Chocolade is een geliefde lekkernij over de de hele wereld. Mensen voelen zich er fijn door en het wordt gezien als een troostend middel. Toch worden aan chocolade soms ook positieve gezondheidseffecten toegeschreven.

De basisingrediënten van chocolade zijn cacaopoeder, cacaoboter en suiker. Aan melkchocolade wordt daarnaast ook melk of melkpoeder toegevoegd. Voor het maken van witte chocolade wordt geen cacaopoeder gebruikt en daarom wordt dit soms geen ‘echte chocolade’ genoemd.

Chocolade en de Huid

Chocola - en dan met name melkchocolade - is gemaakt van onder meer melk(poeder), vet en suiker. Stuk voor stuk voedingsstoffen die in verband worden gebracht met puistjes en niet bepaald goed zijn voor zowel je gezondheid als huid.

De Rol van Suiker

Van suiker is bekend dat het je collageen kan aantasten. Wanneer je heel veel suiker eet, gaan de suikers zich binden aan de eiwitten in je huid. Dit proces heet glycatie. Bij glycatie worden de collageen- en elastinevezels in de huid hard, terwijl die juist elastisch moeten zijn voor een soepele, gladde huid. Het gevolg op langere termijn? Een slappere huid en snellere rimpelvorming. Natuurlijk krijg je daar niet gelijk last van als je een paar stukken chocolade eet. Sterker nog: glycatie vindt pas plaats wanneer je heel grote hoeveelheden suiker naar binnen werkt. Suiker geeft een insulinepiek en dat kan, wanneer je gevoelig bent voor acne, puistjes geven.

Melk en Acne

Hoewel niemand écht durft hard te maken dat het vaststaat dat melk pukkeltjes veroorzaakt, bevat melk wél stofjes waarvan gezegd wordt dat ze acne in de hand kunnen werken. Zo komen er van nature hormonen voor in melk. Deze hormonen kunnen de talgproductie aanwakkeren en zo voor meer puistjes zorgen. Daarnaast kan het melkbestandsdeel lactose (melksuiker) zorgen voor extra insuline aanmaak. Dit kan een oorzaak zijn voor de aanmaak van meer talg en puistjes uitlokken. Melkchocolade bevat vaak melkpoeder, waar die vaak veel melksuikers bevatten.

Wetenschappelijk Onderzoek naar Chocolade en Puistjes

Eind jaren zestig deed een groepje wetenschappers onderzoek naar het verband tussen chocolade en acne. Dat verband vonden ze niet. De wetenschappers lieten 65 proefpersonen een maand lang elke dag een chocoladereep eten: één reep met veel cacao (en suiker en melk) en een placebo-reep zonder cacao. Na een maand bleek de mate van acne bij geen van de proefpersonen verergerd te zijn.

Ander onderzoek daarentegen laat zien dat acne wel degelijk in de hand wordt gewerkt door onze voeding. Suiker en onverzadigde vetten, maar ook melk en toch ook weer chocolade zouden acne kunnen verergeren. Wélke voedingsmiddelen exact voor onzuiverheden zorgen, is lastig te zeggen, maar dat ons voedingspatroon in nauw verband staat met de conditie van onze huid? Ja, daar zijn de wetenschappers het wel over eens.

Pure Chocolade en Acne

The International Society of Dermatology kwam in 2016 met een nieuw inzicht met betrekking tot pure chocolade. Wat blijkt? Pure chocolade (99% cacao, heftig!) kan acne verergeren. Kanttekening: het onderzoek waar ze deze conclusie uit trokken, betreft een proef met slechts 25 proefpersonen. Allemaal mannen ook nog eens - die hebben vaak een vettere huid en zijn dus überhaupt gevoeliger voor acne. Als je het mij vraagt niet bepaald een significant onderzoek. Bovendien heeft pure chocolade ook veel voordelen. Zo bevat pure chocolade veel antioxidanten die je cellen beschermen en heeft pure chocolade een gunstig effect op de bloedvaten. En natuurlijk word je van chocolade gewoon vrolijk.

Eten en de Huid

Dat eten en de huid verband met elkaar houden, moge duidelijk zijn. Dit wijst wetenschappelijk onderzoek uit én ik zie het in de praktijk terug. In de dagen na Pasen (maar ook Kerst) zie ik meer gevallen van een onzuivere huid en acne dan in ‘normale’ weken. Maar dit kan natuurlijk ook komen door algeheel anders eten en drinken, waarbij we vaker ongezonder eten, meer vetten binnen krijgen en ook alcohol consumeren. Maar dat dit alléén aan chocolade ligt? Nee, dat denk ik niet. Het is sowieso niet heel verstandig om kilo’s chocolade in korte tijd naar binnen te werken, maar dat is meer omwille van de grote hoeveelheden suikers en vetten die je dan binnen krijgt.

Een wetenschappelijk bewijs voor het verband tussen alleen chocolade en acne is er vooralsnog niet.

Cacao als Superfood?

Cacao wordt gezien als een superfood. Het is een voedingsmiddel dat rijk is aan meer dan tien unieke eigenschappen. Het bevat antioxidanten, magnesium, ijzer, chroom, mangaan, zink, koper, vitamine C, omega-6 vetzuren, fenylethylamine. Deze ingrediënten zorgen ook voor de wisselende bevindingen. Raw food-experts van over de hele wereld zijn het er over eens dat rauwe cacao niet gezond is en ontraden het ten zeerste! De reden is dat rauwe cacao verslavend werkt vanwege de cannabinoïdachtige stoffen anandine, tryptofaan en serotonine.

Cacao bevat ook N-oleoylethanolamine en N-linleoylethanolamine, stoffen die de afbraak van amandamide verhinderen en daarmee de werking ervan verlengen. Een andere reden voor het negatieve advies is de toxische stof theobromine. Wetenschappelijk onderzoek heeft overigens aangetoond dat het eten van theobromine geen gevolgen heeft, zolang er maar geen excessieve hoeveelheden worden ingenomen. Hiernaast kan cacao andere negatieve effecten hebben op onze gezondheid zoals het verwijden van de bloedvaten en verhoging van de hartslag.

Cacao bevat oxaalzuur, dat calcium bindt. Veder kan het hyperactiviteit, rusteloosheid, angsten, hoofdpijn, slapeloosheid en tremoren veroorzaken.

Cacao bevat dus hele gezonde stoffen, maar ook stofjes die we niet te vaak binnen moeten krijgen. Wie cacao gebruikt, doet er verstandig aan weinig te gebruiken en niet te vaak.

De Donkere Kant van Chocolade: Zware Metalen

Recent is er een nieuw rapport van het Amerikaanse Consumer Reports (CR) verschenen, waaruit blijkt dat zeer veel chocolade - ook in de Nederlandse winkels - is vervuild met lood en cadmium. Chocolade staat bij liefhebbers van gezonde voeding bekend als zeer gunstig, zeker als deze op basis is van zoveel mogelijk cacao en zo weinig mogelijk suiker. De rijkdom aan antioxidanten zouden de aderen voorzien van de eeuwige jeugd. Nu blijkt dat juist bittere chocolade met een hoog cacaopercentage bijzonder rijk is aan de zware metalen lood en cadmium.

Regelmatige blootstelling aan lood kan het zenuwstelsel aantasten, het immuunsysteem verzwakken, tot hoge bloeddruk leiden, de nieren beschadigen en de vruchtbaarheid verminderen. Cadmium is schadelijk voor de nieren, longen en botten, maar staat ook als kankerverwekkend bekend. Volgens de EFSA zou een volwassene dagelijks niet meer dan 25 mcg cadmium binnen moeten krijgen via voedsel, water en de lucht. De FDA heeft in 2018 met het oog op veilige zwangerschappen de dagelijkse bovengrens voor lood verlaagd van 70 mcg naar 12,5 mcg.

Voor lood is de MADL maximaal 0,5 mcg en voor cadmium 4,1 mcg.

Hoe Komen Deze Metalen in Chocolade?

Cadmium komt vanuit de aarde in de cacaobonen terecht. Het cadmiumgehalte in de bodem waarin de cacaobonen worden geteeld en de zuurgraad van de bodem zijn beide van invloed op de hoeveelheid cadmium in cacaobonen. Door vulkanische activiteit, bosbranden en verwering van mineralen hoopt cadmium zich op natuurlijke wijze op in de bodem.

Opvallend genoeg zit er in de oorspronkelijke cacaobonen geen lood, maar komt dit erin terecht door het productieproces.

Dit komt erop neer dat een reep van 100 gram maximaal 0,08 mg per 100 gram (of 80 mcg per 100 gram) mag bevatten.

Wat Kunnen We Eraan Doen?

Als consument kunnen we weinig doen, het zijn vooral de producenten die in actie moeten komen. Zij moeten stoppen met het verbouwen van cacao op cadmiumrijke grond. De zuurgraad van de grond waar cacao op groeit moet worden verlaagd, om opname van zware metalen tot het minimum te beperken. Dit kan onder meer door kalk in de vorm van kalk CaCO3 aan de bodem toe te voegen. Een andere optie is om oude cacaoplanten uit te faseren en te vervangen door jongere, omdat het vooral de oude zijn waar veel cadmium in opgebouwd is.

Voorkom in je lichaam tekorten aan mineralen zoals calcium, magnesium en zink; daardoor wordt cadmium minder snel opgenomen. Beperk de inname van chocolade. Eet dagelijks niet meer dan 20 - 25 gram pure bittere chocolade en wissel regelmatig van merk. Het beste is het om 2 - 3 keer per week een beetje chocolade te eten als een soort van traktatie. Voor de gezondheid is een klein beetje chocolade (6 gram) per dag al gunstig.

Cacaopoeder en chocolade kunnen zware metalen bevatten, maar het probleem speelt vooral bij cadmium en minder bij lood. De bal ligt bij de producenten, die actie moeten ondernemen om besmetting te voorkomen.

We zouden geen enkel voedingsmiddel overmatig moeten eten.

Positieve Effecten van Chocolade op de Hersenen

Wetenschappers hebben ontdekt dat na het drinken van een chocolade drank, je denkvermogen omhoog gaat. Er is namelijk ontdekt dat antioxidanten in cacao het denkvermogen vergroten. Door chocolade voelen mensen zich fijn. Maar het is ook goed voor onze hersenen. Dat staat in een onderzoek in het tijdschrift Scientific Reports.

Onderzoekers uit het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten hebben ontdekt dat het drinken van cacao de aandacht kan vergroten. Dit is mogelijk dankzij de aanwezigheid van antioxidanten als flavanolen.

Voor het onderzoek zijn achttien gezonde volwassenen tussen de 18 en 40 jaar oud bestudeerd. De testgroep kreeg een cacaodrank met een hoog flavanolgehalte of een cacaodrank met een klein gehalte. Vervolgens keken de onderzoekers hoeveel zuurstof er in de hersenen van de testgroep aanwezig was.

Van de mensen die een cacaodrank met veel antioxidanten op had, werd ontdekt dat het denk- en besluit vermogen sneller verbeterde na het drinken van de drank. De bioloog laat weten dat een hoog zuurstofgehalte in de hersenen, de sleutel is voor een goed denkvermogen. Soms is dit proces verstoord. Deze stoornissen komen vaak voor bij mensen die op leeftijd zijn. Dementie is een voorbeeld van zo’n storing.

Flavanolen in Chocolade

In cacao en dus in chocolade zitten flavanolen. Flavanolen zijn antioxidanten. Antioxidanten kunnen helpen tegen beschadiging aan cellen en weefsels en daarmee mogelijk op de lange termijn ziekten als kanker en hart- en vaatziekten voorkomen. Het gehalte flavanolen in chocolade is afhankelijk van allerlei factoren. Voorbeelden van deze factoren zijn het soort cacaoboom, de regio waar de cacaoboom groeit, de weersomstandigheden tijdens de groei, het moment van oogsten en de opslagtijd na het oogsten.

Onderzoek heeft aangetoond dat het dagelijks innemen van meer dan 200 milligram flavanolen uit cacao een positief effect heeft op de elasticiteit van de bloedvaten. Dit komt neer op 10 gram pure chocolade met een hoog flavanolengehalte of 2,5 gram cacaopoeder met een hoog flavanolengehalte. Deze hoeveelheid flavanolen zit niet in een blokje (pure) chocolade uit de supermarkt.

De Keerzijde: Verzadigd Vet en Calorieën

Chocolade bevat ook veel verzadigd vet (ongeveer 20 gram op de 100 gram). Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol in het bloed. LDL-cholesterol is niet goed voor de bloedvaten. Een reep chocolade van 75 gram bevat 400 tot 450 calorieën (kcal), dat is evenveel als 3 belegde boterhammen. Eet chocolade daarom niet te vaak en niet te veel.

Ethische Aspecten: Cacao Productie

Cacao groeit in tropische gebieden, voornamelijk in West Afrikaanse landen Ghana en Ivoorkust. Van de tropische gewassen heeft cacao de minste milieudruk, omdat de plant het beste groeit in de schaduw van tropisch bos en weinig mest en bestrijdingsmiddelen nodig zijn. In feite werken de meeste boeren biologisch. Een groot probleem is de wisselende en lage prijs die de boeren voor cacao krijgen. Ze verdienen vaak niet meer dan $2 per dag. Er is gebrek aan onderwijs, gezondheidszorg, elektriciteit en schoon water. De armoede werkt kinderarbeid in de hand.

Er is chocolade te koop met een Fairtrade keurmerk. Fairtrade is een initiatief om iets aan deze situatie te doen, door via een vaste handelsrelatie de boeren een minimumprijs te bieden. Daarnaast is er chocolade verkrijgbaar met het Rainforest Alliance (inclusief UTZ) keurmerk, dat vooral terug te vinden is op producten als chocolademelk en hagelslag.

Conclusie

Aan chocolade worden verschillende positieve gezondheidseffecten toegeschreven, maar ook negatieve. Daar wordt veel onderzoek naar gedaan. De resultaten hierover wisselen. Pure chocolade zou goed zijn voor de gezondheid. Er zou een gunstig effect zijn op hart- en bloedvaten. Hoewel uit sommige onderzoeken blijkt dat er inderdaad een klein positief effect is, kun je toch beter niet te veel eten van chocolade. Chocolade bevat namelijk ook veel verzadigd vet en calorieën.

Je kunt eigenlijk van één product niet zeggen of het gezond is. Het hangt er namelijk altijd van af hoeveel of hoe vaak je het eet of drinkt. We kunnen dus wel zeggen of een product past in een gezond voedingspatroon.

labels:

Zie ook: