Kippeneieren uitbroeden is één van de leukste dingen van de kippenhobby. Als alles goed gaat heb je in 21 dagen lieve en schattige kuikentjes rondlopen. Het is geweldig om te zien hoe je vanuit niks een ei, een kuiken, ziet opgroeien. Eenden, kwartels en ganzen hebben andere broedtijden. Deze kun je terugvinden in de broedgids.

Deze handleiding is geschikt voor verschillende types broedmachine. Deze broedmachines hebben namelijk hetzelfde scherm. Alleen het aantal eieren is anders. In deze handleiding wordt beschreven, hoe je de temperatuur en luchtvochtigheid instelt. Zowel op de natuurlijke manier als machinaal en alles wat erbij komt kijken. Zoals broedeieren, natuurlijke broed, machinaal broeden met een broedmachine, de opfok van de kuikens en natuurlijk veel foto's.

Voorbereidingen voor het Uitbroeden

Kuikens van pluimvee hebben warmte nodig om te groeien. Daarom kun je de eieren het beste in de lente en zomer uitbroeden. In de broedperiode leggen de meeste pluimvee soorten één ei per dag. Als ze bevrucht zijn door een haan noemen we het een broedei.

Wil je de eieren uitbroeden dan is belangrijk om de broedeieren op de juiste manier te bewaren om de vruchtbaarheid te behouden. Na 10 dagen neemt de vruchtbaarheid aanzienlijk af en het is dan ook belangrijk dat de eieren na de leg zo snel mogelijk uitgebroed worden. Bewaar de eieren in een koele omgeving met een temperatuur van 10 graden Celsius. Zorg ervoor dat de luchtvochtigheid tussen de 55-70% is, dit voorkomt waterverlies in het ei. Om te voorkomen dat de broedeieren wegrollen en stuk gaan, kan je het beste gebruik maken van eierrekken of eierendozen. Hier passen de eieren goed in en hebben ze extra bescherming.

Broedmachine of Natuurlijke Broed?

Eieren uitbroeden kan met een broedmachine of door de kip zelf. Enkele rassen die snel broeds worden zijn zijdehoenders, Cochin krielen en Wyandotte krielen. Er zijn ook rassen die niet zo goed zijn in het uitbroeden van eieren, sommige kippenrassen worden niet broeds of verlaten het nest te vroeg. Leghybrides worden zelden broeds en ook landhoeders hebben deze eigenschap.

Hiervoor, en om meer eieren tegelijk uit te broeden zijn er broedmachines ontwikkeld. Een goede broedmachine geeft hoge betrouwbaarheid in het succesvol uitbroeden van eieren. Zodra een hen (een vrouwtje) klaar is om te broeden, dan wordt ze broeds. Een broedse kip blijft overdag op het nest zitten, zet haar veren op als er een hand in de buurt komt en kan een knorrig geluid maken.

Als een van de hennen broeds is geworden kun je die het beste uit het kippenhok halen zodat ze in alle rust kan broeden en de andere dames geen nieuwe eieren aan het nest toevoegen. Alleen bevruchte eieren kunnen uitgebroed worden. Hiervoor heb je een haan nodig. Heb je geen haan, dan kun je bijvoorbeeld broedeieren kopen op Marktplaats of bij een hobbyfokker. Gebruik nep eieren om te controleren of de kip echt broeds is. Als de kip 2 dagen op de nep eieren heeft gebroed kun je deze vervangen door echte eieren. Een oneven aantal eieren geeft het beste resultaat. Dit komt omdat de kip de eieren onder het borstbeen omrolt.

De Broedmachine Klaarmaken

  1. Test uw broedmachine van te voren om te zien of deze goed functioneert.
  2. Sluit de stekker van de eierdraaier aan op de regelstekker binnenin het eiercompartiment.
  3. Vul één of beide waterkanalen, afhankelijk van de lokale luchtvochtigheid. (De waterkanalen zijn met elkaar verbonden, dus je kan de waterkanalen bijvullen door het bijvul gaatje aan de zijkant van de broedmachine te gebruiken.) Doe geen water in het midden van de broedmachine, hier zit de elektronica van de broedmachine. Het water kan ervoor zorgen dat de broedmachine kapot gaat.
  4. Plaats de eieren met de puntige kant naar beneden.
  5. Sluit het deksel en zet de broedmachine aan.
  6. Druk op de resetknop en de “+” knop om de dagen teller terug te zetten op 0. Zodat de dagteller op “0” staat als je begint met broeden. (Druk je alleen op reset, dan draait het eierrek van de broedmachine)
  7. Houd de luchtvochtigheidsmeting in de gaten en vul de waterkanalen bij indien nodig. (Normaal gesproken elke 2 dagen)
  8. Op dag 18 moet u het eirerrek met het draaimechanisme verwijderen en de eieren bovenop het onderste rooster plaatsen.
  9. Tegelijkertijd moet u de waterkanalen vullen om de luchtvochtigheid te verhogen. (Dit is zeer belangrijk om ervoor te zorgen dat de eierschalen zacht genoeg zijn voor de kuikens om erdoorheen te breken.)
  10. Open het deksel niet vaak wanneer de kuikens beginnen uit te komen. U kunt water toevoegen via een waterkoker.

Temperatuur en Luchtvochtigheid Instellen

De juiste waarde hangt af van het type machine, het ras en persoonlijke ervaring. Om te beginnen stel je de machine met een ventilator af op 37,5 graden Celsius of een broedmachines met stilstaande lucht op 37,7 graden Celsius. De luchtvochtigheid stel je af op 40-55%. Voor fazanten, kwartels, ganzen of eendeneieren zijn deze temperaturen iets anders.

  1. Verbindt de stekker van de eierdraaier rek met de stekker in de broedmachine. Doe de stekker van de broedmachine in het stopcontact. Doe de broedmachine aan. (Dit doe je met de on/off knop)
  2. Wanneer de broedmachine opstart, hoor je een alarm afgaan. Dit komt doordat de temperatuur en de luchtvochtigheid te laag is. Dit is normaal. Druk een knop in, op de broedmachine en het alarm is tijdelijk uitgeschakeld.
  3. Doe vervolgens, water in de waterkanalen van de broedmachine. Om de luchtvochtigheid in de broedmachine te laten stijgen.
  4. Druk één keer op de “SET” knop. Met de knoppen “+” en “-” kun je uw benodigde temperatuur instellen. De fabrieksinstellingen is 38 graden, bij kippeneieren is 38 graden tijdens dag 19 en dag 20 te hoog. Het temperatuuralarm is in de fabriek zo ingesteld dat het afgaat bij 1 graad boven of onder de ingestelde temperatuur. Het luchtvochtigheidsalarm is in de fabriek ingesteld om af te gaan bij een luchtvochtigheid vanaf >45%.
  5. Hou de “SET” knop 3 seconden ingedrukt. Druk op “+” of “-” knop totdat “AS” op het temperatuur scherm verschijnt. Druk op de “SET” knop. Druk op “+” of “-” knop en verander de luchtvochtigheid alarm naar jouw gewenste hoogte.

Door het waterkanaal te vullen zou de luchtvochtigheid moeten stijgen tot 60%, afhankelijk van de plaatselijke luchtvochtigheid en de tijd van het jaar.

Problemen met de Luchtvochtigheid?

Heb je probelemen, met het constant houden van de luchtvochtigheid? Goedemorgen, Helaas kan soms een schommelend buiten klimaat ook de oorzaak zijn, dat de luchtvochtigheid lastig constant is te houden. Vooral in september waar het weer in 10 dagen omsloeg van 27 graden naar nachtvorst ging en weer terug. Dit heeft onbewust ook effect op het klimaat in de woonkamer en dus broedmachine. Ik raad aan om elke 3/4 keer per dag de luchtvochtigheid naar 55% te laten gaan en dan langzaam te laten afzakken naar 40%. Want een constante luchtvochtigheid is zulke dagen extreem lastig.

Droog Broeden

Ga je droog broeden? Dan kun je de AS waarde wel instellen op 1, maar er gaat nog steeds een alarm af, wanneer de luchtvochtigheid lager wordt dan 20%. Dit is alarm is door de fabriek (HHD) ingesteld en is niet uit te schakelen. Je krijgt dan de melding “EE” op het beeldscherm van de broedmachine te zien, plus een alarm te horen. Dit is uit veiligheid, maar maakt het droog broeden met deze broedmachine onmogelijk. (Let op! De volgende oplossing is volledig op eigen risico) Wil je wel droogbroeden met deze broedmachine. Hang dan de luchtvochtigheid sensor buiten de broedmachine. Op deze manier omzeil je het alarm, maar heb je ook niks meer aan de luchtvochtigheid die op het beeldscherm van de broedmachine staat.

Een voorbeeld van de EE-foutmelding die verschijnt wanneer de luchtvochtigheid onder de 20% zakt.

Overige Instellingen en Tips

De juiste aflezing van de thermometer is ingesteld op 0 graden. HS (High set) en (Low set) stellen de grens in van het instelbereik van de gewenste temperatuurinstelling (temperatuuraanpassing bij broeden). Als HS is ingesteld op 38,2 en LS is ingesteld op 37,4, dan kan de gewenste temperatuur (temperatuuraanpassing bij broeden) alleen worden gewijzigd van 38,2 naar 37,4. Hierdoor wordt de minimale temperatuur beperkt tot 37,2 zelfs als “-” wordt ingedrukt.

Om de broedmachine te resetten moet je de “Reset” knop of de “on/off” ingedrukt houden en de stekker kort uit het stopcontact halen. Het hangt af van je broedmachine model, welke knop je moet gebruiken. De ene keer moet je de “reset” knop ingedrukt houden, de andere keer de “on/off” knop.

De dagen teller van de broedmachine begint te tellen, zodra je broedmachine in het stopcontact en dus stroom heeft. Je kan de dagenteller niet handmatig omhoog doen. De dagenteller kan wel teruggezet worden op nul dagen. Dit kun je op twee manier doen. De makkelijkste manier is, om de “set” knop en de “+” knop tegelijkertijd ingedrukt te houden. Of de broedmachine helemaal te resetten, maar het resetten van de broedmachine hoeft er niet altijd voor te zorgen, dat de dagen teller ook gereset is.

Eieren Draaien

In de eerste 18 dagen van het broeden moeten de eieren minimaal twee keer per dag gedraaid worden. Sommige machines hebben een keerautomaat, dan wordt dit voor je gedaan. Doe je het met de hand, zorg dan dat je op het ei met potlood een kruisje zet en op de andere kant een nulletje.

Als je het eierrek er wel in wil laten zitten, maar wil dat hij niet meer elke twee uur draait. Kunt u het beste de stekker van het motortje los koppelen. De stekker ligt open in de broedmachine, dus die kun je later zo weer verbinden. (Zorg wel dat er geen water op de stekker komt).

Problemen en Oplossingen Tijdens het Broeden

Mijn luchtvochtigheidmeter geeft telkens een alarm. Er zit genoeg water in en toch blijft deze EEE aangeven en piepen . Wat nu te doen. Ik zit in dag 15 van het proefproces.

Uitgedroogde kuikens lopen over de aangepikte eieren en aangepikte eieren rollen naar andere kant en gat wordt bedekt is dat erg? Ik leg tijdens het uitkomen wat latjes in de broedmachine, waar de eieren tussen liggen. Dat scheelt een hoop gerol en gerommel, maar kwaad kan het verder niet hoor, dat het gat naar onder rolt. Onder de kip gebeurt dit ook.

Je machine moet rondom veel meer vrije ruimte hebben. 5 cm ruimte tussen luchtgaten en muur lijkt me echt te weinig. Het is in zo'n inham ook stilstaande lucht, dus dan krijg je deze problemen. Gewoon elk uur je kuikens eruithalen. Als je de kuikens er snel uithaalt (en dat moet gemakkelijk kunnen: beperkte ruimte en pasgeboren kuikens, die lopen nog niet zo hard ) dan is je temperatuur en vochtigheid weer snel op peil. Hoe doe je het vannacht? Wekker zetten? Als je de broedmachine open doet gaat de luchtvochtigheid meteen omlaag. Denk dat ze teveel vocht hebben.

Zuurstofgebrek bij Kuikens

Vandaag begint mijn kuikens uitkomen. Moet ik ze misschien direct uit het machine halen en ergens anders zetten onder het lamp? Lijkt of kuikens in de machine vergiftigd wordt na paar uur. op zijn rug gevallen en laatste keer niet meer overeen gekomen. Moet ik ze misschien direct uit het machine halen? Ik doe dat niet, broeden bedoel ik dan. Maar het is het proberen waard om ze uit de machine te halen en ze onder een warmte lamp te plaatsen als de volgende ook weer slap worden.

Heb je de handleiding van je machine als eens goed doorgenomen? Overigens is het niet gezegd dat het daaraan ligt, ik heb er de ballen verstand niet van maar probeer wat uit te sluiten met gezond verstand.. Ik hoop dan ook dat anderen met ervaring reageren!

Als je zo'n kleine hebt zou ik idd proberen ze er uit te halen als er een paar tegelijk uit zijn en ze een beetje bijgekomen zijn. Je hebt toch geen luchtgaten dichtgeplakt? Genoeg verse lucht waar ze staan? Als je het snel doet hoeven de waardes voor de andere eieren heus niet te veranderen.

Ik heb een kleine broedmachine voor 20 eieren en waar hier verkondigt wordt dat ze wel 2 dagen in een broedmachine kunnen blijven zitten leek mij dat heel onverstandig. Onder de lamp knappen ze enorm snel op. Het lijkt idd op ernstig zuurstofgebrek. Dat je kuikens van het water gedronken hebben, lijkt me sterk. Kuikens van een paar uur oud hebben totaal geen interesse in eten of drinken. Buiten dat is het niet slim om een bak water in een broedmachine te zetten waar de kuikens bij kunnen. Soms zijn ze zo aan het stuntelen en rond stuiteren.

Ik zou idd de kuikens, meteen als ze uit het ei zijn onder de warmtelamp plaatsen en niet pas als ze omvallen. Zorgen voor (zeker de eerste 24 uur) een kleine tochtvrije ruimte waar ze liggen met temperatuur van rond de 37 graden (broedmachine temperatuur) Zodat ze goed en veilig op kunnen drogen.

Ik dacht machine past daar juist? Deze keer maar direct geboren kuiken onder de lamp zetten, maar zo moet ik dan steeds deur open doen tenminste om de half a een uur kan dat geen kwaad voor andere kuikens die nog uit moeten?

Waarom een Uitkomstkast Gebruiken?

Waarom je meer eieren kunt uitbroeden met een uitkomstkast: Als je eieren uitbroed is het belangrijk dat de broedmachine de eerste 18 dagen een luchtvochtigheid heeft van ongeveer 40% en tijdens de laatste 3 dagen (van de 18de tot de 21ste dag) mag deze omhoog gebracht worden naar ongeveer 70%. Dit is belangrijk, omdat de schaal van de eieren hierdoor zacht wordt en de kuikens zo gemakkelijker uit het ei kunnen komen.

Als je 1 broedmachine gebruikt voor het hele proces, is het dus niet mogelijk om tijdens het broeden eieren bij te leggen. Om dit probleem te verhelpen kun je kiezen om met een uitkomstkast te werken, je legt de eieren op dag 1 in je broedmachine (40% luchtvochtigheid) en schrijft er met potlood op, op welke dag je het ei in de broedmachine hebt gelegd. 18 dagen later haal je de eieren uit de broedmachine en leg je ze in de uitkomstkast (70% luchtvochtigheid). Hier kunnen de kuikens uit het ei komen en opdrogen.

Het grote voordeel van deze manier van broeden is dat je een cyclus kunt maken. Je kunt bijvoorbeeld elke 3 dagen eieren bijleggen in je broedmachine en deze 18 dagen later in de uitkomst kast leggen.

Bijkomende Voordelen van een Uitkomstkast:

  1. De uitkomstkasten van MS hebben een goede warmte verdeling doordat de machines voorzien zijn vaan een geluidsarme ventilator, de temperatuur wordt helemaal automatisch geregeld met de digitale thermostaat welke zeer eenvoudig te bedienen is.

Deze uitkomstkasten worden standaard geleverd met:

  • thermometer
  • hygrometer
  • uitkomstlade (voorzien van een gaasdeksel, zodat de kuikens niet uit de lade kunnen ontsnappen)
  • waterbakjes
  • Nederlandse handleiding en technische beschrijving
  • 1 jaar garantie

Welke Capaciteit Heb Ik Nodig?

De MS uitkomstkast is leverbaar in 3 modellen:

Model Prijs Capaciteit Kenmerken
MS80U € 505,- 65 tot 80 eieren (kip) Voorzien van 1 uitkomstlade met gaasdeksel.
MS120U € 689,- 120 eieren (kip) Voorzien van 5 uitkomstlades met gaasdeksels.
Model 160U € 789,- 160 eieren (kip) Voorzien van 5 uitkomstlades met gaasdeksels.
Model 350U € 965,- 350 eieren (kip) Voorzien van 6 uitkomstlades met gaasdeksels.
Model 700U € 1515,- 700 eieren (kip) Voorzien van 7 grote uitkomstlades met gaasdeksels. Afmeting 120x100x100cm - Gewicht 75kg

Deze broedmachine is speciaal ontworpen voor het uitkomstproces, de laatste 3 dagen van een broedcyclus. De machine heeft een perfecte warmte circulatie door middel van een geluidsarme ventilator.

Verdere Tips en Adviezen

  • Als je zorgt dat de broedmachine ergens staat waar de temp mooi constant is, geen bewegende vloer hebt. De temp van de broedmachine en luchtvochtigheid mooi constant hebt dan is er niets aan de hand.
  • Dag 21 moeten er kuikens zijn, zo niet dan de eieren in een kopje met water leggen en kijken of het wel beweegt.
  • Ervaren mensen kunnen schouwen dag 5,6,7 onervaren mensen zou ik adviseren om dag 14 te schouwen. Daarna niet meer de Broedmachine openen.
  • Persoonlijk help ik de kuikens er niet uit. Waarom niet, kuikens die gezond en vitaal zijn komen er zelf wel uit. Het is mooi om met een broedmachine kuikens uit te broeden. Soms kan het echter een fiasco worden, maargoed dat overkomt de meesten wel eens. Door gewoon te gaan broeden leer je de machine kennen. Je leert elke keer weer. Het belangrijkste is: Er plezier in hebben en er van genieten.

Reiniging en Desinfectie

Wanneer u uw broedmachine hebt gekocht van Omlet is het niet nodig deze te desinfecteren. Als u een tweedehands broedmachine heeft aangeschaft of als u uw machine eerder heeft gebruikt is het wel raadzaam de machine voor gebruik te desinfecteren.

Haal de stekker van de broedmachine uit het stopcontact en zorg ervoor dat er geen vocht in komt omdat dit de elektronica kan beschadigen. De elektronica is niet altijd zichtbaar dus houd nooit zomaar een onderdeel van machine onder water. Voor het desinfecteren van uw broedmachine kunt u bijvoorbeeld Virkon S desinfecteertabletten gebruiken. Droog na het reinigen de broedmachine met een droge doek. Desinfecteer de broedmachine altijd voor gebruik

Waar de Broedmachine te Plaatsen

De geschiktste plaats voor een broedmachine is op een plek waar de temperatuur hooguit een aantal graden schommelt. Als er in de ruimte sprake is van grote temperatuurschommelingen is het voor de broedmachine moeilijker om binnenin een constante temperatuur te behouden. De ruimte waarin de broedmachine staat wordt idealiter constant verwarmd zodat ’s nachts de temperatuur niet te sterk daalt. Plaats de broedmachine niet in de buurt van een verwarming, raam of deur zodat de temperatuur niet te sterk wordt beïnvloed door tocht en daglicht. De ruimte moet makkelijk te bereiken zijn omdat u de eieren meermaals per dag moet controleren.

Extra Tips voor het Broedproces

Eieren Markeren

Het is verstandig de eieren te markeren. Zo kunt u eenvoudig achterhalen welke kip of welk ras het ei heeft gelegd. Bovendien kunt u alleen aan de hand van de markering zien of het ei is gedraaid. Door een X op de ene kant van het ei te zetten en een O op de andere kant kunt u zien welke eieren u al heeft gedraaid. U kunt elk ei markeren met een permanente markeerstift.

Broedmachine Testen

Voordat u eieren in uw broedmachine legt moet u deze enkele uren aanzetten zodat hij goed is voorverwarmd. Controleer of de broedmachine de juiste temperatuur heeft bereikt. Het kan gebeuren dat de temperatuur in de fabriek niet goed is ingesteld dus het is altijd raadzaam de temperatuur goed te controleren. Pas de temperatuur aan als deze niet juist blijkt te zijn. Lees de gebruiksaanwijzing van uw broedmachine zorgvuldig.

De Broedmachine Vullen

Uw broedmachine draait nu een aantal uren. Haal nu de eieren van hun bewaarplaats (12 graden) en laat ze geleidelijk op temperatuur komen. Het is niet mogelijk verschillende soorten in dezelfde machine uit te broeden omdat ze een verschillende broedtemperatuur en tijd nodig hebben. Een ei van een kriel komt bijvoorbeeld mogelijk een dag eerder uit dan een groter kippenras.

Het Vullen van een Brinsea Mini Broedmachine

In een Brinsea Mini Eco broedmachine passen maximaal 10 eieren. Plaats elk ei op zijn zij ten minste 2 cm van de rand in het midden van de broedmachine zodat het deksel de eieren niet raakt. Als uw eieren verschillend van formaat zijn moet u uit zien te vinden hoe u de inhoud van de broedmachine maximaal kunt benutten.

Het Vullen van een Brinsea Octagon 20 or 40U

U vult een Brinsea 20 of 40 door de eieren in rijen tussen de verdelers te plaatsen. Door de verdelers kunnen de eieren niet gaan rollen. De verdelers moeten zo worden geplaatst dat de eieren op de bodem van de tray rusten en niet onder druk kunnen komen te staan. De eieren moeten op hun uiteinde worden gezet met het brede uiteinde naar boven gekeerd. Dit omdat het hoofd van een kuiken zich vormt in het brede ronde gedeelte van het ei. Het is echter geen probleem als u het ei niet perfect rechtop kunt zetten.

Nota bene: de eieren worden met hun breedste kant naar boven in de broedmachine geplaatst.

Autoturn Aanzetten

Indien u een Brinsea Mini Eco Advance of een Brinsea Maxi II EX heeft is het nu tijd om de Autoturn aan te zetten. Het Autoturn systeem zorgt ervoor dat de de eieren elk uur worden gedraaid. Het kan zijn dat het draaimechanisme soms een beetje verspringt.

Het Uitkomen van de Kuikens

Het uitbroeden van kippeneieren duurt 21 dagen. Na uitkomst zullen de eerste kuikens zich binnen 24 uur laten zien. Help de kuikens niet als het niet lukt, dit worden zwakke dieren. Het is erg zielig maar het is uiteindelijk beter voor de dieren zelf.

Eieren Schouwen

Op dag 5-7 controleren we of de eieren bevrucht zijn. Door met een schouwlamp in de eieren te schijnen kun je zien of er zich wat in het ei ontwikkelt. De ontwikkeling van het kuiken begint met een puntje die zichtbaar wordt, later komen hier bloedvaten bij. Eieren die niet bevrucht zijn haal je uit de broedmachine. Ook gebruik je de schouwlamp later in het proces om de groei van de luchtkamer te volgen.

Eieren schouwen kan lastig zijn voor de beginner en het is daarom ook belangrijk dat de juiste schouwlamp hiervoor wordt aangeschaft. Elke schouwlamp heeft wel zijn eigen voordelen. Kies een lekker in de handliggend lamp met het liefst een rubberring. Hiermee sluit die goed op het ei waardoor er geen licht in je oog schijnt. Ook is dan de inhoud van het ei veel beter zichtbaar.

Voorbereidingen voor de Uitkomst

Op dag 19 moet de luchtvochtigheid omhoog. Ook keren we de eieren niet meer zodat de kuikens in alle rust kunnen uitkomen. Op dag 20/21 worden de eieren aangepikt door de kuikens en komen ze uit.

Plaats de kloek (kip met kuikens) in een eigen hok zonder zitstok en legnest, maar met voldoende water en kuikenvoer.

Grit is onmisbaar bij het onderhouden van een gezonde spijsvertering, daarnaast fungeert het ook als calciumbron.

Heeft u meer vragen over het uitbroeden van de eieren. Volg dan ons broedstappenplan en maak geen onnodige fouten. MVG.

labels: #Ei

Zie ook: