Heb je plotseling het gevoel dat alles om je heen draait of ervaar je een licht gevoel in je hoofd? Dat klinkt als duizeligheid. Bijna iedereen is af en toe wel eens duizelig. Hoe lang je last hebt van de duizeligheid en hoe erg deze is, is afhankelijk van verschillende dingen. Duizeligheid is een veelgehoorde klacht. Mensen ervaren het op verschillende manieren en kan het op allerlei momenten optreden.

Verschillende vormen van duizeligheid

Er zijn verschillende vormen van duizeligheid. Hoe duizeligheid precies voelt, kan daardoor per persoon verschillen. Misschien zie je alles draaien en bewegen, terwijl je stil zit of ligt. Het is niet altijd makkelijk om te bepalen welke vorm van duizeligheid je hebt.

Duizeligheid komt in verschillende vormen. Soms heb je één of meer van deze klachten, afwisselend van elkaar of juist tegelijkertijd. Sommige mensen omschrijven het ook als een flauw gevoel, het gevoel dat je bijna flauwvalt, een zweverig gevoel of het gevoel dat je wazig of zwart voor de ogen ziet.

Als je last hebt van draaiduizeligheid, zie je alles om je heen bewegen of draaien. Soms heb je zelf ook het gevoel dat je beweegt terwijl je stil zit. Bij draai-duizeligheid zie je alles om je heen draaien of bewegen. Je kunt ook het gevoel hebben dat je zelf rond draait of beweegt (terwijl je stil ligt of zit). Draai-duizeligheid is heel vervelend.

Wanneer je ouder bent, heb je bij duizeligheid vaak last van een onzeker gevoel bij het lopen of staan. Je voel je licht in het hoofd en voelt alsof je gaat flauwvallen. Hierdoor kun je je onzeker voelen en bang zijn om te vallen.

Veelvoorkomende soorten duizeligheid

Hoewel er veel soorten duizeligheid bestaan, zijn er enkele varianten die relatief vaak voorkomen bij volwassenen. We noemen de meest voorkomende:

  • Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD): een goedaardige, bewegingsafhankelijke duizeligheid die in aanvallen optreedt. Veel mensen die last hebben van BPPD merken als ze hun hoofd draaien, draaiduizeligheid.
  • Duizeligheid bij snel opstaan: Dit veroorzaakt een ‘licht gevoel in het hoofd’ dat patiënten ervaren als ze (snel) van positie veranderen. Bijvoorbeeld als ze vanuit liggende houding rechtop gaan zitten.
  • De ziekte van Ménière: hier gaat het om aanvallen van draaiduizeligheid die plotseling en zonder aanleiding kunnen ontstaan. De aanvallen duren vaak langer dan die bij BPPD en kunnen zo’n 20 minuten tot enkele uren duren.

Oorzaken van duizeligheid

Er zijn allerlei oorzaken waardoor duizeligheid kan ontstaan. Draaiduizeligheid ontstaat vaak wanneer je evenwichtsorgaan verstoort is. Het evenwichtsorgaan zijn buisjes in je oor. Als deze niet goed werken, krijgen je hersenen de verkeerde informatie door. Soms wordt draaiduizeligheid veroorzaakt door een beroerte.

Duizeligheid kan verschillende oorzaken hebben. Het kan ontstaan door hyperventilatie. Je haalt dan te snel of te diep adem. Een andere mogelijke oorzaak is een hersenaandoening. Ook kunnen er andere oorzaken zijn, zoals ernstige bloedarmoede, een hartritmestoornis of polyneuropathie. Duizeligheid bij ouderen komt vaak voor. Dat komt vooral omdat de functie van het evenwichtsgevoel vermindert. Duizelig bij opstaan of duizeligheid bij liggen komt voornamelijk BPPD.

Risicofactoren

Er zijn diverse risicofactoren voor duizeligheidsklachten:

  • Leeftijd: naarmate we ouder worden, hebben we meer kans op BPPD, de bewegingsafhankelijke duizeligheid.
  • Een trauma zoals een klap op het hoofd, het stoten van het hoofd of een val.
  • Erfelijke aanleg. De ziekte van Ménière treedt bijvoorbeeld vaker op bij mensen bij wie de aandoening in de familie voorkomt.
  • Auto-immuunziekten: patiënten met zo’n ziekte lopen meer risico op duizeligheidsklachten.

Impact van duizeligheid op het dagelijks leven

Studeren, werken, sporten, boodschappen doen: ernstige duizeligheid brengt niet alleen je lichaam, maar ook je leven uit evenwicht. Vooral als je vaak duizelig bent. Of als de duizeligheid lang duurt. Het kan voelen alsof je minder op je lichaam kunt vertrouwen. Mogelijk ben je daardoor vaker onzeker en angstig. En doe je bepaalde hobby’s en dagelijkse dingen minder vaak dan vroeger.

Wanneer je duizelig bent, kun je vaak minder goed je aandacht ergens bijhouden. Het is dan lastiger om nieuwe dingen te leren. Bij problemen met je evenwicht kun je wankelen en eerder vallen. Ook kan het voelen alsof alles draait en beweegt. Daardoor weet je minder goed waar je bent en waar je naartoe gaat.

Door duizeligheid kan het voelen alsof je de controle over je lichaam gaat verliezen. Zo kun je bijvoorbeeld bang zijn dat je valt wanneer je uit bad stapt. Of dat je een hete pan omstoot terwijl je aan het koken bent. Als je regelmatig duizelig bent, kan het zijn dat je vaker thuis blijft en sociale activiteiten ontwijkt. Het kan dan helpen om je naasten te vertellen over je klachten.

Wanneer medische hulp zoeken?

Als je plotseling last krijgt van duizeligheid en ook dubbelziet, moeilijk praat of slikt, of geen kracht in je arm of been hebt: bel direct alarmnummer 112. Ook als je twijfelt.

Spoed: Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als je opeens duizelig bent met 1 of meer van deze klachten:

  • Opeens dubbelzien
  • Opeens moeilijk praten, slikken of lopen
  • Opeens minder kracht of gevoel in een arm of been
  • Opeens minder kunnen horen
  • Opeens erge hoofdpijn of nekpijn
  • Als je gevallen bent of flauw gevallen bent
  • Hoofdpijn, misselijk en sloom en je bent in een ruimte zonder frisse lucht geweest
  • Als je diabetes hebt en misschien een te lage bloedsuiker

Bel de huisarts of huisartsen-spoedpost dezelfde dag als je opeens duizelig bent en je herkent 1 of meer van deze dingen:

  • Je bent ouder dan 65 jaar.
  • Je hebt een grotere kans hebt op ziektes van je hart en bloedvaten.

Wat kun je zelf doen tegen duizeligheid?

Als een licht gevoel en wat duizeligheid af en toe de kop opsteekt, heb je misschien iets aan onderstaande tips.

  • Eet regelmatig en gezond: Wanneer je gaat eten kan dit leiden tot een daling van de bloeddruk. Hierdoor kan je duizelig worden en je licht in je hoofd voelen. Om dit te voorkomen, kan je 15 minuten voor het eten een glas water drinken.
  • Vermijd hete douches en baden: Voor je lichaam is het beter om een koude(re) douche te nemen of om een heet bad te vermijden als je snel last hebt van duizeligheid. Door de hitte worden je bloedvaten wijder en dit kan leiden tot een daling van je bloeddruk.
  • Drink gemberthee: Uit onderzoek blijkt dat wanneer je voor de reis gemberthee drinkt de duizeligheid en misselijkheid een stuk minder optreden. Ook inde ochtend als je wat misselijk en duizelig opstaat, kun je het beste eerst een kopje gemberthee nemen.
  • Focus op een stilstaand object: Wanneer je te snel opstaat, of uit het niets duizelig wordt, stop dan met wat je aan het doen bent en kijk naar een stilstaand voorwerp in de kamer. Bijvoorbeeld een foto, vaas of klok.
  • Ginkgo biloba: Beoefenaars van de traditionele Chinese geneeskunde gebruiken het kruid ginkgo biloba om duizeligheid te behandelen. Dit gebruiken ze omdat ze denken dat het de circulatie en de bloedstroom naar de hersenen vergroot.
  • Ontspanning: Gespannen spieren door bijvoorbeeld stress of angstgevoelens kunnen ook zorgen voor duizeligheid. Een ontspannen massage kalmeert geest en lichaam. Spieren zullen zich ontspannen en je wordt rustiger in je hoofd.
  • Appelciderazijn: Duizeligheid kan komen door een laag bloedsuikergehalte. Uit een studie in Diabetes Care blijkt dat appelciderazijn kan helpen om deze duizeligheid tegen te gaan.
  • Ademhalingsoefeningen en mindfulness: Wanneer je niet goed ademt en hierdoor minder zuurstof binnenkomt kan dit zorgen voor duizeligheid. Met mindfulness trainingen leer je je bewust worden van je ademhaling en gedachtes.
  • Voldoende water en slaap: Om goed voor jezelf te zorgen is voldoende water drinken en goed slapen erg belangrijk. Wanneer je geen goede nachtrust hebt, kan dit zorgen voor duizeligheid.
  • Even liggen: ben je te duizelig om door te gaan met wat je aan het doen was?
  • Blijf eten: als je misselijk bent, heb je vaak weinig zin in eten. Probeer toch kleine beetjes te blijven eten. Door een lege maag kun je namelijk ook misselijk worden. Kies voor voedsel waar je maag makkelijk mee kan omgaan.
  • Vertel het aan je omgeving: het helpt als je je omgeving vertelt over je klachten. Zo kunnen anderen je beter ondersteunen.

Behandelingen bij duizeligheid

Hoe duizeligheid behandeld wordt, is natuurlijk afhankelijk van de oorzaak. Bij sommige aandoeningen kan het zijn dat je vaak aanvallen hebt waarbij je plotseling duizelig en draaierig wordt. Zoals migraine en de ziekte van Ménière. De huisarts kan je dan medicijnen geven die zorgen dat je deze aanvallen niet of minder krijgt.

Als je positie-duizeligheid (BPPD) hebt, kun je bepaalde oefeningen doen. De kans dat je helemaal herstelt is dan groot. Zo kan je huisarts of fysiotherapeut samen met jou de Epley-beweging doen. Deze beweging helpt vaak meteen goed. Soms blijf je duizelig of komt de duizeligheid terug.

Bij problemen met je evenwicht kan oefentherapie helpen. Heb je deze problemen door schade aan je evenwichtsorgaan, dan kan een fysiotherapeut je helpen om te herstellen. Heel soms kan een operatie je klachten kleiner maken.

Medicatie

Door duizeligheid kun je last hebben van misselijkheid en overgeven. Je huisarts kan je hier medicijnen tegen geven. Zoals metoclopramide of domperidon.

Metoclopramide werkt tegen misselijkheid en braken. Verder zorgt metoclopramide ervoor dat voedsel minder lang in uw maag blijft. Daardoor voelt u zich ook minder misselijk. Domperidon stimuleert de bewegingen van de maag en het eerste deel van de darmen en versnelt de passage van voedsel van de maag naar de darmen.

Duizeligheidsdagboek

Een duizeligheidsdagboek helpt om te achterhalen welke vorm je hebt. Je kunt een paar weken alles rondom je duizeligheid opschrijven. Bijvoorbeeld misselijkheid, hartkloppingen of zweten.

Orthostatische hypotensie

Orthostatische hypotensie betekent letterlijk: lage bloeddruk bij het staan. Initiële orthostatische hypotensie betekent: lage bloeddruk bij gaan staan die maar kort duurt en weer over gaat. Hierdoor kunt u korte tijd last hebben van duizeligheid.

Als u overeind komt van een liggende naar staande houding, verplaatst bij iedereen het bloed zich naar de buik en de benen. Dit komt door de invloed van de zwaartekracht. Hierdoor krijgt het hart minder bloed toegevoerd. En de hoeveelheid bloed die het hart per minuut in de slagaders pompt neemt af. De lichaamsslagader en de twee halsslagaders registeren dat de bloeddruk daalt.

Als de bloeddruk daalt zorgt het bloeddrukregulatiecentrum ervoor dat de bloedvaten vernauwen en dat zorgt er voor dat de hartslagfrequentie toeneemt. Als u initiële orthostatische hypotensie heeft werkt het bloeddrukregulatiesysteem op zich goed maar kan het de plotselinge verandering van het lichaam bij het gaan staan niet goed bijhouden.

Tips bij orthostatische hypotensie

  • Zorg dat u voldoende zout inneemt met het eten.
  • Drink voldoende.
  • Wordt u duizelig wanneer u staat? Ga dan op uw hurken zitten of liggen. Of ga zitten in een stoel met uw benen omhoog. Probeer niet te blijven staan.
  • Cafeïne vernauwt de bloedvaten van de buikorganen.
  • Als u de buik- en beenspieren aanspant pompt het bloed terug naar het hart.
  • Bij sommige patiënten helpt het om strakke kousen tot taillehoogte of een buikband te dragen.
  • Vermijd plaatsen waar u niet kunt gaan zitten. Bijvoorbeeld: stap niet in een volle lift. Reis niet in een volle trein.
  • Medicijnen die het hart- en vaatstelsel beïnvloeden kunnen uw klachten verergeren.

labels:

Zie ook: