactase zorgt ervoor dat de lactose (deels) wordt afgebroken als u een product neemt met lactose. In overleg met de diëtist kunt u eventueel een aanvullend preparaat nemen waarin vooral calcium, vitamine B1 en vitamine B2 zit.

Er zijn ook verschillende tabletten verkrijgbaar die het enzym lactase bevatten, waarmee u het tekort aan dit enzym in de dunne darm kunt aanvullen. Bijvoorbeeld Disolact of Phital lactasecapsules. Daardoor kunt u melk en andere lactose bevattende producten verteren. Deze tabletten neemt u gelijktijdig in met de lactose bevattende voedingsmiddelen.

Variatie in het Dieet

Variatie in uw dieet is van groot belang. Door afwisseling van voedingsmiddelen krijgt u voldoende van alle benodigde voedingsstoffen binnen en houdt u bovenal plezier in het eten. Hieronder vindt u een variatielijst van producten in alfabetische volgorde die u in elk geval zonder risico kunt gebruiken. Met de app 'Kies ik gezond?' van het Voedingscentrum kunt u zelf ook contoleren of een product lactose bevat.

Variatielijst

Hieronder een variatielijst van producten die u in elk geval zonder risico kunt gebruiken:

  • Aardappelen: verse aardappelen, in blik of glas, (diep-vries) patates frites, aardappelschijfjes en rösti.
  • Brood en ontbijtproducten: zelfgebakken brood van tarwemeel, gist, water en broodzout, matses, donker rogge-brood en rijstwafels. Let op: gewone broodsoorten, ook waterbrood, kunnen een kleine hoeveelheid lactose bevatten door toevoeging van een broodverbetermiddel. Als u het advies hebt gekregen om ook een klein spoortje lactose te vermijden, vraag hier dan naar bij de bakker.
  • Dranken: niet-alcoholische dranken zoals bronwater, alle soorten frisdrank behalve weidranken (Rivella, Yor, Taksi), groentesap, koffie (zwart), thee, limonade, limonadesiroop, mineraalwater, tomatensap, vruchtendrank, vruchtennectar, vruchtensap, diksap en alle alcoholische dranken, behalve enkele soorten waarin melk of room is verwerkt, zoals advocaat en whiskycream.
  • Fruit en vruchtenproducten: vers fruit, alle vruchten in blik, glas, ingevroren, gekonfijt of gedroogd, appelmoes, vruchtenmoes, vruchtensaus.
  • Groente: verse, ingevroren, gedroogde of zoet-zure groente, groente uit blik of glas, indien niet aangemaakt en zonder saus; salades met een dressing op basis van olie en azijn.
  • Kruiden, specerijen en andere smaakmakers: verse, gedroogde en ingevroren tuinkruiden, specerijen, azijn, citroensap, gember, gist(vlokken), kappertjes, knoflook, krenten, kruidenbuiltje, maanzaad, mosterd(poeder), noten, olijven, oranjesnippers, pijnboompit-ten, rozijnen, sesamzaad, smaak- en kleuressences, sukade, tabasco, tomatenpuree, (gedroogde) ui, ve-tsin, worcestershiresauce, zonnebloempitten en zout.
  • Margarine, vetten, oliën en mayonaise: alle soorten frituurvet, olie, reuzel, rundvet en spekvet. en margarine- en halvarinesoorten met de aanduiding ‘lactosevrij’ of ‘koemelkvrij’ op de verpakking.
  • Melk en melkproducten: lactosebeperkte melk (MinusL), sojamelk.
  • Granen en deegwaren: alle graansoorten en ongemengde meelsoorten die daarvan afkomstig zijn: boekweit, gerst, gierst, haver, maïs, quinoa, rogge, rijst en tarwe. Aardappelzetmeel, agar-agar, arrowroot, zelfrijzend bakmeel, bakpoeder, cassave, custardpoeder, gelatine, graanvlokken, Johannesbroodpitmeel, maïzena, sago, sojameel, tapioca, tarwekiemen en zemelen. Alle soorten deegwaren (pasta’s) zoals macaroni, mie, miehoen, spaghetti en vermicelli.
  • Hartig beleg: pindakaas, notenpasta, Nederlandse harde kaassoorten zoals Goudse, Edammer, gist-extracten. Ongemengde vleeswaren zoals bacon, casselerib, fricandeau, ham, lever, ontbijtspek, pekelvlees, rollade, rookvlees, rosbief, spek en tong.
  • Peulvruchten: alle soorten verse, gedroogde en opgeweekte peulvruchten zonder toevoegingen.
  • Sausen, aroma’s en jus: jus en saus van lactosevrije ingrediënten.
  • Soep en bouillon: zelfgetrokken bouillon en zelfbereide soep van lactosevrije ingrediënten.
  • Versnaperingen: zoete zoals snoepjes van uitsluitend suiker en smaakstof, zoals waterborstplaat, schuimpjes, vruchtenkoekjes, vruchtenpastilles en zuurtjes. Hartige zoals alle soorten noten, pinda’s, popcorn met of zonder zout, olijven, augurken, zilveruitjes en studentenhaver.
  • Vis, schaal- en schelpdieren: verse vis en diepvriesvis zonder saus, ongepaneerd, gestoomde, gezouten en gemarineerde vis, garnalen, krab, kreeft, oesters, mosselen en andere schaal- en schelpdieren.
  • Vlees, wild en gevogelte: alle soorten vers en ingevroren, ongemengd en ongepaneerd vlees, wild en gevogelte, niet aangemaakt gehakt, tartaar.
  • Vleesvervangende producten: quorn, Seitan, gedroogde sojabrokjes, tahoe, tempé en ei.
  • Zoet beleg, suiker en zoete sausen: alle soorten jam, appel- en perenstroop, honing, gestampte muisjes, alle soorten suiker, stroop, vruchtenmoes en vruchtensaus.

Overzicht van Vervangende Producten

De volgende tabel geeft een overzicht van vervangende producten voor zuivel:

Product Vervangend Product
Melk Lactosevrije melk, sojamelk, amandelmelk, havermelk
Room Lactosevrije room, plantaardige roomvervangers
Yoghurt Sojayoghurt, kokosyoghurt
Kaas Nederlandse harde kaas (in kleine hoeveelheden), lactosevrije kaas

Aanvullende tips

  • Gebruik lactosevrije- of sojamelk in plaats van gewone melk.
  • Maak lasagne op basis van tomatensaus. Wilt u toch liever een bechamelsaus? Gebruik lactosevrije melk of sojamelk in plaats van gewone melk en plantaardige roomvervangers in plaats van gewone room.
  • Er zijn ook kant- en klare lactose vrije nagerechten verkrijgbaar.

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen? U kunt contact opnemen met een diëtist van het ziekenhuis.

labels: #Aardappel

Zie ook: