Borstvoeding is de beste voeding voor baby’s. Moedermelk voorziet baby’s van voldoende energie en voedingsstoffen in de eerste 6 maanden. De enige uitzonderingen hierop zijn vitamine D en K. Daarvan is extra nodig voor een optimale ontwikkeling van het kind. Moedermelk is de meest natuurlijke manier om een baby te voeden. Het moederlichaam maakt deze melk aan en het spreekt voor zich dat deze voeding de meest afgestemde voeding is voor een baby.

De Samenstelling van Moedermelk

De samenstelling van borstvoeding is zeer complex. Wat de moeder of ouder eet of drinkt heeft maar voor een klein deel invloed op de samenstelling van de moedermelk. Hoewel er al veel bekend is, is niet van alle stoffen in moedermelk precies bekend wat ze doen. Het is wel duidelijk dat er verschillende stoffen zijn die de kans op allerlei infecties en ziekten kleiner maken en de ontwikkeling van het immuunsysteem van een kind bevorderen.

  • Colostrum: de moedermelk van de eerste dagen na de geboorte. Colostrum bevat relatief grote hoeveelheden van de stoffen die het kind beschermen tegen ziekten. Daarnaast is deze eerste borstvoeding rijk aan stoffen zoals cholesterol, albumine, fosfolipiden, vitamines A, E en K, natrium, zink en selenium.
  • Rijpe moedermelk: vanaf ongeveer 2 weken na de geboorte. Tijdens de overgang van colostrum naar rijpe moedermelk neemt de concentratie aan beschermende stoffen af. Ook tijdens het borstvoeding geven zelf verandert de samenstelling geleidelijk. De borst maakt één soort melk waarvan het vetgehalte kan variëren, afhankelijk van de tijd die er tussen 2 voedingen zit.

Voedingsstoffen en Moedermelk

De hoeveelheid voedingsstoffen in de borstvoeding wordt maar voor een klein deel beïnvloed door wat de moeder of ouder eet. Het vitaminegehalte van moedermelk, met name de vetoplosbare vitamines, wordt beïnvloed door de hoeveelheid vitamines die de moeder via de voeding binnenkrijgt. Als iemand die borstvoeding geeft onvoldoende eet of onvoldoende voedingsstoffen binnenkrijgt, gaat dit vooral ten koste van diegene zelf en de conditie. Het soort en de hoeveelheid vet in moedermelk varieert en wordt deels beïnvloed door het vet dat de moeder eet.

Moedermelk bevat in de eerste weken relatief veel eiwit. De koolhydraten in moedermelk bestaan voor 80% uit lactose. Wat de moeder eet heeft hierop geen invloed. De hoeveelheid mineralen in moedermelk wordt niet beïnvloed door de voeding van de moeder. Toch hebben kinderen die borstvoeding krijgen bijna nooit last van een vitaminetekort. Alleen bij zeer ernstige ondervoeding van de moeder bestaat de kans op een vitaminetekort.

Aanvullende Vitamines

Vrouwen die borstvoeding geven en gevarieerd eten, hebben in het algemeen geen vitaminepreparaten en/of voedingssupplementen nodig. Als vrouwen toch wat extra willen, is een multi (vitamine) preparaat het beste omdat de voedingsstoffen hierin in een goede onderlinge verhouding zijn opgenomen. Met een dosering van ongeveer de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH) krijgt het lichaam ruim voldoende, maar niet te veel binnen. Speciale preparaten voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, zijn ook goed.

Vitamine D bij Borstvoeding

Vanuit het voedingscentrum is de richtlijn vitamine D voor de borstvoedende moeder vervallen. Het algemene advies is geen vitamine D, tenzij de moeder niet voldoende gezond, en gevarieerd eet. Een gevarieerd dieet bevat voor voldoende vitamine D ook vette vis zoals zalm, haring en makreel. Daarnaast komt vitamine D ook voor in boter, melkproducten, eieren en vlees. Tevens is ook het advies dagelijks 15 minuten buiten te zijn tussen 11.00 u en 15.00 u. Kan de moeder hieraan niet voldoen, dan is het van belang om toch de intake van 10 mcg vitamine D per dag te adviseren.

Foliumzuur voor een volgende zwangerschap

Alleen als een volgende zwangerschap is gewenst, is tot en met de eerste acht weken van de zwangerschap 400 µg foliumzuur per dag extra nodig. Door inname van de geadviseerde hoeveelheid foliumzuur is er een kleinere kans op een kind met een open ruggetje, hazenlip en open gehemelte. Extra foliumzuur heeft geen nadelige gevolgen voor het kind dat borstvoeding krijgt.

Wat Moeders Wel en Niet Mogen Eten

Elke cultuur heeft haar eigen bakerpraatjes over wat een voedende moeder niet of juist wel mag eten. Over het algemeen kan een moeder echter gewoon alles eten wat zij lekker vindt. De smaak van moedermelk varieert onder invloed van de voeding van de moeder. Zo kan de baby alvast kennismaken met verschillende smaken als voorbereiding op het moment dat hij begint mee te eten met het gezin. Veel baby’s lijken bijvoorbeeld de geur en smaak van knoflook in moedermelk erg lekker te vinden. Wanneer een moeder toch het gevoel heeft dat haar baby meer last heeft van winderigheid of buikkramp na bepaalde voedingsmiddelen, dan kan zij daarvan minder eten of het gebruik tijdelijk staken.

Het is niet bewezen dat koolsoorten, uien, scherpe kruiden, sinaasappelsap en chocola via de voeding van de moeder darmkrampen kunnen veroorzaken bij kinderen die borstvoeding krijgen. Krampjes komen door de ontwikkeling van de darmen, niet door wat de moeder eet. Na 3 maanden zijn de krampjes over het algemeen over.

Cafeïne

Cafeïne komt via de borstvoeding bij je baby. Het is aan te raden daarom niet te veel dranken met cafeïne te nemen. Het advies is maximaal 1 kopje koffie per dag. Of neem cafeïnevrije koffie. Cafeïne uit bijvoorbeeld koffie en cola komt in de moedermelk terecht en kan het kind onrustig maken. Het advies is maximaal 200 milligram cafeïne te nemen over de dag. Ter indicatie: in een kopje filterkoffie zit gemiddeld 75 milligram cafeïne, in zwarte thee gemiddeld 30 milligram en in groene thee gemiddeld 20 milligram.

Alcohol

Schadelijke stoffen uit alcohol komen via de borstvoeding bij het kind terecht. Als de moeder alcohol heeft gedronken, drinkt het kind minder en kan het slaap/waakpatroon verstoord raken. Het veiligste is daarom niet te drinken. Als een moeder toch alcohol wil drinken, kan ze het beste op 1 glas houden direct na een voeding, en vervolgens de borstvoeding van de eerstvolgende 3 uur af te kolven en weg te gooien. Indien de moeder een glaasje alcohol neemt, doe dit dan vlak nádat je voeding hebt gegeven. Wacht na 1 standaardglas alcohol altijd 3 uur met voeden, zodat het alcohol uit je melk verdwenen is.

Vis

Vis is gezond. Ons advies is om 1 keer per week vis te eten. Borstvoedende ouders krijgen net als iedereen het advies om 1 keer per week (vette) vis te eten vanwege de positieve gezondheidseffecten van vis. Wel wordt aangeraden niet meer dan 2 porties per week te eten en het eten van rivierpaling, verse tonijn en zwaardvis te vermijden. Er zitten schadelijke stoffen in bepaalde vissoorten, zoals kwik. Een teveel hiervan kan schadelijk zijn. Vermijd daarom roofvissen zoals zwaardvis en paling.

Kruiden

Schadelijke stoffen in kruiden, zoals aloë, senna en Kava Kava kunnen overgaan in de moedermelk en mogelijk schadelijk zijn voor het kind. Het is aan te raden matig te zijn met kruiden. Vermijd het gebruik van aloë, senna en kava kava. Venkel-,anijs en kaneel bevatten plantengifstoffen die mogelijk schadelijk zijn. Daarom wordt aangeraden om geen borstvoedingsthee met venkel, anijs of kaneel, venkelthee, anijsthee of kaneelthee te drinken als je borstvoeding geeft.

Baby's kunnen vrij snel meer van bepaalde plantengifstoffen binnenkrijgen dan goed voor ze is. Daarom geldt het advies om geen (borstvoedings)thee met kaneel, venkel of anijs te nemen.

Medicijnen

Het geven van borstvoeding is een reden om kritisch om te gaan met het gebruik van medicijnen. Dit geldt ook voor de middelen die zonder recept verkrijgbaar zijn, inclusief de homeopathische middelen. Van bijna alle geneesmiddelen komt er wel wat in de moedermelk terecht.

Toch is het meestal wel mogelijk om een middel voor te schrijven dat nauwelijks of geen nadelige gevolgen heeft voor het kind. Soms kan het noodzakelijk zijn dat de moeder een geneesmiddel gebruikt dat via de moedermelk schadelijk is voor het kind. Dan zal de arts met de moeder overleggen hoe in dat geval met de borstvoeding moet worden omgegaan. Het kan dan nodig zijn tijdelijk te kolven en de gekolfde melk weg te gooien. Sommige geneesmiddelen zijn weer snel uit lichaam verdwenen.

Roken

Niet roken is het beste, aangezien er nicotine en andere schadelijke stoffen in de moedermelk terechtkomen. Toch kunnen vrouwen die écht niet kunt stoppen, beter wel borstvoeding geven. Juist omdat het kind wordt blootgesteld aan de schadelijke stoffen in sigaretten heeft hij de afweerstoffen uit je moedermelk extra hard nodig. Ook bij roken, blijft borstvoeding de meest gezonde manier van het voeden van een kind. Daarbij geldt wel om nooit te roken tijdens de voeding of waar het kind bij is.

Het Belang van een Gezond en Gevarieerd Dieet

Bij borstvoeding wordt een evenwichtige voeding geadviseerd die voldoende energie geeft. Het is van belang om regelmatig, gezond, en goed gevarieerd te eten. Een gezond, gevarieerd dieet levert ongeveer de aanbevolen hoeveelheid eiwitten, vitaminen en mineralen. Extra energie en voedingsstoffen nodig De productie van moedermelk vraagt extra energie. Vrouwen die borstvoeding geven hebben ongeveer 500 kilocalorieën per dag extra nodig. Daarbij is gevarieerd eten belangrijk om voldoende van alle voedingsstoffen binnen te krijgen. Verder is voldoende drinken extra belangrijk. Dit is tenminste 1,5 tot 2 liter per dag.

Wanneer je borstvoeding geeft eet je gewoon gezond en gevarieerd volgens de Schijf van Vijf. Voor het aanmaken van borstvoeding heeft je lichaam meer energie en voedingsstoffen nodig dan normaal. Meer eten dan je gewend bent, én dat zonder te snoepen of te gaan snacken omdat je ook meer honger voelt. Dat kan best lastig zijn! Als je gevarieerd eet volgens de Schijf van Vijf, dan krijg je voldoende goede voedingsstoffen binnen. Voedingsstoffen zijn eiwitten, koolhydraten, vetten, vitamines en mineralen. Varieer vooral volop met groente en fruit om alle voedingsstoffen die daarin zitten binnen te krijgen. Kies verspreid over de week voor verschillende soorten.

Borstvoeding vraagt energie en vocht. Om tijdens de borstvoeding voldoende binnen te krijgen eet je van sommige producten uit de Schijf van Vijf net wat meer. Zo neem je meer noten, vlees of vegetarische keuzes, vet (halvarine of margarine), zuivel en volkorenbrood. Zorg er ook voor dat je voldoende drinkt. Veel moeders merken dat zij vooral aan het begin van de borstvoedingsperiode meer dorst hebben. Wil je weten hoeveel je ongeveer kunt eten? Vul de 'Schijf van Vijf voor jou' tool in om te zien wat en hoeveel per dag je nodig hebt. Bedenk wel dat het gemiddelden zijn en dat niet iedereen evenveel nodig heeft.

Naast de aanbevolen hoeveelheid melkproducten (in totaal 500 ml) kan bijvoorbeeld ook (mineraal)water, vruchtensap en frisdrank worden gedronken. Van koffie, thee, en cola wordt geadviseerd maximaal 2-3 bekers c.q. glazen per dag te nuttigen. Energiedranken worden niet geadviseerd.

Voordelen van Borstvoeding voor de Baby

Baby's die borstvoeding krijgen:

  • zijn beter beschermd tegen infecties. De moeder geeft antistoffen door via de moedermelk en verhoogt daarmee de weerstand van de baby. Door deze bescherming komen borstvoedingsbaby's minder vaak op een kinderafdeling terecht dan baby's die kunstvoeding krijgen. Als een baby te vroeg geboren wordt, is moedermelk veruit de beste voeding. Juist als het eigen immuunsysteem van een baby nog niet volledig ontwikkeld is, werkt borstvoeding zeer beschermend. Premature baby's krijgen veel minder complicaties als ze moedermelk krijgen.
  • zijn beter beschermd tegen ziektes in de loop van het leven. Zo krijgen ze minder vaak diabetes, darmziektes, MS, en bepaalde vormen van kanker. Het voeden over een langere periode (een half jaar of langer) vergroot deze bescherming.
  • ontwikkelen betere kaak- en mondspieren. Tandartsen, orthodontisten en logopedisten staan zeer positief tegenover borstvoeding.
  • hebben een betere spijsvertering. Een borstvoedingsbaby meldt zich soms wat sneller weer voor een voeding dan een kunstvoedingsbaby. De organen hebben het wel veel gemakkelijker om deze voeding te verwerken en er blijft weinig restproduct over. Borstvoedingsbaby's poepen soms maar één keer in een paar dagen tot eens per twee weken!
  • krijgen minder snel allergieën, doordat de moedermelk het meest ‘eigen' voedsel is voor de baby. Als het kindje erfelijk belast is met allergieën, zien we een milder verloop dan bij kunstvoeding.
  • raken snel de eerste ontlasting kwijt, waardoor de kans op geelheid afneemt. Borstvoeding werkt laxerend. In de eerste ontlasting zitten stoffen waarvan baby's geel kunnen worden.

Voordelen van Borstvoeding voor de Moeder

Overtollig vet verdwijnt gemakkelijk als de moeder borstvoeding geeft; bij het maken van moedermelk verbrandt het lichaam onder andere vet. Veel moeders zijn na de borstvoedingsperiode weer op hun oude gewicht. Een vrouw die borstvoeding heeft gegeven, heeft minder kans op borstkanker, eierstokkanker en botontkalking.Borstvoeding geven versterkt de moeder-kind-binding.

Omdat het kind borstvoeding krijgt is hij lijfelijk aan zijn moeder gebonden. Dit is erg prettig samenzijn voor zowel moeder als baby.Als de borstvoeding eenmaal goed gaat, is het erg gemakkelijk. Het gaat vaak snel, je hebt het altijd bij je, het is altijd op de juiste temperatuur en van de juiste samenstelling. Het is bovendien gratis.

Richtlijnen en Wetgeving

In Nederland is een aantal zaken rondom borstvoeding in de wet vastgelegd. Zo wordt in de Warenwet uitvoering gegeven aan de Internationale gedragscode voor het op de markt brengen van vervangingsmiddelen van moedermelk’ (WHO, 1981). Regelgeving rond borstvoeding en werk is vooral te vinden in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en de Arbeidstijdenwet. Werkgevers zijn verplicht om de tijd die de werknemer gebruikt voor het geven van borstvoeding of om te kolven te betalen. Bovendien moeten ze daarvoor een geschikte kolfruimte ter beschikking stellen.

Andere Belangrijke Overwegingen

Streng lijnen

Het wordt afgeraden tijdens de periode van borstvoeding streng te gaan lijnen. Bij streng lijnen worden vetreserves aangesproken, waardoor afvalstoffen in de moedermelk terecht komen. Door het geven van borstvoeding verliest de moeder op een natuurlijke wijze gewicht. Als de borstvoedingsperiode ongeveer 6 maanden heeft geduurd is ze normaliter weer terug op het gewicht van voor de zwangerschap. Dit is niet zo als maar kort borstvoeding wordt gegeven.

Afbouwen en minder eten

Zodra de borstvoeding wordt afgebouwd, zijn de 500 extra calorieën voor de aanmaak van de moedermelk niet meer nodig. Om te voorkomen dat het gewicht dan toeneemt, moeten vrouwen die borstvoeding afbouwen dus minder gaan eten.

Productie van Voldoende Melk

Als je baby op de juiste manier aanlegt en een of beide borsten helemaal leegdrinkt, zal je melkproductie precies goed zijn. Een andere belangrijke voorwaarde is dat je voldoende rust neemt tussen de voedingen in (dat stofzuigen kan echt wel even wachten!) en dat je vertrouwen hebt in jouw baby en in jezelf. Voldoende drinken is ook belangrijk; het liefst water, fruit- of rooibosthee.

labels:

Zie ook: